Przewodniczący Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych w PRL

Przewodniczący Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych w PRL (1950–1973) – kolegialny organ wykonawczy zarządzający województwami w PRL.

Prezydium edytuj

Prezydium (łac. praesidium):

  • Wieloosobowy organ kierowniczy lub wykonawczy instytucji kolegialnej (Prezydium Sejmu, Prezydium Rady Narodowej), wybierany z grona posłów lub członków rady narodowej.
  • Wieloosobowy organ powołany do przewodniczenia i kierowania obradami nadzwyczajnego gremium (Prezydium Zjazdu i Prezydium Kongresu).
  • Prezydium Rady Narodowej w PRL, do 1973 roku organ wykonawczy i zarządzający radą narodową, a w latach 1973-1990 organ kierowniczy, organizujący jej pracę i reprezentujący ją na zewnątrz[1].

Historia edytuj

Początki 1944–1950.

Rady Narodowe powstały na mocy „Ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych”, które ze swego grona wybierały Prezydium[a]. Narodowe rady gminne oraz miejskie, delegowały z grona prezydium po jednym przedstawicielu do rady powiatowej, a rady powiatowe delegowały z grona swego prezydium po dwóch przedstawicieli do wojewódzkiej rady narodowej[b]. Ze składu wojewódzkich rad narodowych oraz rad narodowych miast Warszawy i Łodzi i było delegowanych po 5 przedstawicieli do Krajowej Rady Narodowej[c][2].

Następnie na mocy „Ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o zmianie ustawy z dnia 11 września 1944 r. o organizacji i zakresie działania rad narodowych”, rady narodowe były zobowiązane powoływać stałe komisje: finansowo-budżetową, oświaty i kontroli, a w razie potrzeby inne komisje[3].

Prezydia Rad Narodowych.

Od 1950 roku na mocy „Ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej”, zostały zniesione stanowiska: wojewody, wicewojewody, starosty, wicestarosty, prezydenta i wiceprezydenta miasta, burmistrza, wiceburmistrza, wójta i podwójciego. Zniesione zostały także: urzędy wojewódzkie i starostwa, wydziały wojewódzkie i powiatowe oraz zarządy miejskie i gminne[d][4]. Rady narodowe wybierały przewodniczącego prezydium, zastępców, sekretarza i członków.

Prezydia Rad Narodowych sprawowały na podległym terenie funkcje wykonawcze władzy państwowej:

  1. Wykonywały uchwały rady oraz zarządzenia i polecenia zwierzchnich rad wyższego szczebla.
  2. Realizowały kierownictwo działalności gospodarczej, społecznej i kulturalną.
  3. Kierowały działalnością przedsiębiorstw, zakładów i instytucji podległych radzie narodowej.
  4. Przygotowywały i zwoływały sesje rady oraz układały projekt porządku jej obrad.
  5. Współdziałały z komisjami rady i przedkładały im określone sprawy do rozpatrzenia.
  6. Opracowywały projekt terenowego budżetu i planu gospodarczego.
  7. Ustalały wytyczne dla pracy wydziałów prezydium.
  8. Rozpatrywały sprawozdania przewodniczącego i członków prezydium.
  9. Rozpatrywały sprawozdania urzędów, przedsiębiorstw, zakładów i instytucji.
  10. Składały sprawozdania ze swojej działalności na posiedzeniach rady i wobec prezydium wyższego szczebla.
Wojewodowie.

Od 1973 roku na mocy „Ustawy z dnia 22 listopada 1973 r. o zmianie ustawy o radach narodowych”, prezydia rad narodowych spełniały tylko funkcje reprezentowania rady na zewnątrz i organizowały jej prace oraz przywrócono stanowiska wojewodów[e][5].

Przewodniczący Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych (1950–1973) edytuj

Województwo Białostockie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Bydgoskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Gdańskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN[6]

Województwo Katowickie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Kieleckie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Koszalińskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN[8]

Województwo Krakowskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Lubelskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Łódzkie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Olsztyńskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Opolskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN[9].

Województwo Poznańskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Rzeszowskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Szczecińskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Warszawskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Wrocławskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Województwo Zielonogórskie edytuj

Przewodniczący Prezydium WRN

Uwagi edytuj

  1. Ustawa z dnia 11 września 1944 r. Rozdział III. Art. 13. §1 – Rady narodowe wybierają ze swego grona Prezydium, złożone z przewodniczącego, jego zastępcy oraz trzech członków...
  2. Ustawa z dnia 11 września 1944 r. Rozdział II. Art. 6. § 2 – Narodowe rady gminne oraz miejskie, w miastach niewydzielonych, delegują do Rady Powiatowej po jednym przedstawicielu z grona prezydium danej rady narodowej. Narodowe rady powiatowe i rady narodowe w miastach wydzielonych (z wyjątkiem miast Warszawy i Łodzi) delegują po dwóch przedstawicieli do wojewódzkiej rady narodowej z grona swego prezydium.
  3. Ustawa z dnia 11 września 1944 r. Rozdział II. Art. 4. Krajowa Rada Narodowa składa się: ...3)z przedstawicieli wojewódzkich rad narodowych oraz Rad Narodowych miast Warszawy i Łodzi w liczbie po 5 członków od każdej z tych rad,...
  4. Ustawa z dnia 20 marca 1950 r.Rozdział V. Art. 33 – Znosi się stanowiska wojewody, wicewojewody, starosty, wicestarosty, prezydenta i wiceprezydenta miasta, burmistrza, wiceburmistrza oraz wójta i podwójciego. Art. 34 – Znosi się wydziały wojewódzkie i powiatowe oraz zarządy miejskie i zarządy gminne. Art. 35 – Znosi się urzędy wojewódzkie i starostwa.
  5. Ustawa z dnia 22 listopada 1973 r. Rozdział 3a. Art. 36a 1. Prezydium rady narodowej reprezentuje radę na zewnątrz i organizuje jej pracę. Rozdział 5a. Art. 49a 1. Terenowymi organami administracji państwowej są: 1) wojewoda w województwie...

Przypisy edytuj

Bibliografia edytuj