Puchar Gordona Bennetta (balonowy)

Ten artykuł dotyczy pucharu balonowego. Zobacz też: inne znaczenia tego pojęcia.

Puchar Gordona Bennetta (ang. Gordon Bennett Cup, fr. Coupe Aéronautique Gordon Bennett) – Międzynarodowe Zawody Balonów Wolnych.

Balonowy Puchar Gordona Bennetta
Coupe Aéronautique Gordon Bennett
Gordon Bennett Cup (ballooning)
Ilustracja
Puchar Gordona Bennetta wręczony po raz pierwszy w 1906
Dyscyplina Baloniarstwo
Organizator rozgrywek FAI
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Stany Zjednoczone Frank Purdy Lahm, Henry Hersey
(1906 – ParyżFrancja)
Obecny zwycięzca Szwajcaria Kurt Frieden, Pascal Witprächtiger
(2021 – ToruńPolska)
Najwięcej zwycięstw  Stany Zjednoczone
(12 zdobytych trofeów)
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Po raz pierwszy zostały zorganizowane przez Amerykanina, wydawcę, milionera i entuzjastę sportów ekstremalnych Jamesa Gordona Bennetta w 1906 w Paryżu. Z przekazanej przez niego kwoty 50 000 franków szwajcarskich, za 1/4 zakupiono puchar, a 3/4 zostało rozdzielone dla zwycięskich załóg. Aby wystartować w zawodach należało spełniać warunki regulaminu w tym[1]:

  • balony o pojemości 2200m³
  • używanie jednego gazu nośnego
  • zwycięstwo po uzyskaniu najdalszej odległości od miejsca startu i lądowania
  • jeżeli dojdzie do wodowania, balon musi być odholowany przez pilotów do brzegu
  • w przypadku uzyskania równej odległości liczona była prędkość
  • zawody są coroczne i minimalna liczba uczestników to trzy
  • z jednego państwa można wystawić maksymalnie trzy załogi
  • puchar po trzykrotnym zdobyciu przechodzi na własność zwycięzców
  • kolejne zawody są organizowane w kraju zwycięzcy

W pierwszych zawodach wzięło udział 16 załóg i 250 000 widzów. Zwycięzcą pierwszych zawodów zorganizowanych w 1906 w Paryżu był Amerykanin Frank Purdy Lahm, który wraz z Henrym Jerseyem przeleciał 641,1 km w czasie 22h i 15 minut, do północno-wschodniego wybrzeża Anglii. W drugich zawodach zwycięstwo odniosła załoga niemiecka. W trzecich zawodach wystartowały już 23 balony w Berlinie. Doszło również do pierwszego niebezpiecznego incydentu jakim było pęknięcie czaszy balonu amerykańskiej załogi „Conqueror”. Dzięki utworzeniu prze rozdartą powłokę spadochronu, kosz opadł na ziemię na tyle powoli aby nie zrobić krzywdy załodze. Dodatkowo hiszpański balon „Herera” uległ wypadkowi przez uszkodzenie rozrywacza, a trzy balony musiano wyławiać z Morza Północnego. Zwyciężyła załoga Szwajcarska[2].

W latach 1909–1910 dwukrotnie zwyciężali Amerykanie, w 1911 roku – Niemcy. W 1912 roku w Stuttgarcie ustanowiono rekord zasięgu lotu balonem (pobity w 2005 roku). Francuska załoga przeleciała 2191 km w ciągu 45 godzin i 42 minut docierając w okolice Riazania w Rosji. Po przerwie spowodowanej I wojną światową, zawody były prowadzone corocznie do wybuchu II wojny światowej. Wyjątek stanowił 1931 rok, kiedy zawody w USA się nie odbyły z powodu zbyt małej ilości zawodników. (wysokie koszty podróży). W 1920 roku belg Demuyter zwyciężył zawody, a w 1921 roku podczas startu jeden z żołnierzy trzymający balon nie puścił liny i został porwany. Pilot balonu zdołał wciągnąć żołnierza na pokład balonu, ale przez dodatkowe obciążenie nie zdołano obronić tytułu. W 1923 roku w Brukseli tragicznie zginęło pięciu pilotów i zniszczone zostały trzy balony: amerykański, hiszpański i szwajcarski. W okresie międzywojennym Puchar Gordona Bennetta zdobywały na własność ekipy trzech państw: pierwszy w 1924 – Belgia dzięki sukcesom Ernesta Demuytera, następne dwukrotnie Stany Zjednoczone, wreszcie w 1935 Polska[2].

W 1939 organizatorem kolejnych była Polska, a zawody miały się odbyć 3 września we Lwowie (protektorat nad nimi objął i ufundował pierwszą nagrodę prezydent RP Ignacy Mościcki)[3][4], lecz wybuch wojny uniemożliwił ich przeprowadzenie. Po wojnie zawody zostały wznowione dopiero w 1983 w Paryżu, a zdobywcami pucharu zostali wtedy Polacy: Stefan Makné oraz Ireneusz Cieślak[5].

W 2005 podczas zawodów w Albuquerque belgijska załoga Robert Berben i Benoît Siméons pobiła dotychczasowy rekord, przelatując balonem 3400,39 km do St. Michel de Squatec koło Quebec w Kanadzie.

W 1908 szwajcarska załoga Theodor Schaeck i Emil Messner ustanowiła rekord czasu lotu balonem 73 h 1 min. Rekord ten został pobity dopiero w 1995 przez załogę niemiecką Wilhelm Eimers i Bernd Landsmann, która uzyskała czas 92:11 h.

Po wojnie dwukrotnie zdobyła puchar na własność ekipa Austrii (1987 i 1990) oraz Francji (2003 i 2013). Utarł się zwyczaj, że zdobywca Pucharu fundował następny i zawody były kontynuowane.

Zawodnikiem, który najwięcej razy zdobył Puchar Gordona Bennetta jest Francuz Vincent Leÿs. Udało mu się to dokonać dziewięć razy. Pierwszy swój Puchar zdobył w 1997, a ostatni w 2017.

Podczas Międzynarodowych Zawodów Balonów Wolnych ekipa polska sześciokrotnie (1933, 1934, 1935, 1938, 1983, 2018) zdobyła Puchar Gordona Bennetta.

ZwycięzcyEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Zdobywcy balonowego Pucharu Gordona Bennetta.

Poniższa tabela przedstawia zwycięzców poszczególnych zawodów wraz z osiągniętymi wynikami[6].

UWAGA: Oznaczenie rekordu długości lotu oraz czasu przelotu zaznaczone jest następująco:

REKORD
Edycja Data Miejsce zawodów Załoga Kraj Balon Czas lotu [h] Odległość [km]
1 30.09.1906 Paryż (Francja) Frank Purdy Lahm, Henry Hersey   Stany Zjednoczone United States 22:15 641,10
2 21.10.1907 Saint Louis (Stany Zjednoczone) Oskar Erbslöh, Henry Helm Clayton   Cesarstwo Niemieckie Pommern 40:00 1403,55
3 11.10.1908 Berlin (Niemcy) Theodor Schaeck, Emil Messner   Szwajcaria Helvetia 73:01 1190,00
4 3.10.1909 Zurych (Szwajcaria) Edgar W. Mix, Andre Roussel   Stany Zjednoczone America II 35:07 1121,11
5 17.10.1910 Saint Louis (Stany Zjednoczone) Alan Ramsay Hawley, Augustus Post   Stany Zjednoczone America II 44:25 1887,60
6 5.10.1911 Kansas City (Stany Zjednoczone) Hans Gericke, Otto Duncker   Cesarstwo Niemieckie Berlin II 12:28 757,84
7 27.10.1912 Stuttgart (Niemcy) Maurice Bienaimé, René Rumpelmayer   Francja La Picardie 45:42 2191,00
8 12.10.1913 Paryż (Francja) Ralph Hazlett Upson, Ralph Albion Drury Preston   Stany Zjednoczone Goodyear 43:30 618,00
9 23.10.1920 Birmingham (Stany Zjednoczone) Ernest Demuyter, Mathieu Labrousse   Belgia Belgica 40:15 1769,00
10 18.09.1921 Bruksela (Belgia) Paul Armbruster, Louis Ansermier   Szwajcaria Zurych 27:24 766,00
11 6.08.1922 Genewa (Szwajcaria) Ernest Demuyter, Alexander Veenstra   Belgia Belgica 25:49 1372,10
12 23.09.1923 Bruksela (Belgia) Ernest Demuyter, Leon Coeckelbergh   Belgia Belgica 21:00 1155,00
13 15.06.1924 Bruksela (Belgia) Ernest Demuyter, Leon Coeckelbergh   Belgia[a] Belgica 43:16 714,00
14 7.06.1925 Bruksela (Belgia) Alexander Veenstra, Philippe Quersin   Belgia Prince Leopold 47:30 1345,00
15 30.05.1926 Antwerpia (Belgia) Ward Tunte van Orman, Walter W. Morton   Stany Zjednoczone Goodyear III 16:37 864,00
16 10.09.1927 Detroit (Stany Zjednoczone) Edward J. Hill,

Arthur G. Schlosser

  Stany Zjednoczone Detroit 48:00 1198,00
17 30.06.1928 Detroit (Stany Zjednoczone) William Elsworth Kepner, William Olmstead Eareckson   Stany Zjednoczone[b] US Army 48:00 740,80
18 28.09.1929 Saint Louis (Stany Zjednoczone) Ward Tunte van Orman, Alan L. McCracken   Stany Zjednoczone Goodyear VIII 24:00 548,94
19 1.09.1930 Cleveland (Stany Zjednoczone) Ward Tunte van Orman, Alan L. McCracken   Stany Zjednoczone Goodyear VIII 27:56 872,00
20 25.09.1932 Bazylea (Szwajcaria) Thomas G.W. Settle, Wilfred Bushnell   Stany Zjednoczone[c] US Navy 41:20 1550,00
21 2.09.1933 Chicago (Stany Zjednoczone) Franciszek Hynek, Zbigniew Burzyński   Polska SP-ADS Kościuszko 38:32 1361,00
22 23.09.1934 Warszawa (Polska) Franciszek Hynek, Władysław Pomaski   Polska SP-ADS Kościuszko 44:48 1333,00
23 16.09.1935 Warszawa (Polska) Zbigniew Burzyński, Władysław Wysocki   Polska[d] SP-AMY Polonia II 57:54 1650,47
24 30.08.1936 Warszawa (Polska) Ernest Demuyter, Pierre Hoffmans   Belgia OO-BFM Belgica 46:24 1715,80
25 20.06.1937 Bruksela (Belgia) Ernest Demuyter, Pierre Hoffmans   Belgia OO-BFM Belgica 46:15 1396,00
26 11.09.1938 Liège (Belgia) Antoni Janusz, Franciszek Janik   Polska SP-BCU LOPP 37:47 1692,00
-- 3.09.1939 Lwów (Polska) Zawody nie odbyły się z powodu wybuchu II wojny światowej
27 1.07.1983 Paryż (Francja) Stefan Makné, Ireneusz Cieślak   Polska SP-BZO Polonez 36:00 690,00
28 13.10.1984 Zurych (Szwajcaria) Karl Spenger, Martin Messner   Szwajcaria HB-BFC Jura 43:08 793,00
29 28.09.1985 Genewa (Szwajcaria) Josef Starkbaum, Gert Scholz   Austria HB-BBL Volksbank 21:09 342,00
30 18.10.1986 Salzburg (Austria) Josef Starkbaum, Gert Scholz   Austria HB-BBL Volksbank 19:11 272,43
31 3.10.1987 Seefeld in Tirol (Austria) Josef Starkbaum, Gert Scholz   Austria[e] HB-BBL Volksbank 32:16 852,00
32 23.10.1988 Bregenz (Austria) Josef Starkbaum, Gert Scholz   Austria OE-PZS Polarstern 41:09 1110,90
33 16.09.1989 Lech (Austria) Josef Starkbaum, Gert Scholz   Austria OE-PZS Polarstern 37:33 911,20
34 2.09.1990 Lech (Austria) Josef Starkbaum, Gert Scholz   Austria[f] OE-PZS Polarstern 33:20 692,50
35 21.09.1991 Lech (Austria) Volker Kuinke, Jürgen Schubert   Niemcy D-EUREGIO 44:18 1039,40
36 19.09.1992 Stuttgart (Niemcy) David Levin, James Herschend   Stany Zjednoczone D-ASPEN 45:36 964,19
37 4.10.1993 Albuquerque (Stany Zjednoczone) Josef Starkbaum, Rainer Röhsler   Austria OE-PZS Polarstern 59:29 1832,00
38 18.09.1994 Lech (Austria) Karl Spenger, Christian Stoll   Szwajcaria HB-BZH Stadt Wil 31:01 825,14
39 9.09.1995 Wil (Szwajcaria) Wilhelm Eimers, Bernd Landsmann   Niemcy D-OCOL Columbus II 92:11 1628,10
40 28.09.1996 Warstein (Niemcy) Wilhelm Eimers, Bernd Landsmann   Niemcy D-OCOL Columbus II 72:01 1286,90
41 7.09.1997 Warstein (Niemcy) Vincent Leÿs, Jean François Leÿs   Francja F-PPSE Le Petit Prince 45:30 1732,50
42 12.09.1998 Paryż (Francja) Zawody nie odbyły się z powodu złych warunków meteorologicznych
43 1.10.1999 Albuquerque (Stany Zjednoczone) Phillipe De Cock, Ronny Van Havare   Belgia D-OCOX Belgica II 40:15 1666,54
44 9.09.2000 Saint-Hubert (Belgia) Wilhelm Eimers, Bernd Landsmann   Niemcy D-OOWE Columbus IV 70:49 795,70
45 8.09.2001 Warstein (Niemcy) Vincent Leÿs, Jean François Leÿs   Francja F-PPSE Le Petit Prince 77:47 1626,60
46 31.08.2002 Châtellerault (Francja) Vincent Leÿs, Jean François Leÿs   Francja F-PPSE Le Petit Prince 69:59 1282,30
47 14.09.2003 Arc-et-Senans (Francja) Vincent Leÿs, Jean François Leÿs   Francja[g] F-PPSE Le Petit Prince 53:42 1596,50
48 29.08.2004 Thionville (Francja) Richard Abruzzo, Carol Rymer Davis   Stany Zjednoczone N96YD Zero Gravity 52:52 1803,36
49 1.10.2005 Albuquerque (Stany Zjednoczone) Robert Berben, Benoît Siméons   Belgia N6326T 65:20 3400,39
50 9.09.2006 Waasmunster (Belgia) Philippe De Cock, Ronny Van Havere   Belgia D-OCOX Belgica II 66:53 2449,60
51 15.09.2007 Bruksela (Belgia) Zawody nie odbyły się
52 7.10.2008 Albuquerque (Stany Zjednoczone) David Hempleman-Adams, Jonathan Mason   Wielka Brytania N4054N Lady Luck 74:12 1768,67
53 5.09.2009 Genewa (Szwajcaria) Sébastien Rolland, Vincent Leÿs   Francja F-PPSE Golden Eyes 85:18 1588,29
54 25.09.2010 Bristol (Wielka Brytania) Kurt Frieden, Pascal Witprächtiger   Szwajcaria HB-QKF MM-Technics 58:37 2434,31
55 10.09.2011 Gap-Tallard (Francja) Sébastien Rolland, Vincent Leÿs   Francja F-PPSE 26:42 779,83
56 31.08.2012 Ebnat-Kappel (Szwajcaria) Sébastien Rolland, Vincent Leÿs   Francja F-PPGB 69:02 1620,06
57 24.08.2013 Grand Nancy-Tomblaine (Francja) Vincent Leÿs, Christophe Houver   Francja[h] F-PPGB 73:33 1402,43
58 29.08.2014 Vichy (Francja) Wilhelm Eimers, Matthias Zenge   Niemcy D-OTLI 61:35 1410,64
59 28.08.2015 Pau (Francja) Kurt Frieden, Pascal Witprächtiger   Szwajcaria HB-QKF 68:21 2080,80
60 18.09.2016 Gladbeck (Niemcy) Kurt Frieden, Pascal Witprächtiger   Szwajcaria HB-QKF MM Technics 58:12 1803,40
61 8.09.2017 Fribourg (Szwajcaria) Vincent Leÿs, Christophe Houver   Francja F-PPGB 36:20 1836,06
62 28.09.2018 Berno (Szwajcaria) Mateusz Rękas, Jacek Bogdański   Polska D-OWBA 58:28 1145,29
63[7] 13.09.2019 Montbéliard (Francja) Laurent Sciboz, Nicolas Tieche   Szwajcaria HB-QRV 82:03 1774,76
64 21.08.2021 Toruń (Polska) Kurt Frieden,

Pascal Witprächtiger

  Szwajcaria HB-QKF MM Technics 85:10 1559,68

Państwa biorące udział w pucharzeEdytuj

Poniższa tabela przedstawia państwa, które brały udział w pucharze Gordona Bennetta[6][8][9].

Lp. Państwo Liczba zwycięstw Liczba zawodów, do których zostali zgłoszeni reprezentanci
1   Stany Zjednoczone 12 61
2   Belgia 10 39
3   Francja 10 55
4   Szwajcaria 9 58
5   Austria 7 40
6   Niemcy 7 55
7   Polska 6 32
8   Wielka Brytania 1 38
9   Hiszpania 17
10   Włochy 16
11   Holandia 12
12   Japonia 8
13   Australia 8
14   Szwecja 7
15   Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych 6
16   Rosja 6
17   Kanada 5
18   Dania 3
19   Finlandia 3
20   Argentyna 2
21   Litwa 2
22   Czechy 2
23   Czechosłowacja 1
24   Luksemburg 1

Wyniki PolakówEdytuj

Polska jest reprezentowana w Pucharze Gordona Bennetta od 1932 roku. W tym okresie zdobyła sześciokrotnie puchar.

Galeria trofeówEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Ekipa Belgii zdobyła puchar na własność.
  2. Ekipa Stanów Zjednoczonych zdobyła puchar na własność.
  3. Ekipa Stanów Zjednoczonych zdobyła po raz drugi puchar na własność.
  4. Ekipa Polski zdobyła puchar na własność.
  5. Ekipa Austrii zdobyła puchar na własność.
  6. Ekipa Austrii zdobyła po raz drugi puchar na własność.
  7. Ekipa Francji zdobyła puchar na własność.
  8. Ekipa Francji zdobyła po raz drugi puchar na własność.

PrzypisyEdytuj

  1. Jerzy Liwiński, Gordon Bennett okresu międzywojennego, s. 82,, „Lotnictwo”, sierpień 2014, ISSN 1732-5323.
  2. a b Jerzy Liwiński, Gordon Bennett okresu międzywojennego, s. 83,, „Lotnictwo”, sierpień 2014, ISSN 1732-5323.
  3. Gordon-Bennet 1939. „Gazeta Lwowska”, s. 2, 1939, 24 sierpnia, nr 190. 
  4. Zawody o Puhar Gordon Bennetta. „Gazeta Lwowska”, s. 4, 1939, 27 sierpnia, nr 193. 
  5. Balony górą (pol.). bialo-czerwona.org. [dostęp 2014-09-01].
  6. a b Coupe Gordon Bennett – Results (ang.). www.fai.org. [dostęp 2014-08-28].
  7. 63rd Coupe Aéronautique Gordon Bennett 2019. legends.gordonbennett.aero. [dostęp 2019-09-24].
  8. Resultat final. www.gordonbennett2014.org. [dostęp 2015-09-06].
  9. results-provisional. www.gordonbennett.aero. [dostęp 2015-09-06].
  10. GORDON BENNETT BALLOON TROPHY (ang.). www.nationalmuseum.af.mil. [dostęp 2014-08-28].
  11. Sport. Puchar Gordon-Benneta. „W Służbie Penitencjarnej”. Nr 12, s. 14, 15 października 1936. 

Linki zewnętrzneEdytuj