Rabarbar, rzewień (Rheum L.) – rodzaj roślin należących do rodziny rdestowatych. Obejmuje około 60 gatunków[4] występujących w subtropikalnej i umiarkowanej Azji[5] (najdalej na zachód, do europejskiej części Rosji, sięga zasięg rabarbaru tatarskiego[6]). Rośliny te rosną zwykle na górskich łąkach oraz w miejscach skalistych[6]. Wiele gatunków rozpowszechnionych jest w uprawie jako rośliny ozdobne i lekarskie. Do częściej uprawianych należą: rabarbar dłoniasty, rabarbar kędzierzawy, rabarbar lekarski i rabarbar ogrodowy oraz mieszańce między rabarbarem kędzierzawym i ogrodowym (R. × hybridum)[7][6].

Rabarbar
Ilustracja
Rabarbar lekarski
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd goździkopodobne
Rząd goździkowce
Rodzina rdestowate
Rodzaj rabarbar
Nazwa systematyczna
Rheum L.
Sp. Pl. 371. 1753[3]
Typ nomenklatoryczny

Rheum rhaponticum L.[3]

Synonimy
  • Rhabarbarum Fabricius[3]
Jadalne ogonki rabarbaru kędzierzawego w ofercie handlowej

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Okazałe byliny osiągające do 3 m wysokości[6], z tęgim korzeniem i wyprostowaną, dętą, podłużnie bruzdowaną nagą lub owłosioną łodygą[5].
Liście
Zebrane w rozetę przyziemną, poza tym także łodygowe. Pojedyncze, całobrzegie, zatokowo-ząbkowane lub dłoniasto złożone. Blaszka szeroka, owalna lub trójkątna, wyrastająca na grubym ogonku liściowym. Liście rozety przyziemnej okazałe, większe od łodygowych, których u części gatunków zresztą brak. Gatka luźna, zwykle okazała, błoniasta i całobrzega[5][6].
Kwiaty
Drobne, zebrane zwykle w okazałe, rozgałęzione kwiatostany. Okwiat trwały, sześcioczłonowy, różowy, biały lub zielony. Pręcików zwykle 9. Zalążnia jednokomorowa, górna, szyjki słupka 3, krótkie[5][6].
Owoce
Trójkanciaste, oskrzydlone niełupki[5].

SystematykaEdytuj

 
Rabarbar gobijski Rheum nanum Siev.
Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należy do podrodziny Polygonoideae, rodziny rdestowatych (Polygonaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych[2].

Pozycja według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Polygonanae Takht. ex Reveal, rząd rdestowce (Polygonales Dumort.), rodzina rdestowate (Polygonaceae Juss.), plemię Rheeae Dumort., rodzaj rabarbar (Rheum L.)[8].

Wykaz gatunków[9][10]

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Caryophyllales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-07] (ang.).
  3. a b c Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
  4. Germplasm Resources Information Network: Species Records of Rheum (ang.). [dostęp 2013-09-28].
  5. a b c d e Bao Bojian; Alisa E. Grabovskaya-Borodina: Rheum Linnaeus (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-12-06].
  6. a b c d e f Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 92. ISBN 0-333-74890-5.
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Rheum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
  9. Rheum. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2016-08-27].
  10. Nazwy polskie według: Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych łacińsko-polski. Kraków: Officina Botanica, 2008, s. 153. ISBN 978-83-925110-5-2.