RWD-15

polski samolot turystyczny

RWD-15 – polski samolot turystyczny, skonstruowany przez zespół konstrukcyjny RWD w latach 1935–1936 jako rozwinięcie RWD-13.

RWD-15
Ilustracja
Dane podstawowe
Państwo II Rzeczpospolita Polska
Producent DWL
Konstruktor Stanisław Rogalski
Historia
Data oblotu 1937
Lata produkcji 1937–1939
Liczba egzemplarzy 7
Dane techniczne
Napęd silnik rzędowy De Havilland Gipsy Six II
Moc moc nominalna 112,5 kW (153 KM), moc startowa 151 kW (205 KM)
Wymiary
Rozpiętość 12,4 m
Długość 9 m
Wysokość 2,5 m
Powierzchnia nośna 20 m²
Masa
Własna 875 kg
Użyteczna 485 kg
Zapas paliwa 240 l
Osiągi
Prędkość maks. 240 km/h
Prędkość przelotowa 200 km/h
Prędkość minimalna 75 km/h
Prędkość wznoszenia 4,8 m/s
Pułap 5000 m
Zasięg 465 km
Rozbieg 120 m

HistoriaEdytuj

Stanisław Rogalski w latach 1935–1936 opracował projekt pięciomiejscowego samolotu będącego rozwinięciem udanego RWD-13. Samolot mógł być budowany w wersji turystyczno-dyspozycyjnej lub sanitarnej[1]. Zakładano, że samolot ma być tani w produkcji i eksploatacji. Przewidywano, że samolot może znaleźć odbiorców na rynku amerykańskim i australijskim, gdzie istniało duże zapotrzebowanie na tego typu maszyny. Produkcję samolotu planowano w wersji turystycznej, dyspozycyjnej, sanitarnej, transportowej oraz fotogrametrycznej[2][3]. Prototyp został oblatany latem 1937 w Warszawie[3] przez Aleksandra Onoszko. W pierwszej połowie 1938 roku przeszedł badania w Instytucie Technicznym Lotnictwa[4]. Wiosną 1938 roku makieta samolotu w wersji sanitarnej została zaprezentowana służbom sanitarnym i spotkała się z pozytywnym przyjęciem. Departament Zdrowia Ministerstwa Spraw Wojskowych rozpoczął rozmowy z DWL na temat zakupu pięciu maszyn w tej wersji, ale ostatecznie nie doszło do zawarcia kontraktu. Konstruktorom nie udało się obniżyć ceny samolotu, która ostatecznie wynosiła 70 000 złotych[5]. Włącznie z prototypem wyprodukowano co najmniej 7 egzemplarzy tego samolotu[6].

Na początku 1939 roku powstała seria składająca się z pięciu egzemplarzy. Jeden z egzemplarzy, o znakach rejestracyjnych SP-KAT, został przystosowany do lotów dalekiego zasięgu. Kpt. Stanisław Karpiński planował na nim w marcu rekordowy lot do Australii, jednak zajęcie Czechosłowacji przez III Rzeszę uniemożliwiło te zamiary. Samolot o znakach SP-ALA był używany w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej jako samolot dyspozycyjny. Latem 1939 roku jeden egzemplarz zaprezentowano na Wystawie Światowej w Nowym Jorku i został on zakupiony przez prywatnego właściciela[7]. DWL podpisało kontrakt z wojskiem na dostawę dziesięciu RWD-15, które miały być wykorzystane jako samoloty dyspozycyjne dla wyższych oficerów Wojska Polskiego, jednak maszyny te nie zostały ukończone przed wrześniem 1939 roku[5].

II wojnę światową przetrwały cztery egzemplarze samolotu: jeden w USA, egzemplarz SP-BFX, który w 1939 roku został nabyty przez żydowską spółkę z Palestyny o nazwie Aviron Aviation Company(ang.) oraz SP-ALA i SP-KAT ewakuowane do Rumunii i tam użytkowane[1]. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie czynił starania o odzyskanie SP-KAT i wykorzystanie go do lotów łącznikowych do kraju, jednak nie doszło to do skutku[8]. Egzemplarz izraelski podczas II wojny światowej był zmagazynowany w hangarze Avironu w Ashdot-Ya'acov. W 1945 roku został przywrócony do stanu lotnego i latał na regularnych liniach do Tel-Awiwu oraz do Egiptu. 13 kwietnia 1948 roku został zniszczony w pożarze podczas zamieszek arabskich[9].

KonstrukcjaEdytuj

Jednosilnikowy, pięcioosobowy górnopłat zastrzałowy konstrukcji mieszanej. Kadłub spawany z rur stalowych, kryty płótnem, w przedniej części blachą aluminiową. Płat o konstrukcji drewnianej kryty płótnem, w przedniej części sklejką, o obrysie prostokątnym, wyposażony w automatyczne sloty. Składanie skrzydeł odbywało się poprzez otwarcie klapy przykadłubowej oraz wyciągnięcie przedniego sworznia skrzydłowego przy kadłubie. Po złożeniu skrzydła można było blokować z wykorzystaniem zaczepów znajdujących się na kadłubie[10]. Usterzenie klasyczne, wolnonośne, konstrukcji drewnianej, kryte sklejką i płótnem[4]. Statecznik poziomy o konstrukcji dwudźwigarowej. W skrzydle znajdowały się dwa zbiorniki paliwa, zbiornik oleju o pojemności 22 litrów był umieszczony pod podłogą kabiny. Podwozie samolotu stałe, klasyczne z kółkiem ogonowym Dowty. Koła główne z hamulcami Bendix i amortyzatorami hydraulicznymi Avia, wyposażone w opony Dunlop. Kabina pięcioosobowa – z przodu dwa fotele, z tyłu kanapa na trzy osoby. W wersji sanitarnej przewidywano miejsca dla pilota, sanitariusza i dwóch chorych na noszach. Za kabiną załogi znajdowały się dwa bagażniki, w tym jeden dostępny podczas lotu[11].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Dulęba, Glass 1983 ↓, s. 120.
  2. Cynk 1971 ↓, s. 552.
  3. a b Skrzydlata Polska 6-7'1938 ↓, s. 204.
  4. a b Glass 1976 ↓, s. 320.
  5. a b Cynk 1971 ↓, s. 553.
  6. Robert Gujski: RWD-15. [dostęp 2010-11-06].
  7. Skrzydlata Polska 1958 ↓, s. 8.
  8. Cynk 1971 ↓, s. 554.
  9. Szalom 2005 ↓, s. 12.
  10. Skrzydlata Polska 6-7'1938 ↓, s. 205.
  11. Cynk 1971 ↓, s. 555.

BibliografiaEdytuj