Otwórz menu główne

Radostowo (powiat olsztyński)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim, powiecie olsztyńskim

Radostowo (niem. Freudenberg[1]) – duża wieś warmińska w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jeziorany przy drodze wojewódzkiej nr 593.

Radostowo
Kościół w Radostowie
Kościół w Radostowie
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Jeziorany
Liczba ludności 1150
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11-320 Jeziorany
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0476926
Położenie na mapie gminy Jeziorany
Mapa lokalizacyjna gminy Jeziorany
Radostowo
Radostowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Radostowo
Radostowo
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Radostowo
Radostowo
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Radostowo
Radostowo
Ziemia53°59′06″N 20°36′21″E/53,985000 20,605833

Do 1954 roku istniała gmina Radostowo. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa olsztyńskiego. Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Wieś kościelna położona na obszarze rolniczym, na terenie zlewni jeziornej, w rejonie chronionego krajobrazu. Wieś o charakterystycznym kształcie owalnicy. W odległości ok. 3 km na południowy wschód od miejscowości wznosi się Święta Góra (179 m), będąca jednocześnie punktem widokowym. Zachowały się na niej ślady dawnych wałów i fos, świadczące o wcześniejszym osadnictwie Prusów. Ok. 2 km na północ od wsi znajduje się jezioro Blanki (440 ha, 7 km długości), przez które przepływa rzeka Symsarna.

Obecnie we wsi znajdują się: kościół, sklepy, poczta, punkt sprzedaży gazu, warsztat usługowy, ochotnicza straż pożarna oraz szkoła.

HistoriaEdytuj

Wieś założona została w latach 1333-1342 przez warmińskiego wójta krajowego Henryka von Lutra. Lokacja wsi została odnowiona 24 maja 1362 przez biskupa warmińskiego Stryprocka. Wówczas przewidziano 6 włók na uposażenie kościoła. Gotycki kościół wybudowano po roku 1362.

W XV w. we wsi były dwie karczmy, które zostały zniszczone w czasie wojny polsko-krzyżackiej 1519-1521. Przywilejem z dnia 4 lipca 1595 biskup Andrzej Batory, jedną z nich (zniszczoną zagrodę karczemną) nadał na prawie chełmińskim miejscowemu nauczycielowi o nazwisku Jan Kasenitz. Dwie karczmy w Radostowie wymieniane są w opisie wsi z 1783 roku, wówczas we wsi było 57 domów.

OświataEdytuj

W protokółach z wizytacji parafii zachowały się informacje o funkcjonującej tu szkole w latach: 1565-1572, 1597-1598 i 1609. W roku 1662 nauczycielem był tu kleryk, który dwa lata studiował w kolegium braniewskim, a w 1667 roku nauczycielem był absolwent kolegium jezuickiego w Reszlu. Około 1891 w Radostowie powstała biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych. W 1935 w szkole było trzech nauczycieli i 130 uczniów.

ZabytkiEdytuj

  • Gotycki kościół św. Jerzego, orientowany, murowany z cegły z końca XIV w. Jest to budowla salowa wzniesiona ok. 1362 r., ufundowana przez biskupa Jana Stryprocka. Pięcioboczna wieża drewniana z izbicą z XVIII wieku o konstrukcji słupowej. Barokowe wyposażenie wnętrza kościoła pochodzi z XVIII wieku. Ołtarz główny z 1769, a także ambona i baptysterium pochodzi z warsztatu Chrystiana Bernarda Schmidta z Reszla (jest to naśladownictwo prac Krzysztofa Pervangera). Na belce tęczowej z 1741 grupa pasyjna złożona z gotyckiego krucyfiksu z XV w. i wczesnobarokowych figur Maryi i św. Jana. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Jerzego (z 1763 r.), namalowany przez Józefa Korzeniewskiego z Lidzbarka. Krótka i wysoka nawa ujęta w rozbudowane szczyty, boczna kruchta i zakrystia efektownie zwieńczone[2].
  • W odległości ok. 3 km na południowy wschód od wsi (w stronę Krokowa) wznosi się Święta Góra, będąca jednocześnie punktem widokowym na wieś i okolice. Zachowały się na niej ślady dawnych wałów i fos.
  • Kapliczka przydrożna murowana z XVIII wieku.

Inne miejscowości o nazwie Radostowo: Radostowo, Radostów

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  2. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 113

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​​ISBN 83-902165-0-7​​, s. 160
  • Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. "Remix", Olsztyn
  • "Biskupiec z dziejów miasta i powiatu" (str. 173-174), Pojezierze- Olsztyn, 1969.
  • "Przewodnik po zabytkowych kościołach południowej Warmii" (str. 75-78), Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, 1973
  • charakterystyka wsi na stronie Domu Warmińskiego