Otwórz menu główne

Puck

miasto i gmina w województwie pomorskim
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Puck (kaszub. Pùck lub Pùckò, niem. Putzig)[2]miasto w województwie pomorskim, siedziba władz powiatu puckiego i gminy Puck. Leży na Kaszubach u ujścia Płutnicy do Zatoki Puckiej. Według danych z 31 grudnia 2011 miasto miało 11 562 mieszkańców[3]. Puck jest powiatowym ośrodkiem oświatowym w zakresie szkolnictwa ponadgimnazjalnego i specjalnego, lokalnym centrum kulturalnym oraz sportowo-rekreacyjnym.

Puck
miasto i gmina
Ilustracja
Rynek w Pucku
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat pucki
Aglomeracja gdańska
Data założenia XII wiek
Prawa miejskie 1348
Burmistrz Hanna Pruchniewska
Powierzchnia 4,9 km²
Wysokość 0 – 25 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

11 322[1]
2363,7 os./km²
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 84-100
Tablice rejestracyjne GPU
Położenie na mapie powiatu puckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu puckiego
Puck
Puck
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Puck
Puck
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Puck
Puck
Ziemia54°43′04″N 18°24′31″E/54,717778 18,408611
TERC (TERYT) 2211031
SIMC 0934636
Hasło promocyjne: Miasto Puck – Niezapomniany Nadmorski Klimat
Urząd miejski
ul. 1 Maja 13,
84-100 Puck
Strona internetowa

Spis treści

PołożenieEdytuj

 
Marina w Pucku

Puck leży na Pomorzu Gdańskim u ujścia Płutnicy do Zatoki Puckiej, w północno-wschodniej części Kępy Puckiej, na Pobrzeżu Gdańskim.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Struktura powierzchniEdytuj

DzielniceEdytuj

W Pucku można wyróżnić osiem dzielnic:

  • Centrum (Stare Miasto) – o zabytkowej zabudowie,
  • Osiedle Derdowskiego, Nowy Świat, Majkowskiego – znajdują się tutaj liczne domy wielorodzinne,
  • Grodzisko – nowa dzielnica z prowadzoną rozbudową,
  • Rozgard – nadmorska część miasta częściowo położona na terenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego
  • Zamkowa – dzielnica położona nad morzem, obecnie modernizowana,
  • Osiedle Elizy Orzeszkowej – domy jednorodzinne, obecnie rozbudowywane zabudowania szeregowe
  • Osiedle Artystów – domy jednorodzinne,
  • Osiedle Swarzewskie – domy jednorodzinne, obecnie prowadzona rozbudowa.

Użytkowanie gruntówEdytuj

Miasto stanowi 0,85% powierzchni powiatu. Użytkowanie gruntów w 2005 [1]

Powierzchnia w ha w %
Całkowita 490 100,0
Użytki rolne, w tym: 188 38,4
grunty orne 118 24,1
sady 0 0,0
łąki 59 12,0
pastwiska 11 2,2
Lasy i grunty leśne 3 0,6
Pozostałe grunty i nieużytki 299 61,0

DemografiaEdytuj

Ludność Pucka – stan na dzień 31.12.2011[3]

Wyszczególnione Ludność Gęstość zaludnienia
osób w % osób/km²
Ogółem 11 562 100,0 2359,6
Kobiety 5959 51,5 1216,5
Mężczyźni 5603 48,5 1143,5


Liczba ludności Pucka w latach 1895–2007[potrzebny przypis]

Rok Liczba ludności Rok Liczba ludności Rok Liczba ludności
1895 1904 1995 11 693 2001 11 375
1900 2093 1996 11 645 2002 11 372
1960 6800 1997 11 694 2003 11 391
1970 9300 1998 11 673 2004 11 331
1975 10 500 1999 11 599 2005 11 330
1980 11 100 2000 11 362 2007 11 345
  • Piramida wieku mieszkańców Pucka w 2014 roku[1].


 

HistoriaEdytuj

 
Przywilej lokacyjny Pucka z 1348 r.

Początki osadnictwa sięgają III i IV w. n.e., gdy nad brzegiem morza istniała osada[4]. W IX w. powstał tu port[5]. W II połowie XIII w. w Pucku istniał gród kasztelański książąt wschodniopomorskich[6]. Od 1309 we władaniu Krzyżaków[7], prawa miejskie chełmińskie uzyskał z rąk wielkiego mistrza krzyżackiego Dusemera w 1348[8].

Podczas wojny trzynastoletniej (1454–1466) mieszczanie puccy stanęli po stronie Polski. W 1457 w Pucku znalazł schronienie wygnany król Szwecji Karol VIII Knutsson Bonde. W zamian za 15 tys. marek pruskich otrzymał w zastaw od Kazimierza Jagiellończyka Ziemię Pucką (980 km²[potrzebny przypis]). W 1460 Puck zdobyli Krzyżacy, a król zbiegł do Gdańska, zaś w 1464 r. wojska gdańskie przez 5 miesięcy oblegały miasto, by w końcu wymusić kapitulację garnizonu krzyżackiego[9].

W 1466 włączono Puck do Prus Królewskich[10], będących od 1569 częścią Korony (wcześniej podlegały jej na zasadach autonomicznych)[potrzebny przypis]. Siedziba starostwa powiatowego[11], miejsce sejmików szlacheckich i sądów grodzkich[potrzebny przypis]. Za czasów panowania Zygmunta Augusta, Batorego i Władysława IV Wazy twierdza i okresowo baza floty polskiej[12]. Był pierwszym polskim portem wojennym[potrzebny przypis].

Z Puckiem związany jest ród Kostków, herbu Dąbrowa, którego dwaj przedstawiciele byli starostami[13] tego miasta: Stanisław Kostka w latach 1546-1554, i jego syn Jan Kostka w latach 1554-1581[14].

W połowie XVIII miasto podupadło i w 1772 zostało włączone do państwa Fryderyka Wielkiego. W 1818 zostało siedzibą powiatu w rejencji gdańskiej (nosiło wówczas nazwę Putzig), wówczas jego znaczenie nieznacznie wzrosło. W mieście powstały nowe budynki szkolne, szpital, neogotycki ratusz, dom zdrojowy oraz niewielkie molo spacerowe. W owym czasie wytwarzano tu słynne na całe Pomorze piwo puckie.

10 lutego 1920 odbyły się tu tzw. zaślubiny Polski z morzem z udziałem generała Hallera.

1 lipca 1920 w Pucku utworzona została Baza Lotnictwa Morskiego – pierwsza jednostka polskiego lotnictwa morskiego, a w październiku tego roku rozpoczęto formowanie Pułku Artylerii Nadbrzeżnej.

 
Puck w 1909 roku

15 sierpnia 1922, w czasie obchodów drugiej rocznicy „Cudu nad Wisłą”, miała miejsce tragiczna w skutkach „katastrofa lotnicza”.

Aż do 1926 Puck oraz Hel były jedynymi polskimi portami nad morzem (poza Gdańskiem). W tym samym roku zlikwidowano powiat pucki, włączając miasto i okolice do nowo utworzonego powiatu morskiego z siedzibą w Wejherowie.

Do września 1939 Puck był garnizonem Morskiego Dywizjonu Lotniczego. Przy dywizjonie funkcjonował Posterunek Żandarmerii Puck. Jesienią 1937 w Pucku sformowany został Kaszubski Batalion Obrony Narodowej.

Osobny artykuł: 1 Pucki Dywizjon Lotniczy.

W latach 1939–1945 miasto pod okupacją niemiecką. W okresie 1941–1944 istniał tu obóz pracy, w którym więźniowie produkowali części do samolotów. Miasto zostało wyzwolone 12 marca 1945 r. przez jednostki 19 armii 11 korpusu pancernego gwardii 2 Frontu Białoruskiego[15].

W 1956 reaktywowano powiat pucki, który istniał do 1975 i ponownie od 1999.

1 października 2017 w Pucku uruchomiono komunikację miejską[16].

Ludzie związani z PuckiemEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Puckiem.

TurystykaEdytuj

Zobacz też: Centrum Pucka.

ZabytkiEdytuj

 
Ryglowy szpitalik dla ubogich z XVIII wieku, obecnie oddział Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy
 
Neogotycki ratusz z XIX wieku
  • Gotycki kościół parafialny św. Piotra i Pawła z XIII wieku z ufundowaną przez Wejherów kaplicą,
  • Szpital barokowy (drewniany) z ok. 1720, w którym mieści się oddział Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy,
  • Dawny klasztor sióstr sercanek,
  • Zabytkowe kamienice miejskie z połowy XVIII i XIX wieku,
  • Pozostałości (fragmenty fundamentów) średniowiecznego zamku krzyżackiego, na terenie którego w latach 1845-1956 wznosił się kościół ewangelicki św. Trójcy (rozebrany)[17].
  • Neogotycki ratusz z 1865,
  • Dom modernistyczny z lat 30. XX, ul. Męczenników Piaśnicy 5,
  • Dom modernistyczny z lat 30. XX, ul. Męczenników Piaśnicy 9,
  • Hotel Kaszubski z XIX wieku, pl. Wolności 21
  • Zajazd Pod Lwem z XIX wieku, pl. Wolności 17
  • Poczta modernistyczna z lat 30. XX, ul. Morskiego Dywizjonu Lotniczego 11

Miejsca pamięci i pomnikiEdytuj

 
Pomnik gen. Józefa Hallera i słupek zaślubinowy
 
Pomnik (ławeczka) Marusza Zaruskiego

AtrakcjeEdytuj

Zobacz też: Port morski Puck.

W okolicyEdytuj

 
Groty Mechowskie

Szlaki turystyczneEdytuj

PieszeEdytuj

RoweroweEdytuj

MotoryzacyjneEdytuj

WodneEdytuj

Sport i rekreacjaEdytuj

 
Kitesurferzy na plaży w Pucku

Entuzjaści żeglarstwa, windsurfingu i innych sportów wodnych mają możliwość korzystania z Zatoki Puckiej. Co roku organizowane są na niej Mistrzostwa Europy i Świata w różnego rodzaju klasach żeglarskich i windsurfingowych. Nad Zatoką znajduje się stadion z tartanową nawierzchnią. W Pucku odbywają się systematycznie Półmaratony Ziemi Puckiej. Istnieją tu dobre warunki do uprawiania siatkówki plażowej. Obok molo w Pucku jest ogrodzony obiekt, który mieści w sobie trzy boiska do siatkówki plażowej. Można również uprawiać kolarstwo (kilka razy z rzędu przez Puck przebiegała trasa Tour de Pologne).

Obiekty sportoweEdytuj

  • Miejski Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji (hale sportowe, kręgielnia, siłownia i strzelnica), ul. Lipowa 3c)
  • Stadion Miejski, ul. Lipowa
  • Boisko do piłki plażowej k. mola, ul. Żeglarzy
  • Harcerski Ośrodek Morski – przystań żeglarska, ul. Żeglarzy 1
  • Szkoła Windsurfingu na plaży
  • Korty tenisowe przy SP Puck, ul. Przebendowskiego 27
  • Boisko ze sztuczną trawą przy Hotelu Delfin oraz przy MOKSiR, ul. Lipowa
  • Boisko ze sztuczną nawierzchnią do piłki nożnej, ręcznej, tenisa oraz koszykówki Orlik przy SP Puck

Szkolne hale sportoweEdytuj

  • Szkoła Podstawowa im. Mariusza Zaruskiego w Pucku, ul. Przebendowskiego 27
  • Publiczne Gimnazjum im. Morskiego Dywizjonu Lotniczego w Pucku, ul. Nowy Świat 12
  • Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Pucku, ul. Morskiego Dywizjonu Lotniczego
  • Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Bohaterów Helu w Pucku, ul. Kolejowa 7
  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Pucku, ul. Zamkowa 5

Kluby sportoweEdytuj

  • Lekkoatletyczny Klub Sportowy Ziemi Puckiej, ul. Lipowa 3c
  • Międzyszkolny Klub Sportowy Korab, ul. Lipowa 3a
  • Uczniowski Klub Sportowy Zatoka 95 Puck, ul. Przebendowskiego 27
  • Klub Strzelecki Grot, ul. Lipowa 3a
  • Klub Sportowy Zatoka Puck – sekcja kręglarstwa klasycznego, ul. Lipowa 3a
  • Gminne Zrzeszenie Ludowe Zespoły Sportowe OKSiT Gmina Puck, ul. Lipowa 3a
  • Klub Szermierczy, ul. Lipowa 3a
  • Klub wietnamskiej sztuki walki VoQuyen, ul. Kolejowa 7
  • Klub Taichi, ul. Kolejowa 7
  • Klub systemu samoobrony ESDS – Explosive Self Defence, ul. Kolejowa 7

Szkoły i placówki oświatowe w PuckuEdytuj

  • Szkoły:
    • Szkoła Podstawowa im. Mariusza Zaruskiego w Pucku
    • Szkoła Podstawowa „Małe Morze” w Pucku
    • Publiczne Gimnazjum im. Morskiego Dywizjonu Lotniczego w Pucku
    • Niepubliczne Gimnazjum w Pucku
    • Gimnazjum Ogólnokształcące im. Macieja Płażyńskiego w Pucku
    • I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w Pucku
    • Powiatowe Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Pucku
    • Liceum Akademickie im. Macieja Płażyńskiego w Pucku
    • Technikum Informatyczne im. Macieja Płażyńskiego w Pucku
    • Szkoła Muzyczna I st. i Ognisko Baletowe im. Stanisława Moniuszki
    • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w Pucku
  • Przedszkola:
    • Przedszkole „Grzybek”
    • Przedszkole im. Jana Brzechwy
    • Przedszkole „Pod Tęczą”
    • Przedszkole „Małe Morze”
    • Przedszkole Samorządowe[18]

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Sąsiednie gminyEdytuj

Granica lądowa z gmina wiejską Puck. Od północy i pn.-wsch. miasto sąsiaduje z Zatoką Pucką.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Puck polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Dr F. Lorentz, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem (​ISBN 83-60437-22-X​) (​ISBN 978-83-60437-22-3​).
  3. a b Ludność w gminach. GUS. [dostęp 2016-07-16].
  4. Domańska s. 6
  5. Uścinowicz S. i in. 2013. The rise, development and destruction of the medieval port of Puck in the light of research into palaeoclimate and sea level change. Archaeologia Polona Vol. 49 (2011-2013): 87-104
  6. Domańska s. 6
  7. Encyklopedia PWN, 1967 r., tom nr 9
  8. Domańska s. 12
  9. Domańska s. 20
  10. Domańska s. 21
  11. Domańska s. 21
  12. Domańska s. 23, 32, 41
  13. Jerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa. Wyd. Z.P. POLIMER Koszalin 2010, ​ISBN 978-83-89976-40-6​, s. 79, 84-97.
  14. Domańska s. 22, 23, 32
  15. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 210
  16. Puck: Po latach wraca komunikacja miejska
  17. Warto zobaczyć (pol.). miasto.puck.pl. [dostęp 2015-02-08].
  18. Przedszkola i żłobki, miastopuck.pl [dostęp 2017-09-10] (pol.).
  19. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-17].

Linki zewnętrzneEdytuj