Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych

Rada Bezpieczeństwa w trakcie obrad

Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych – jeden z sześciu głównych organów Organizacji Narodów Zjednoczonych, powołany na mocy Karty Narodów Zjednoczonych (jej istnieniu i kompetencjom poświęcono rozdziały: V, VI i VII KNZ).

Na Radzie Bezpieczeństwa ciąży główna odpowiedzialność za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie. Podobnie jak Zgromadzenie Ogólne, może ona nakładać sankcje na państwa członkowskie.

Spis treści

CzłonkowieEdytuj

Rada Bezpieczeństwa składa się z pięciu stałych członków oraz dziesięciu niestałych, wybieranych na dwa lata zgodnie z kluczem regionalnym (5 miejsc dla Afryki i Azji, 2 Ameryki Łacińskiej, 2 Europy Zachodniej i 1 Europy Wschodniej).

Chińska Republika Ludowa została członkiem stałym Rady Bezpieczeństwa w 1971 roku. Do tego czasu Chiny były reprezentowane przez Republikę Chińską (Tajwan). Do 1991 roku członkiem stałym RB był Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.

W roku 2017 w skład Rady Bezpieczeństwa wchodzą[1]:

W dniu 2 czerwca 2017 r. Zgromadzenie Ogólne wybrało: Gwineę Równikową, Kuwejt, Peru, Polskę i Wybrzeże Kości Słoniowej, jako niestałych członków RB na następne dwa lata – od 1 stycznia 2018 roku. Zajmą one miejsca: Egiptu, Japonii, Senegalu, Ukrainy i Urugwaju[3]. O zwalniane przez Ukrainę miejsce przysługujące zwyczajowo Europie Wschodniej początkowo ubiegały się Polska i Bułgaria[4], ta ostatnia jednak w 2016 zrezygnowała z kandydowania w wyniku zabiegów dyplomatycznych USA[5] lub - według późniejszych relacji polskich dyplomatów - Polski[6].

Od 1993 roku rozważana jest reforma Rady Bezpieczeństwa, ale jak dotychczas nie osiągnięto żadnych rezultatów[7]. Niektóre państwa członkowskie domagają się rozszerzenia RB, twierdząc, że przyczyni się to do poprawienia jego demokratycznego i reprezentatywnego deficytu. Jednakże, w debatach na ten temat powstały rozbieżności dotyczące m.in.: liczby nowych członków, ich statusu (stali czy niestali), prawa weta. Kandydatami do stałego członkostwa są: Brazylia, Indie, Japonia i Niemcy (G4). W przypadku niespełnienia ich żądań, zagroziły zredukowaniem wkładu finansowego lub wojskowego. Również kraje afrykańskie wyraziły potrzebę swojej stałej reprezentacji w Radzie, aby zakończyć hegemonię północnych państw uprzemysłowionych w tym ważnym organie ONZ[8].

W grudniu 2004 roku ówczesny sekretarz generalny Kofi Annan zaproponował dwa modele powiększenia RB do 24 członków. Model A proponuje dodanie 6 nowych stałych członków bez prawa weta i 3 niestałych na dwuletnie kadencje. Model B tworzy nową kategorię ośmiu miejsc odnawialnych co 4 lata i jedno miejsce nieodnawialne na kadencję 2 lat[9][10].

GłosowanieEdytuj

Rada przyjmuje uchwały większością 9 głosów spośród 15 członków. Wśród uchwał wyróżnia się uchwały dotyczące spraw proceduralnych oraz uchwały dotyczące innych spraw. W przypadku spraw innych do ważności uchwały wymagane są zgodne głosy członków stałych. Jednak w drodze zwyczaju wykształciła się zasada, że uchwała zostaje przyjęta także w wypadku, gdy żaden z członków stałych nie wyrazi sprzeciwu (pierwszy przypadek takiej interpretacji, niezgodnej z literalnym brzmieniem art. 27 Karty Narodów Zjednoczonych, miał miejsce w 1950 r. w związku z interwencją ONZ w Korei). Do zawetowania rezolucji potrzeba więc determinacji jednego z członków stałych lub 7 głosów innych państw. Ten sposób głosowania jest powszechnie krytykowany, swą słabość ujawnił m.in. w trakcie kryzysu irackiego 2003, proponuje się więc, by wprowadzić tzw. podwójne weto (co najmniej 2 członków permanentnych musiałoby zagłosować przeciw, by decyzja nie weszła w życie).

Rada Bezpieczeństwa przedkłada Zgromadzeniu Ogólnemu sprawozdania coroczne lub specjalne (art. 24, ust. 3), w artykule 26 zobowiązano ją zaś do poczynienia szczególnych kroków prowadzących do kontroli zbrojeń.

Zobacz teżEdytuj

Przypisy

  1. Members of the Security Council (ang.). ONZ. [dostęp 2016-01-15].
  2. Permanent and Non-Permanent Members (ang.). United Nations. [dostęp 2017-06-03].
  3. Côte d’Ivoire, Equatorial Guinea, Kuwait, Peru, Poland elected to UN Security Council (ang.). UN News Centre. [dostęp 2017-06-03].
  4. L.Sadowski: Moim celem jest Polska w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Nowy Dziennik. Polish Daily News, 2015-06-08. [dostęp 2017-06-03].
  5. Bułgaria zrezygnowała z walki o miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ. Na korzyść Polski. Wprost, 2016-12-14. [dostęp 2017-06-03].
  6. MSZ liczy na sukces w Radzie Bezpieczeństwa. Rzeczpospolita, 2017-06-01. [dostęp 2017-06-03].
  7. Security Council Reform (ang.). Global Policy Forum, 2017. [dostęp 2017-06-04].
  8. Membership Including Expansion and Representation (ang.). Global Policy Forum, 2017. [dostęp 2017-06-04].
  9. Excerpt of High Level Panel's Report on Threats, Challenges and Change (ang.). Global Policy Forum, 2.12. 2004. [dostęp 2017-06-04].
  10. The Security Council (ang.). United Nations A/59/565 General Assembly, 2.12.2004. [dostęp 2017-06-04]. s. 66-69.

Linki zewnętrzneEdytuj