Publiczność oglądająca akrobacje lotnicze podczas Radom Air Show 2011

Radom Air Show – cykliczna impreza organizowana co dwa lata na lotnisku Sadków w Radomiu, łącząca pokazy statków powietrznych z naziemną statyczną wystawą sprzętu wojskowego i prezentacjami przedsiębiorstw z branży lotniczej.

Początkowo Radom Air Show był organizowany w cyklu rocznym, jednak organizatorzy, głównie ze względów finansowych, zdecydowali się na cykl dwuletni. Organizatorami imprezy są: Dowództwo Sił Powietrznych, Miasto Radom, Port Lotniczy Radom, Siły Powietrzne i Aeroklub Polski, honorowym patronem jest Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Historia imprezyEdytuj

Pierwszy Air Show odbył się w 1991 roku w Poznaniu na Ławicy, później dwukrotnie w 1995 i 1998 na lotnisku w Dęblinie. Od 2000 do 2003 roku pokazy organizowano co roku w Radomiu. Potem zwiększono odstępy czasowe pomiędzy poszczególnymi edycjami do dwóch lat. Celem Air Show jest zaprezentowanie możliwości polskiego i zagranicznego sprzętu wojskowego szerszej publiczności, jednak przede wszystkim są formą aktywnego wypoczynku i pomysłem na spędzenie weekendu poza domem.

Impreza odbyła się także w roku 2017, mimo wcześniejszych wątpliwości związanych z brakiem porozumienia władz miasta Radomia i MON[1][2]. Wstęp był darmowy, na podstawie biletów dystrybuowanych elektronicznie.

Katastrofy lotniczeEdytuj

Wypadek na pokazach 1 września 2007Edytuj

 
Szczątki jednej z maszyn Zlin-526 po wypadku podczas Radom Air Show 2007

1 września 2007 roku podczas X Edycji Jubileuszowej "Radom Air Show 2007" wskutek zderzenia dwóch samolotów Zlin zginęli piloci grupy akrobacyjnej AZL Żelazny z Zielonej Góry: podpułkownik rezerwy mgr inżynier Lech Marchelewski (60 lat, ur. 5 lutego 1947) oraz młodszy inżynier pilot Piotr Banachowicz (25 lat, ur. 4 marca 1982).

Kolizja nastąpiła w trakcie wykonywania na trzech maszynach pętli z rozejściem u szczytu (tzw. rozeta). Samoloty miały minąć się w najniższym punkcie manewru w bardzo małej odległości od siebie, jednak z nieznanych przyczyn dwa z nich zderzyły się. Samoloty uległy niemal całkowitemu zniszczeniu, a piloci najprawdopodobniej zginęli natychmiast w momencie kolizji. Na ziemię spadły już tylko szczątki obu maszyn.

Prezydent Radomia Andrzej Kosztowniak odwołał wszystkie pokazy i imprezy towarzyszące Air Show, a także ogłosił trzydniową żałobę.

Ceremonia pogrzebowa obu pilotów odbyła się na lotnisku aeroklubu w Zielonej Górze 7 września 2007. Zgodnie z lotniczą tradycją, pamięć ich została uczczona przelotem nad lotniskiem pozostałych członków grupy.

Wypadek na pokazach 30 sierpnia 2009Edytuj

 
Su-27UBM na chwilę przed uderzeniem w ziemię

30 sierpnia 2009 o godz. 13:17[3] podczas pokazów rozbił się białoruski samolot Su-27UBM-1 (modernizowany w 558. Zakładzie w Baranowiczach)[4]. Spadł on w pobliże lasku niedaleko miejsca pokazu (między Małęczynem a Makowem) w odległości 100 metrów od zabudowań. Wkrótce po katastrofie policja i organizatorzy pokazu potwierdzili śmierć dwóch pilotów – pułkownika Alaksandra Marfickiego oraz pułkownika Alaksandra Żuraulewicza[5].

Podczas wstępnych analiz ustalono, że prawdopodobną przyczyną katastrofy był błąd pilota, jednak około godz. 18:00 rzecznik Ministerstwa Białorusi oznajmił, że przyczyną mogło być wessanie się ptaka do wlotu silnika[5], jest to jednak mało prawdopodobne[6].

W czasie pokazów na lotnisku w Radomiu było około 100 tys. widzów. Nikomu z nich nic się nie stało. Jak mówią świadkowie zdarzenia, piloci specjalnie wyprowadzili samolot z dala od zabudowań, aby nie zagrozić nikomu innemu podczas rozbicia się, którego piloci byli świadomi. Twierdzili też, że tuż przed wypadkiem nie słyszeli silników. Piloci otrzymali polecenie katapultowania się z maszyny, jednak zainicjowali sekwencję katapultowania zbyt późno. Prawdopodobnie próbowali posadzić maszynę w miejscu, gdzie nie ma cywilów.

Raport polsko-białoruskiej komisji, która badała wypadek (i ustaliła jego przyczynę), został utajniony przez stronę białoruską.

3 września firma "Suchoj", rosyjski producent Su-27 oceniła, że przyczyną katastrofy mogły być nieudolne modyfikacje elektroniki pokładowej samolotu, dokonane przez Białorusinów[6]. Białorusini dementowali jednak te informacje, wskazując, że remont dotyczył systemów uzbrojenia i nawigacji satelitarnej, a nie sterowania[7].

Zespoły akrobacyjne na Air ShowEdytuj

Zespół Skład Zdjęcie Lata Uwagi
Baby Blue

  Dania

5 x Saab T-17 Supporter 2015
Baltic Bees
  Łotwa
6 x L-39 Albatros 2013

2015

2017

2018

Biało-Czerwone Iskry
  Polska
TS-11 Iskra

(liczebność zmienna)

  wystąpił we wszystkich edycjach
Biele Albatrosy

  Słowacja

5 x Aero L-39 Albatros   2001
Frecce Tricolori
  Włochy
10 × Aermacchi MB-339   2001
2011

2015

2018

Krila Oluje
  Chorwacja
6 × Pilatus PC-9   2011
2013

2018

Midnight Hawks
  Finlandia
4 × Hawk   2009
2013

2018

Orlik
  Polska
PZL-130 Orlik
(liczebność zmienna)
  wystąpił we wszystkich edycjach
Patrouille de France
  Francja
8 × Alpha Jet   2000
2003
2005
2011
Patrouille Suisse
  Szwajcaria
6 × F-5 Freedom Fighter   2011
2013

2015

2018

Patrulla Águila
  Hiszpania
7 × CASA C-101   2001
2005

2015

2018

Patrulla ASPA
  Hiszpania
5 x Eurocopter EC120 Colibri   2015
Red Arrows
  Wielka Brytania
9 × Hawk   2003

2005
2009

Royal Jordanian Falcons

  Jordania

4 x Extra 330 2015

2018

Skorpion
  Polska
4 × Mi-24 2000
2001
Żelazny
  Polska
zmienny 2001
2003
2005
2007
2009

2017

2018

Katastrofa lotnicza na Radom Air Show 2007
Celfast Flying Team

Polska

3 x Morane-Saulnier Rallye 2017

2018

The Flying Bulls


  Austria

1 x Bölkow Bo 105

1 x North American B-25 Mitchell

1 x North American T-28 Trojan

1 x Vought F4U Corsair

1 x Lockheed P-38 Lightning

1 x Bell AH-1 Cobra

2011

2013

2017

2018

Xtreme Aerobatics

Polska

1 x MiG-29

1 x XtremeAir Sbach 300

2017

Wybrane samoloty, które zaprezentowano na Air ShowEdytuj

Tabela obejmuje samoloty z pokazów dynamicznych, wystawy statycznej, a także wchodzące w skład zespołów wymienionych w powyższej sekcji. Nie obejmuje natomiast maszyn prezentowanych w tak zwanym bloku aeroklubowym.

Typ Kraj goszczący
Kraj rejestracji
Zdjęcie
A-10 Thunderbolt II  
AH-64 Apache  
Alpha Jet  
AMX  
An-26  
AS-550 C2 Fennec

AS-555 AN Fennec
||

 
AW149

AW189

 
B-1B Lancer  
B-25J Mitchell   Własność firmy Red Bull[9]
B-52H Stratofortress
Beechcraft 1900D  
Bell TAH-1F Cobra   Własność firmy Red Bull[10]
Boeing 737-8MAX   Polskie Linie Lotnicze LOT
Bölkow Bo 105  
C-17 Globemaster III  
C-130 Hercules  
CL-600 -2B16 Challenger 601  
C-27J Spartan [11]  
Canberra Mk.T4  
CASA C-101  
CASA C-295  
CASA CN-235  
CM.170 Magister
Eurofighter EF-2000 Typhoon/Tifone  
EC725 R2 Caracal  
E-3 Sentry AWACS  
Embraer ERJ 145LR  
Embraer 170-200SD

Embraer 170-100LR

  Polskie Linie Lotnicze LOT
Falcon 20 ECM  
F4U Corsair   Własność firmy Red Bull[12]
F-5E Tiger II  
F-15 Eagle  
F-16 Fighting Falcon  
F/A-18C Hornet  
G.222  
G-4 Super Galeb  
Gulfstream G550  
Gazelle  
Jaguar GR Mk.1A   Wielka Brytania  
Jak-40  
JAS 39C/D Gripen  
JF-17 Thunder  
Hawk  
Hawker Siddeley Harrier  
Ił-76MD  
L-39 Albatros  
L-159 Alca  
Learjet 35AS

Learjet C-21A

 
Let L-410 Turbolet  
SB-LiM-2  
M28 Bryza/Skutruck  
M-346 Master/Bielik  
M-346FA  
MB-339  
Mi-2  
Mi-8

Mi-17

 
Mi-14  
Mi-24  
Mi-35M  
Mi-171  
MiG-AT
MiG-21  
MiG-29  
Mirage 2000  
Mirage F1


|| 

PAC Super Mushshak  
P-3 Orion  
P-38 Lightning   Własność firmy Red Bull[13]
P-180 Avanti  
Pilatus PC-7  
Pilatus PC-9  
Puma  
PZL-104M Wilga  
PZL-130 Orlik  
Rafale  
Saab 105/Sk60  
Saab S100B Argus  
Saab T-17 Supporter
 
SH-2G Seasprite  
Su-22  
Su-24  
Su-25  
Su-27   Katastrofa lotnicza na Radom Air Show 2009
SW-4 Puszczyk  
S-70 Black Hawk  
T-28B Trojan   Własność firmy Red Bull[14]
T129 Atak  
Tornado  
Transall C-160  
TS-11 Iskra  
W-3PL Głuszec

W-3 Sokół
W-3WARM Anakonda

 
Westland Sea King  

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Nie będzie Air Show 2017 w Radomiu. MON wycofał się z organizacji imprezy (pol.). 2017-06-02. [dostęp 2017-09-10].
  2. Porozumienie w sprawie Air Show 2017 w Radomiu podpisane (pol.). 2017-07-08. [dostęp 2017-09-10].
  3. Aktualności AIR SHOW – 2009. Air show – 2009 Lotnisko wojskowe w Radomiu, 2009-08-30. [dostęp 2009-08-30].
  4. Целы загінулых лётчыкаў магчыма будуць вернутыя на радзіму сёння (biał.). 2009-09-02. [dostęp 2009-09-03].
  5. a b 30 августа 2009 года (ros.). Министерство обороны РБ, 2009-08-30. [dostęp 2009-08-30].
  6. a b Przyczyną katastrofy SU-27 w Polsce była nieudolna modernizacja. Gazeta.pl, 2009-09-02. [dostęp 2009-09-03].
  7. Летчики-снайперы Марфицкий и Журавлевич выбрали жизнь для людей, забыв о себе... (ros.) [dostęp 2010-07-08]
  8. Alpha Jet, www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  9. North American B-25J "Mitchell", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  10. Bell Cobra TAH-1F, www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  11. Mapa ekspozycji statycznej AirShow Radom 2017 (pol.). 2017-08-06. [dostęp 2017-09-10].
  12. Chance Vought F4U-4 "Corsair", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  13. Lockheed P-38 "Lightning", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).
  14. North America T-28B "Trojan", www.flyingbulls.at [dostęp 2019-09-29] (niem.).

Linki zewnętrzneEdytuj