Otwórz menu główne

Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski

polski wojskowy

Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski[1] ps. „Kruk 2” (ur. 13 czerwca 1896 w Tbilisi, zm. 17 sierpnia 1957 w Krakowie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, oficer Armii Krajowej, cichociemny.

Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski
Kruk II
Ilustracja
Marsz o odznakę sprawnościową w DOK X Przemyśl. Widoczni są mjr Przemysław Nakoniecznikoff-Klukowski (nr 5), mjr Tadeusz Żyborski (nr 2), gen. Stanisław Tessaro (nr 1), mjr Stawarz (nr 3), kpt. Żwinklewicz (nr 7)
pułkownik piechoty pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1896
Tbilisi, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 17 sierpnia 1957
Kraków, Polska
Przebieg służby
Lata służby od 1913
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Orzel AK.jpg Armia Krajowa
Jednostki 28 Pułk Strzelców Kaniowskich
5 Pułk Strzelców Podhalańskich
63 Pułk Piechoty
163 Pułk Piechoty
9 Batalion Strzelców Karpackich
2 Brygada Strzelców Karpackich
Stanowiska dowódca batalionu piechoty
kwatermistrz pułku
zastępca dowódcy pułku
zastępca dowódcy brygady
dowódca pułku piechoty
dowódca batalionu piechoty
zastępca dowódcy brygady
dowódca brygady piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Złoty Krzyż Zasługi Medal Brązowy za Długoletnią Służbę
Państwowa Odznaka Sportowa

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Urodził się w rodzinie Franciszka, urzędnika, działacza socjalistycznego, i Elżbiety z Klukowskich, bratem stryjecznym i ciotecznym Bronisława Nakoniecznikowa-Klukowskiego i ciotecznym Stanisława Nakoniecznikoffa[2].

Od 1913 należał do konspiracyjnego (polskiego) Związku Strzeleckiego w Tbilisi. W latach 1915–1917 służył w armii rosyjskiej, walcząc w I wojnie światowej na froncie kaukaskim i perskim. Po rewolucji bolszewickiej 1917 wstąpił do Polskiej Oddzielnej Brygady na Kaukazie, a potem po jej rozbrojeniu przez Niemców działał w Polskiej Organizacji Wojskowej. Po rozwiązaniu POW-u w listopadzie 1918 wstąpił do Wojska Polskiego. W 1923 pełnił obowiązki dowódcy, w następnym roku dowodził III batalionem, a od 1925 roku był kwatermistrzem 28 pułku piechoty w Łodzi. 26 kwietnia 1928 roku został przeniesiony do dowództwa 27 Dywizji Piechoty w Kowlu na stanowisku pełniącego obowiązki oficera Przysposobienia Wojskowego[3]. Cztery lata później służył w 5 pułku strzelców podhalańskich w Przemyślu. Był członkiem oddziału Polskiego Białego Krzyża w Przemyślu[4]. 28 czerwca 1933 roku został przeniesiony do 63 pułku piechoty w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[5]. Następnie, od 21 kwietnia 1937 roku zastępca dowódcy Brygady KOP „Podole”.

II wojna światowaEdytuj

Dowódca rezerwowego 163 pułku piechoty, walczącego we wrześniu 1939 w obronie ziemi koneckiej i szydłowieckiej. 8 września 1939 objął dowództwo nad resztkami 36 Rezerwowej Dywizji Piechoty. Po zakończeniu kampanii wrześniowej został internowany na Węgrzech. Stamtąd przedostał się na zachód. W maju 1942 objął dowództwo 9 Batalionu Strzelców Karpackich. Później wyznaczony został na stanowisko zastępcy dowódcy i dowódcy 2 Brygady Strzelców Karpackich.

CichociemnyEdytuj

Zgłosił się do służby w okupowanej Polsce. Zrzucony w nocy 21/22 września 1944 r. w operacji lotniczej "Przemek 1", dowodzonej przez por. naw. Stanisława Kleybora, z samolotu Liberator KG-834 „U” (1586 Eskadra PAF) na placówkę odbiorczą "Rozmaryn" w okolicach miejscowości Czaryż, 6 km od Secemina. Razem z nim skoczyli: ppor. Marian Leśkiewicz ps. Wygoda, ppor. Zenon Sikorski ps. Pożar, por. Tadeusz Sokół ps. Bug 2, mjr Aleksander Stpiczyński ps. Klara, plt. Kazimierz Śliwa ps. Strażak.

We wrześniu i październiku 1944 pełnił obowiązki zastępcy dowódcy Kieleckiego Korpusu AK. Następnie od października 1944 do stycznia 1945 komendant Okręgu Kraków AK.

Po zakończeniu II wojny światowej został aresztowany przez NKWD i wywieziony do ZSRR, gdzie przebywał do 1955. Po zwolnieniu powrócił do Krakowa, gdzie 17 sierpnia 1957 roku zmarł. Został pochowany w Lubaczowie[2].

Został upamiętniony symboliczną inskrypcją (podobnie jak Stanisław Nakoniecznikoff-Klukowski), na grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[6]. W treści tej inskrypcji został określony jako generał brygady[6].

AwanseEdytuj

  • kapitan - 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 w korpusie oficerów piechoty;
  • major - 31 marca 1924 ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 i 126 lokatą w korpusie oficerów piechoty;
  • podpułkownik - ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1933 w korpusie oficerów piechoty;
  • pułkownik – 22 września 1944

Ordery i odznaczeniaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Medal nadany Rozkazem nr 25 Ministerstwa Spraw Wewnętrznych - Korpusu Ochrony Pogranicza z dnia 28 maja 1938 roku, pkt 4 (informacja ze zbiorów Archiwum Straży Granicznej w Szczecinie).

PrzypisyEdytuj

  1. W ewidencji Wojska Polskiego figurował jako „Przemysław Nakoniecznikoff”.
  2. a b Stawecki 1977 ↓.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 141.
  4. „Oświata - to potęga”. Wydawnictwo pamiątkowe z okazji obchodu 15-lecia Niepodległości Państwa Polskiego. Przemyśl: 1933, s. 95.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 126.
  6. a b Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne. Cmentarz Stare Powązki. Nakoniecznikow-Klukowski. um.warszawa.pl. [dostęp 2017-06-18].
  7. „Za męstwo i osobistą odwagę okazane w walce z nieprzyjacielem w obronie Ojczyzny”; Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1836 z 12 lipca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1209)
  8. M.P. z 1931 r. nr 64, poz. 102.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 listopada 1938 roku, s. 29.
  10. Kronika. Krajowa. „Gazeta Lwowska”, s. 5, Nr 230 z 6 października 1931. 

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj