Puszcza Nalibocka wiosną
Krajobraz w Nalibokach

Puszcza Nalibocka[1] (biał. Налібоцкая пушча) – duży, liczący ok. 240 tys. ha kompleks leśny w północno-zachodniej części Białorusi, na prawym brzegu Niemna, na Wyżynie Białoruskiej. Teren pagórkowaty i falisty. Bogata fauna, m.in. jeleń, łoś, dzik, jenot, bóbr, niedźwiedź brunatny; ptaki: głuszec, cietrzew oraz słonka. Rzeźba urozmaicona, polodowcowa. Duże powierzchnie zajmują bagna i bory sosnowe. Jezior jest niewiele. Największym jest położone około 15 km na południowy zachód od Nalibok jezioro Kromań. Nazwa Puszczy wywodzi się od leżącego w widłach Niemna i Berezyny Niemeńskiej miasteczka Naliboki.

HistoriaEdytuj

W końcu wieku XVI cała puszcza znalazła się we własności Radziwiłłów. W wieku XVIII w Nalibokach znajdowała się rezydencja łowczego zaniemeńskiego i nadniemeńskiego (zarząd wszystkich lasów radziwiłłowskich w północno-zachodniej części dzisiejszej Białorusi). Tuż znajdowała się rezydencja podłowczego nalibockiego. Ogólnie rzecz biorąc, dzisiejszą puszczę w XVIII wieku tworzyły trzy podłowiectwa: nalibockie, dereweńskie oraz chotowskie[2].

W czasie II wojny światowej Puszcza była miejscem wzmożonej aktywności Armii Krajowej oraz partyzantki sowiecko-żydowskiej (bandyci żydowscy braci Bielskich). Znaleźli tam schronienie m.in. zagrożeni wywózką do łagrów żołnierze Korpusu Ochrony Pogranicza oraz Żydzi. Z początku stosunki między oddziałami polskimi i sowieckimi układały się pokojowo. Niemniej jednak trwało to krótko. Sowieci zaczęli rozbrajać oddziały polskie. Przez cały czas oddziały sowieckie napadały na polskie wsie i osiedla, grabiły (nadwyżki żywności pochodzące z rabunku były przerzucane przez front przy pomocy samolotów sowieckich, które na polowe lotniska w puszczy przywoziły materiały propagandowe i instrukcje, a w drodze powrotnej na drugą stronę frontu zabierały żywność) i mordowały ludność. Jednocześnie chłopi musieli oddawać kontyngenty żywnościowe Niemcom. Oddziały AK stawały w obronie miejscowej ludności[3].

Historycy nie są zgodni co do faktów, oceniają jednak, że w latach 1939–1945 w Puszczy Nalibockiej i okolicach przebywało od 10 do 25 tysięcy leśnych, czyli partyzantów, uciekinierów, ludzi szukających schronienia oraz pospolitych kryminalistów.

PrzypisyEdytuj

  1. Egzonim zalecany przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 6. Białoruś, Rosja, Ukraina, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Warszawa 2005, ​ISBN 83-239-9020-4​, s. 23.
  2. Крывашэеў Дз. Налібоцкая пушча князёў Радзівілаў у ХVІ–ХVІІІ стст.: фармаванне тэрыторыі, адміністрацыя і службоўцы // Верхняе Панямонне, вып. 1, Мінск 2012, с. 7-29.
  3. Adolf Pilch, Partyzanci trzech puszcz, Wydawnictwo Mireki 2013.

BibliografiaEdytuj

  • Верхняе Панямонне: альманах лакальнай гісторыі. Мінск: 2012, s. 154. ISBN 978-985-6991-72-4.

Linki zewnętrzneEdytuj