Przyczółek warecko-magnuszewski

Przyczółek warecko-magnuszewskiprzyczółek na lewym brzegu Wisły utworzony na początku sierpnia 1944 roku przez jednostki radzieckiej 8 Gwardyjskiej Armii gen. Wasilija Czujkowa, należącej do 1 Frontu Białoruskiego marszałka Konstantego Rokossowskiego.

Przyczółek warecko-magnuszewski
II wojna światowa, front wschodni
Ilustracja
Dowództwo 82 Gwardyjskiej Dywizji Strzeleckiej z dowódcami jej pułków i batalionów na przyczółku warecko-magnuszewskim (7 listopada 1944 roku). Pośrodku dowódca dywizji gen. Gieorgij Chietagurow, obok z mapnikiem jej szef sztabu płk A. Mandrika
Czas 1 sierpnia 1944–14 stycznia 1945
Miejsce lewy brzeg Wisły w rejonie Warki i Magnuszewa
Terytorium Polska
Przyczyna ofensywa radziecko-polska 1944
Wynik zwycięstwo ZSRR
Strony konfliktu
 ZSRR
 Rzeczpospolita Polska
 III Rzesza
brak współrzędnych
Front wschodni (II wojna światowa)
1941

Atak Niemiec na ZSRR • Brześć • Białystok – Mińsk • Rosienie • Dubno – Łuck – Brody • Besarabia • Wojna kontynuacyjna • Karelia (I) • Hanko • Smoleńsk (I) • Humań • Kijów (I) • Tallinn • Jelnia • Odessa • Krym (I) • Sewastopol • Charków (I) • Leningrad • Rostow • Moskwa • Tichwin (I) • Tichwin (II) • Kercz (I)

1942

Lubań • Rżew – Wiaźma • Barwienkowo – Łozowa • Toropiec – Chołm • Diemiansk • Charków (II) • Fall Blau • Woroneż • Siniawino • Rżew • Stalingrad • Operacja Uran • Operacja Zimowy Sztorm • Operacja Mały Saturn

1943

Operacja Pierścień • Operacja Iskra • Operacja Polarna Gwiazda • Krasnyj Bor • Charków (III) • Operacja Bawół • Operacja miuska • Kursk • Prochorowka • Orzeł • Biełgorod – Bogoduchowsk • Mga • Smoleńsk (II) • Lenino • Dniepr • Tamań • Kercz (II) • Kijów (II)

1944

Ukraina • Leningrad – Nowogród • Krym (II) • Wyborg – Pietrozawodsk • Świrsk – Pietrozawodsk • Operacja Bagration • Bobrujsk • Mińsk • Wilno • Lwów – Sandomierz • Dęblin – Puławy • Warszawa (I) • Baranów – Sandomierz • Brześć – Lublin • Warka – Magnuszew • Jassy – Kiszyniów • Karpaty • Dukla – Preszów • warszawska Praga • przyczółki warszawskie • Czerniaków • Suursaari • Kraje bałtyckie • Kurlandia • Petsamo • Zakarpacie • Belgrad • Kosowo • Budapeszt

1945

Wisła – Odra • Sandomierz – Śląsk • Warszawa (II) • Mława – Elbląg • Częstochowa • Kraków • Nowy Sącz • Łódź • Poznań • Prusy Wschodnie • Królewiec • Dolny Śląsk • Głogów • Wrocław • Wał Pomorski • Operacja Sonnenwende • Pomorze • Kołobrzeg • Górny Śląsk • Balaton • Wiedeń • Morawy • Berlin • wzgórza Seelow • Odra • Nysa Łużycka • Brandenburgia • Łużyce • Budziszyn • Halbe • Praga • Bornholm
kapitulacja III Rzeszy

Bałtyk • Morze Czarne

Szlak Bojowy LWP 194345

Lenino • Darnica • Turia i Bug • Brześć – Lublin • Przyczółek warecko-magnuszewski • Studzianki • Przyczółki warszawskie • Czerniaków • Praga • Operacja wiślańsko-odrzańska • Warszawa • Wał Pomorski • Złotów • Jastrowie • Nadarzyce • Dobrzyca • Golce • Jaksice • Mirosławiec • Operacja pomorska • Borujsko • Czaplinek • Drawsko • Dziwnówek • Wejherowo • Kołobrzeg • Nysa • Brandenburgia • Rothenburg • Operacja łużycka • Niska • Rietschen • Tauer, Förstgen i Dauban • Budziszyn • Drezno • Wartha – Koenigswartha • Kanał Hohenzollernów • Odra • Operacja berlińska • Operacja praska

Utworzenie i walki o przyczółekEdytuj

W lipcu 1944 jednostki radzieckie i polskie sforsowały rzekę Bug. Pierwsze jednostki przerzucone zostały przez Wisłę 1 sierpnia 1944. Ostatecznie przyczółek oparł się na linii Pilicy i Radomki, osiągając w ciągu 4 dni szerokość 18 km i głębokość 15 km[1]. Niemcy początkowo nie docenili znaczenia przyczółka i do próby likwidacji przystąpili dopiero 9 sierpnia. W celu likwidacji przyczółka Niemcy ściągnęli elementy Dywizji Pancerno-Spadochronowej „Hermann Göring” (140 czołgów i 90 samochodów pancernych), 19 Dywizji Pancernej (90 czołgów i 40 dział pancernych).

W walkach obronnych, obok jednostek radzieckich walczyły również oddziały 1 Armii Wojska Polskiego m.in. ściągnięta na pomoc wykrwawionym oddziałom radzieckim 1 Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte licząca w tym czasie ok. 2200 żołnierzy i 86 czołgów (w tym 71 szt. T-34)[1]. Atak niemiecki załamał się pod Studziankami, gdzie Wehrmacht poniósł ciężkie straty w wyniku kontruderzenia 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. W wyniku walk Niemcy stracili kilkuset żołnierzy i 40 pojazdów, Polacy zaś 94 zabitych, 200 rannych i 27 czołgów[1]. 14 sierpnia polscy czołgiści i radziecka piechota opanowali Studzianki górujące nad okolicą.

Podczas walk na przyczółku 1 Armia WP straciła 484 zabitych i 1459 rannych, 63 żołnierzy zaginęło bez wieści. Straty niemieckie w bitwie oszacowano na ok. 1000 poległych, rannych i w niewoli. Polacy zniszczyli kilkanaście czołgów, dział polowych, moździerzy i samochodów. Żołnierze polscy zabici i zmarli na skutek ran zostali pochowani na cmentarzach w Garwolinie, Magnuszewie i Wildze[2].

14 stycznia 1945 roku z przyczółka wyszło uderzenie rozpoczynające wielką ofensywę styczniową, w wyniku której Niemcy utracili Warszawę, Łódź, Bydgoszcz i Poznań, a 31 stycznia dotarto nad Odrę, zajmując przyczółek na jej zachodnim brzegu odległy o 70 km od Berlina[1].

PamięćEdytuj

Walki na przyczółku warecko-magnuszewskim zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic po II wojnie światowej – „STUDZIANKI–WARKA 10 VIII – 12 IX 1944”.

W 20. rocznicę bitwy pancernej pod Studziankami zostało zorganizowane mauzoleum poległych żołnierzy polskich i radzieckich w Studziankach Pancernych. W 1977 roku przy drodze z Góry Kalwarii do Magnuszewa otwarto Skansen Bojowy 1 Armii Wojska Polskiego w Mniszewie.

MapyEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Stąd niedaleko już..., „Stolica”, Nr 41 (1556), 9 października 1977.
  2. Krzysztof Komorowski: Boje polskie 1939–1945. s. 426.

BibliografiaEdytuj

  • Krzysztof Komorowski: Boje polskie 1939–1945. Warszawa: Bellona, s. 426. ISBN 978-83-11-10357-3.
  • Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943–1945. Wybór materiałów źródłowych, tom I, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1958
  • Polski czyn zbrojny w II wojnie światowej, tom III Ludowe Wojsko Polskie 1943–1945, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1973, wyd. I