Otwórz menu główne

Rada Dowództwa Rewolucji (Irak)

Rada Dowództwa Rewolucji – naczelny organ władzy wykonawczej i ustawodawczej w Iraku w latach 1968-2003, od objęcia władzy przez partię Baas drogą zamachu stanu do obalenia rządów Saddama Husajna po interwencji amerykańskiej.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Rada Dowództwa Rewolucji w Iraku została utworzona 18 lipca 1968, dzień po przeprowadzeniu przez iracką partię Baas udanego zamachu stanu. Od początku była najwyższym organem władzy zarówno wykonawczej, jak i ustawodawczej w Iraku pod rządami baasistów[1]. W pierwszym składzie Rady znalazło się trzech czołowych działaczy partii Baas (Ahmad Hasan al-Bakr, Salih Mahdi Ammasz oraz Hardan at-Tikriti), dwóch działaczy niezwiązanych z nią bliżej, ale gotowych podporządkować się polityce pierwszej grupy (Hammad Szihab, Sadun Ghajdan) oraz dwóch bezpartyjnych wojskowych (Abd ar-Razzak an-Najif, Ibrahim Abd ar-Rahman ad-Da'ud). Już 30 lipca baasiści zmusili jednak dwóch ostatnich do opuszczenia Iraku[1]. Niezależnie od Rady po zamachu stanu utworzony został rząd z Ahmadem Hasanem al-Bakrem na czele, jednak faktycznie kluczowe kwestie rozstrzygane były na forum Rady[1]. Jej status najwyższej władzy ustawodawczej i wykonawczej potwierdziła przyjęta we wrześniu 1968 tymczasowa konstytucja iracka, w której zapisano, że Rada odpowiada za swoje działania jedynie przed iracką partią Baas, i ta podległość była jednak w praktyce iluzoryczna[1]. Przy Radzie działało Biuro Bezpieczeństwa, odpowiedzialne przed prezydentem, zajmujące się inwigilacją opozycji politycznej i religijnej[2].

W pierwszych latach po zamachu stanu z lipca 1968 najbardziej wpływowym politykiem w Radzie był al-Bakr, jednak jego władza nie była nieograniczona. Marion Farouk-Sluglett i Peter Sluglett określają faktyczny ustrój ówczesnego Iraku jako kolektywną dyktaturę[1]. W irackiej propagandzie podkreślano, że decyzje w państwie były podejmowane kolektywnie[3]. Początkowo w składzie Rady dominowali wojskowi, jednak już w 1969 włączono do niej grupę zawodowych działaczy partii Baas wywodzących się z tzw. sunnickiego trójkąta[4]. We wrześniu najpotężniejszą postacią w Radzie był już Saddam Husajn, który zdołał doprowadzić do usunięcia z niej najpoważniejszych konkurentów (Saliha Mahdiego Ammasza i Hardana at-Tikritiego) lub zmarginalizować ich[5]. Ahmad Hasan al-Bakr ostatecznie stracił dawną pozycję w 1977, gdy zrzekł się stanowiska ministra obrony[6]. W tym samym roku do Rady dokooptowano grupę nowych działaczy, których wcześniej włączono także do Przywództwa Regionalnego irackiej partii Baas[7]. Dwa lata później Saddam Husajn przeprowadził czystkę w Radzie, ogłaszając, że pięciu jej członków, w tym tacy, którzy przez wiele lat byli jego współpracownikami, planowało zamach na jego życie. Pokazowemu procesowi nad politykami przewodniczył członek Rady, Na'im Haddad, a ich wymuszone zeznania emitowano w telewizji[8].

Rada Dowództwa Rewolucji straciła na faktycznym znaczeniu po skonsolidowaniu dyktatorskiej władzy przez Saddama Husajna[9].

Radę Dowództwa Rewolucji zlikwidowano w ramach polityki debasyfikacji po tym, gdy rządy Saddama Husajna zostały obalone przez interwencję Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników[10].

Skład RadyEdytuj

Członkowie Rady Dowództwa Rewolucji[1][4]
Nazwisko Data włączenia Data wykluczenia
Ahmad Hasan al-Bakr 18 lipca 1968 Zrezygnował z członkostwa w Radzie w 1979.
Salih Mahdi Ammasz 18 lipca 1968 wrzesień 1971[5]
Hardan at-Tikriti 18 lipca 1968 październik 1970[3]
Abd ar-Razzak an-Najif 18 lipca 1968 30 lipca 1968
Ibrahim Abd ar-Rahman ad-Da'ud 18 lipca 1968 30 lipca 1968
Hammad Szihab 18 lipca 1968 Pozostawał w radzie do śmierci podczas zamachu stanu Nazima Kazzara w 1973[3].
Sadun Ghajdan 18 lipca 1968 czerwiec 1982[11]
Saddam Husajn listopad 1969 Pozostawał w radzie do obalenia jego dyktatorskich rządów w 2003.
Abd Allah Sallum as-Samarra'i listopad 1969 1970[5]
Abd al-Chalik as-Samarra'i listopad 1969 lipiec 1973[3]
Szafik al-Kamali listopad 1969 1970[12] lub 1973[13]
Abd al-Karim asz-Szajchli listopad 1969 wrzesień 1971[5]
Murtada al-Hadisi listopad 1969 czerwiec 1974[12]
Taha Jasin Ramadan listopad 1969 Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Salah Umar al-Ali listopad 1969 1973[13]
Izzat Mustafa listopad 1969 marzec 1977[12]
Izzat Ibrahim ad-Duri listopad 1969 Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Burhan ad-Din Mustafa wrzesień 1977[7] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Na’im Haddad wrzesień 1977[14] 1986[15]
Tajjih Abd al-Karim wrzesień 1977[14] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Tahir Taufik al-Ani wrzesień 1977[14] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Abd al-Fattah Ibrahim al-Jasin wrzesień 1977[14] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Hasan al-Amiri wrzesień 1977[14] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Dżafar Kasim Hammudi wrzesień 1977[14] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Tarik Aziz wrzesień 1977[14] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Abd Allah Fadil Abbas wrzesień 1977[8] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Adnan Chajr Allah wrzesień 1977[14] Pozostawał w radzie do śmierci w katastrofie helikoptera 4 maja 1989[16]
Sadun Szakir wrzesień 1977[14] Odszedł na emeryturę w 1990[17]
Muhji Abd al-Husajn al-Maszhadi wrzesień 1977[7] Skazany na śmierć i stracony na przełomie lipca i sierpnia 1979[8]
Adnan al-Hamdani wrzesień 1977[18]
Muhammad Ajisz wrzesień 1977[18]
Muhammad Mahdżub wrzesień 1977[18]
Ghanim Abd al-Dżalil wrzesień 1977[18]
Tarik Hammad al-Abd Allah lipiec 1979[8] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12]
Taha Muhji ad-Din Maruf czerwiec 1982[14]
Ali Hasan al-Madżid wrzesień 1991[17]
Muhammad Hamza az-Zubajdi wrzesień 1991[19] 2001[19]
Mizban Chidr Hadi wrzesień 1991[19] Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[19].
Latif Nusajjif Dżasim luty 1994[19]
Muhammad Zimam Abd ar-Razzak luty 1994[19]
Abd al-Baki Abd al-Karim as-Sadun luty 1994[19]
Samir Abd al-Aziz an-Nadżm luty 1994[19]
Adil Abd Allah luty 1994[19]
Aziz Salih an-Numan luty 1994[19]
Kusajj Husajn maj 2001[19]
Jahja Abd Allah al-Abudi maj 2001[19]
Uklah Abu Sakr maj 2001[19]
Raszid Ta'an Kazim maj 2001[19]
Fadil Mahmud Gharib maj 2001[19]
Muhsin Chadr al-Chafadżi maj 2001[19]
Huda Salih Mahdi Ammasz maj 2001[19] Członkini Rady do jej rozwiązania w 2003.

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 114-116.
  2. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 121.
  3. a b c d M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 136.
  4. a b M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 120.
  5. a b c d M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 135.
  6. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 207,
  7. a b c M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 208.
  8. a b c d M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 209.
  9. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 305.
  10. T. Dodge: Iraq: from war to a new authoritarianism. London & New York: The International Institute for Strategic Studies, 2012, s. 62. ISBN 978-0-415-83485-8. OCLC 824827947. (ang.)
  11. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 210.
  12. a b c d e f g h i j k l m n Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 729.
  13. a b M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 163.
  14. a b c d e f g h i j M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 211.
  15. Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 237.
  16. M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 273-274.
  17. a b Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 731.
  18. a b c d Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 730.
  19. a b c d e f g h i j k l m n o p q Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 732.

BibliografiaEdytuj