Otwórz menu główne

Rajsk

wieś w województwie podlaskim

Rajskwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie bielskim, w gminie Bielsk Podlaski[3].

Rajsk
Rajsk
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat bielski
Gmina Bielsk Podlaski
Sołectwo Rajsk[1]
Wysokość 133-145 m n.p.m.
Liczba ludności (2009) 186
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 17-100[2]
Tablice rejestracyjne BBI
SIMC 0023811[3]
Położenie na mapie gminy wiejskiej Bielsk Podlaski
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Bielsk Podlaski
Rajsk
Rajsk
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rajsk
Rajsk
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Rajsk
Rajsk
Położenie na mapie powiatu bielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bielskiego
Rajsk
Rajsk
Ziemia52°50′40,06″N 23°09′09,56″E/52,844461 23,152656

Wieś królewska w starostwie bielskim w ziemi bielskiej województwa podlaskiego w 1795 roku[4]. Pierwsze dokumenty mówiące o istnieniu parafii datuje się na 1570, a o istnieniu cerkwi na 1671. Wtedy to, według legendy, na uroczysku Głowkowo w Chrabołowskim Lesie objawił się obraz Matki Boskiej. Według legendy[5], ikonę nakazał sobie sprowadzić właściciel pobliskiego folwarku Stołowacz – Gołdek, jednak gdy wieziono ją wozem przez Rajsk, woły zatrzymały się i nie dało się ich zmusić do ruszenia. Potraktowano to jako znak, że obraz ma tam pozostać, a Gołdek wybudował w Rajsku cerkiew drewnianą pod wezwaniem Matki Bożej Cierpiącej. W 1875 wybudowano cerkiew murowaną. Ikona zaginęła bez śladu podczas I wojny światowej.

16 czerwca 1942 roku, w czasie okupacji niemieckiej, wieś została spacyfikowana. W odwecie za atak sowieckich partyzantów na niemiecki samochód osobowy funkcjonariusze Gestapo i żandarmerii rozstrzelali 149 osób. Ofiarami byli mężczyźni powyżej 16. roku życia oraz kobiety, których mężowie i synowie byli nieobecni we wsi. Wieś i jej kolonie zostały doszczętnie spalone; zniszczeniu uległy wszystkie domy i zabudowania gospodarcze, a także cerkiew i kaplica cmentarna. Niemcy wycieli nawet drzewa oraz zniszczyli studnie i biegnącą przez wieś brukowaną drogę. Pacyfikację Rajska zarządził osobiście Dowódca SS i Policji w Okręgu Białystok SS-Standartenführer Werner Fromm. W 1962 roku ofiary pacyfikacji upamiętniono pomnikiem. Rajsk odznaczono także Krzyżem Grunwaldu III klasy[6].

Osobny artykuł: Pacyfikacja wsi Rajsk.

W latach 60. XX w. w pobliżu wsi odkryto złoża metali, m.in. uranu. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W okolicach Rajska znajdują się największe w Polsce złoża rud zawierających uran; jego zawartość wstępnie oszacowano na ponad 88 tys. ton prognozowanych[7].

Spis treści

ZabytkiEdytuj

GaleriaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Wykaz sołectw i sołtysów w gminie Bielsk Podlaski. Urząd Gminy Bielsk Podlaski. [dostęp 2013-11-28].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., październik 2013. s. 1071. [dostęp 2013-11-28].
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1828, 2013-02-13. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2013-11-28]. 
  4. Karol de Perthées , Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795
  5. a b „Święci pod cebulami”, Turystyka - dodatek do Gazety Wyborczej, nr 13 (324), 03.04.2010
  6. Michał Gnatowski, Waldemar Monkiewicz, Józef Kowalczyk: Wieś białostocka oskarża. Ze studiów nad eksterminacją wsi na Białostocczyźnie w latach wojny i okupacji hitlerowskiej. Białystok: OKBZH i Ośrodek Badań Naukowych w Białymstoku, 1981, s. 143–146. ISBN 83-00-00323-1.
  7. Polski atom: Podlasie krajowym centrum wydobycia uranu. Energetyka24, 2015-10-19. [dostęp 2015-10-21].
  8. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie. 2018-09-30.

Linki zewnętrzneEdytuj