Otwórz menu główne

Przybradz

wieś w województwie małopolskim

Przybradzwieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Wieprz, nad Wieprzówką, na Pogórzu Śląskim, przy lokalnej szosie Graboszyce - Gierałtowice.

Przybradz
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat wadowicki
Gmina Wieprz
Wysokość 250 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 949
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 34-108[1]
Tablice rejestracyjne KWA
SIMC 0075877
Położenie na mapie gminy Wieprz
Mapa lokalizacyjna gminy Wieprz
Przybradz
Przybradz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przybradz
Przybradz
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Przybradz
Przybradz
Położenie na mapie powiatu wadowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wadowickiego
Przybradz
Przybradz
Ziemia49°55′59″N 19°25′24″E/49,933056 19,423333

Spis treści

NazwaEdytuj

Pierwotne nazwy to "Pribroton", "Przybyradz", "Pribradz" i "Przybrodzie". Nazwa wsi może pochodzić od imienia właściciela wsi lub od położenia przy brodzie rzek Frydrychówki i Wieprzówki. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Priybiradz villa wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[2].

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Przybradz[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0075883 Górna Część część wsi
0075890 Kanada część wsi
0075908 Koziniec część wsi
0075914 Łęg część wsi
0075920 Ochoc część wsi
0075937 Podlas część wsi
0075943 Selinek część wsi
0075950 Świnka część wsi
0075966 Zagrabie część wsi

HistoriaEdytuj

villa ZebothonisEdytuj

Przypuszcza się, że pojawiająca się często w XIV-wiecznych spisach parafii dekanatu Zator villa Zebothonis to właśnie Przybradz. Jako wieś parafialna musiała być na tyle duża, żeby być w stanie utrzymać proboszcza. Nie była już wymieniana w XV wieku, który na terenie księstwa oświęcimskiego i wydzielonego z niego w 1445 księstwa zatorskiego charakteryzował się m.in. wysokim rozbójnictwem, co mogło doprowadzić do ruchów migracyjnych i wręcz opustoszenia niektórych wsi. Wieś ta została prawdopodobnie wchłonięta przez Frydrychowice[5].

PrzybradzEdytuj

Pierwszy wyraźna wzmianki o wsi Przybradz (Priybiradz villa sub parochia ecclesiae de Fridrichowicze) pochodzi z Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis Jana Długosza (1470-1480)[5]. Jako pierwsi właściciele wsi wzmiankowani są Mikołaj Saszowski herbu Saszor[6][7] i Aleksander Frydrychowski herbu Kornicz w XV wieku[2]. Kolejni to Palczowscy herbu Saszor (potomkowie i gałąź z dom Saszowskich h. Saszor)[6][7], którzy sprzedali wieś w 1631 roku. W połowie XVII wieku wieś należała do Katarzyny z Bnina Śmigielskiej, żony starosty zatorskiego Pawła Leśnowolskiego herbu Roch i Krzysztofa Komorowskiego herbu Korczak starosty barwałdzkiego, liptowskiego i oświęcimskiego.

W XVIII i XIX wieku Przybradz był wsią cząstkową i należał do: Śmigielskich herbu Łodzia, Zakrzewskich herbu Bogoria, Russockich herbu Zadora, Rottermundów herbu Rotermund, Rudnickich, Błeszyńskich, Szotarskich, Ziebrowskich, Lekczyńskich herbu Nałęcz, Bierzyńskich Brücknerów, Schultesów, Pleszowskich herbu Bogoria, Smolarskich i Szczerbowskich. Pod koniec XIX wieku ukształtowały się ostatecznie dwa folwarki i Dwór. Folwark Swinka należał do Tomasza Targowskiego, od którego dzierżawili go Szczerbowscy. Folwark Górna Część i Dwór należał do Jana Bogoryi Pleszowskiego, następnie do jego zięcia Alojzego Smolarskiego. W XX wieku wieś należała do Czesława i Aleksandry Smolarskich, do których przez prawie 30 lat należały wszystkie majątki wsi. Folwark Górna Część spalił się w 1906 roku. Folwark Swinka został sprzedany Edwardowi Jezierskiemu, a Dwór adwokatom z Katowic.

Zygmunt Palczowski, który był właściciele, wsi w XVI wieku zamienił miejscowy kościół w zbór kalwiński. W XVII wieku kościół został odebrany kalwinom i wieś należała do parafii we Frydrychowicach. Nie wiadomo co się stało z kościołem. Mógł zostać on splądrowany przez innowierców lub rozebrany przez władze austriackie.

W XIX wieku w Przybradzu były czynne kopalnie rudy żelaznej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

ZabytkiEdytuj

  • Dwór zbudowany w XIX wieku
  • Kaplica z 1869 roku ufundowana przez J. Pleszowskiego

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Joannis Długosz Senioris Canonici Cracoviensis, "Liber Beneficiorum", Aleksander Przezdziecki, Tom VII, Kraków 1864, str.82.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. a b Aneks. Miejscowości ziemi oświęcimsko-zatorskiej. W: Paweł Mostowik: Z dziejów Księstwa Oświęcimskiego i Zatorskiego XII-XVI w.. Toruń: 2005, s. 184. ISBN 83-7441-175-9.
  6. a b Szymon Okolski: Orbis Polonus T.3. Kraków: In Officina Typographica Francisci Cæsarii, 1641–43, s. 94-98.
  7. a b Bartosza Paprockiego: Herby rycerstwa polskiego. Kraków: nakł. Wydawnictwa Biblioteki Polskiej (przedruk 1858), 1584, s. 710-711.