Prudnik (rzeka)

rzeka
Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Nie mylić z: Prądnik.

Prudnik (również Wielka Prądna, historycznie Prądnik, cz. Prudník, niem. Prudnik, Braune, Brdun, Brudnick) – rzeka w woj. opolskim, lewy dopływ Osobłogi, jedna z czterech głównych rzek Gór Opawskich odwadniająca północne stoki pasma[1], długości 35 km.

Prudnik
Wielka Prądna
Ilustracja
Rzeka na terenie miasta Prudnik
Kontynent Europa
Państwo  Polska
 Czechy
Rzeka
Długość 35 km
Źródło
Miejsce zbocza góry Czapka
Wysokość ok. 380 m n.p.m.
Współrzędne 50°17′39,3″N 17°24′36,1″E/50,294240 17,410040
Ujście
Recypient Osobłoga
Miejsce na południe od Racławic Śląskich
Wysokość ok. 210 m n.p.m.
Współrzędne 50°17′54″N 17°44′47″E/50,298333 17,746389
Położenie na mapie Sudetów
Mapa konturowa Sudetów, po prawej znajduje się punkt z opisem „źródło”, natomiast blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „ujście”
Miejsce wpływu Złotego Potoku do Prudnika
Jaz z przepławką w Prudniku
Rzeka Prudnik w Dytmarowie
Most nad rzeką Prudnik w Skrzypcu

EtymologiaEdytuj

Obecna nazwa jest zbohemizowaną postacią pierwotnej formy Prądnik, która pochodzi od rzeczownika prąd (prąd rzeczny, strumień, przepływ, wartkość – cz. proud, śl. prund) i oznaczającej rzekę o wartkim nurcie. Nazwa rzeki stała się również nazwą miasta leżącego nad jej brzegami (zob. miasto Prudnik)[2]. Nazwa rzeki i miasta była od średniowiecza zapisywana z u będącym czeskim i morawskim odpowiednikiem ą (1262 Pruthenos, 1331 Prudnik). W swoim górnym biegu zwana także Wielką Prądną[3].

PrzebiegEdytuj

Źródła rzeki Prudnik znajdują się na północnych zboczach góry Czapka w Górach Opawskich na wschód od wsi Konradów. Na początkowym odcinku stanowi granicę Parku Krajobrazowego Góry Opawskie[4]. Przepływa przez wschodnią część Głuchołaz między Osiedlem Pionierów i Osiedlem Pasterówka. Następnie wpływa na obszar Płaskowyżu Głubczyckiego i przepływa przez wsie Charbielin i Wierzbiec. Wpływa do miasta Prudnik, gdzie wpływa do niej jej największy dopływ Złoty Potok[a][5]. W Prudniku przepływa w okolicy Jasionowego Wzgórza, Górki, Młyna Czyżyka i Lipna. W pobliżu ul. Bolesława Chrobrego nad rzeką zbudowany został jaz z przepławką. Następnie przebiega przez Jasionę, Skrzypiec i Dytmarów, po czym wpływa na teren Czech. Przepływa obok miejscowości Slezské Pavlovice[6] i wpływa do rzeki Osobłogi pomiędzy Racławicami Śląskimi i Pomorzowicami, w pobliżu tak zwanej „czeskiej tamy”[7].

Mapa przebiegu rzeki Prudnik

PrzyrodaEdytuj

Dolina Prudnika i stawy w okolicach Slezskich Pavlovic są obszarem lęgowym żurawi i innego ptactwa wodnego. Teren ten objęty jest ochroną rezerwatową[8].

Dno doliny rzeki to czwartorzędowe osady rzeczne tarasów holoceńskich w postaci namułów, iłów, mułków i madów. W strefach przykorytowych są to również piaski, żwiry i namuły den dolinnych najmłodsze wiekowo. W strefie górskiej dna dolin budują głównie gliny deluwialne. Na terenie miasta Prudnika dolina jest silnie przekształcona i uregulowana. W skali opracowania dolina tej rzeki ma znaczenie jako ponadlokalny korytarz ekologiczny. Jakość wód rzeki Prudnik w 2014 na przekroju pomiarowym w Dytmarowie pozwoliła zaliczyć rzekę do III klasy jakości[9].

OchronaEdytuj

Dolina Prudnika przebiega przez wiele kompleksów leśnych (na przykład Las Niemysłowicki i Las Prudnicki). Rzeka przepływa przez różne obszary chronione.

Obejmujące Prudnik obszary chronione to między innymi:

Dopływy[10]Edytuj

InneEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Według czeskich map to rzeka Prudnik jest dopływem rzeki Złoty Potok.

PrzypisyEdytuj

  1. Góry Opawskie: ABC miejsc [dostęp 2020-04-22].
  2. Jan Poniatyszyn, Prądnik, czy Brudnik był nazwą, od której wywodzi się Prudnik?, 15 marca 2016.
  3. Tygodnik Prudnicki – Kiedy powstanie obwodnica odciążająca centrum miasta?, www.tygodnikprudnicki.pl [dostęp 2020-04-22].
  4. Ekofizjografia Gminy Prudnik.
  5. Wodnym Szlakiem Nyskiego Księstwa Jezior i Gór, www.szlakiemwodnym.pl [dostęp 2020-04-22].
  6. Prudnik – Řeka, www.turistika.cz [dostęp 2020-04-22] (cz.).
  7. Dolina rzeki Osobłogi, raclawice.net [dostęp 2020-04-22].
  8. Andrzej Dereń, Żurawie koło Szybowic [dostęp 2020-04-22] (pol.).
  9. Zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Prudnik.
  10. Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady. Główny Urząd Geodezji i Kartografii. [dostęp 2019-09-14].
  11. Augustin Bogislaus Weltzel: Historia miasta Prudnika na Górnym Śląsku. Opole: Wydawnictwo MS, 2005. ISBN 83-8894-560-2.