Otwórz menu główne

Reforma systemu oświaty z 1999 roku

Reforma systemu oświaty z 1999 roku – reforma struktury szkolnictwa realizowana w Polsce od 1 września 1999, która doprowadziła po trzech latach do przekształcenia obowiązującego od 1968 r. dwustopniowego systemu szkolnictwa w strukturę trzystopniową[1]. Reforma była wprowadzana w ramach programu czterech reform opracowanego i wdrażanego przez rząd Jerzego Buzka[1]. Autorem reformy był ówczesny minister edukacji narodowej Mirosław Handke[2][3]. Od jego nazwiska reforma w mediach jest czasami nazywana reformą Handkego[2].

Przygotowania do reformyEdytuj

O potrzebie reformy oświaty mówiono od czasu zmian ustrojowych w Polsce przełomu lat. 80. i 90. XX wieku[4]. 7 września 1991 roku Sejm X kadencji uchwalił ustawę o systemie oświaty[5], która zastąpiła przepisy regulujące system oświaty uchwalone w czasach PRL-u[5]. W kolejnych latach przygotowano założenia reformy, zakładano m.in.[4]:

  • wprowadzenie tzw. podstawy programowej i pewną dowolność opartych na niej programów nauczania,
  • zmiany w trybie przeprowadzania egzaminów po VIII klasie z „selekcyjnego” na „prognostyczny”,
  • zmiany w trybie przeprowadzania egzaminów maturalnych, które miały zastąpić egzaminy wstępne na studia, być porównywalne w całym kraju i oceniane przez wyspecjalizowanych egzaminatorów,
  • zmianę struktury oświaty na:
    • 6-letnią szkołę podstawową,
    • 3-letnie gimnazjum,
    • 3-letnie liceum.

Założenia reformyEdytuj

W wyniku reformy okres nauki w szkole podstawowej został skrócony z 8 do 6 lat. Następnym etapem edukacji stały się obowiązkowe 3-letnie gimnazja. Po jego ukończeniu uczniowie mogą kontynuować naukę w:

Ponadto od 2002 do 2014 istniała możliwość nauki w 3-letnich liceach profilowanych.

Absolwenci liceów i techników mogą przystępować do matury bezpośrednio po ukończeniu szkoły, natomiast absolwenci ZSZ mogli przystąpić do matury pod warunkiem ukończenia dwuletniego uzupełniającego liceum ogólnokształcącego lub trzyletniego technikum uzupełniającego (obecnie liceum ogólnokształcącego dla dorosłych).

Historia reformyEdytuj

Kolejne zmiany w systemie oświatyEdytuj

1 września 2012 roku weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 roku o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw[6], która zlikwidowała do 1 września 2014 roku 3-letnie licea profilowane oraz dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące i trzyletnie technika uzupełniające. 1 września 2017 roku weszły w życie ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku: Prawo oświatowe i Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe[7][8], które wprowadzają nową reformę systemu oświaty polegającą na stopniowej likwidacji wprowadzonych w 1999 roku gimnazjów, przywróceniu 8-letnich szkół podstawowych, 4-letnich liceów ogólnokształcących i 5-letnich techników oraz przekształceniu zasadniczych szkół zawodowych (ZSZ) w szkoły branżowe I stopnia[9]. 1 września 2019 roku gimnazja powstałe w wyniku reformy systemu oświaty w 1999 roku po 20 latach funkcjonowania zostały zlikwidowane[8][10]. 31 sierpnia 2019 roku był ostatnim dniem ich funkcjonowania w ustroju szkolnym[8][10]. Ostatnie roczniki klas w latach 2017–2019 były nazywane „oddziałami gimnazjalnymi”[11].

Akty prawne wprowadzające reformęEdytuj

Krytyka reformyEdytuj

Krytycy reformy edukacji z 1999 roku zarzucali i zarzucają[1]:

  • wzrost agresji wśród uczniów i pojawienie się najbardziej agresywnych zachowań wśród młodzieży w wyniku powstania gimnazjów[1],
  • zapominanie materiału przez uczniów, którego nauczyli się w szkole i problem z nauką nowego[1],
  • marginalizację szkolnictwa zawodowego[1].

W momencie wprowadzania reformy w 1999 roku jednym z jej ówczesnych krytyków był pełniący wtedy funkcję prezesa Związku Nauczycielstwa Polskiego Sławomir Broniarz[13], który zorganizował wtedy okupację budynku Ministerstwa Edukacji Narodowej, strajki pracowników oświaty w 1999 roku i zebranie 230 tys. podpisów przeciwników reformy[13] oraz zarzucał wtedy na łamach "Gazety Stołecznej", że przyniesie ona wyłącznie chaos[14][15]. 25 lipca 1998 roku przeciwko ustawie wprowadzającej reformę głosowali wtedy w Sejmie wszyscy ówcześni posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego, 35 posłów SLD, 6 posłów AWS-u, 1 poseł Unii Wolności i 1 poseł niezrzeszony[16]. Likwidację gimnazjów postulowała w swoim programie istniejąca w latach 2010-2013 partia polityczna Polska Jest Najważniejsza[17] i powstała na jej bazie Polska Razem Jarosława Gowina[18], a w 2013 roku postulat ten sformułowała partia polityczna Sojusz Lewicy Demokratycznej[19]. Partia polityczna Prawo i Sprawiedliwość postulowała w swoim programie z 2014 roku wycofanie skutków reformy edukacji z 1999 roku i powrót 8-letniej szkoły podstawowej, 4-letniego liceum, 5-letniego technikum i likwidację gimnazjów[20]. Według sondażu Instytut Badań Rynkowych i Społecznych IBRiS z 2015 roku 70 % Polaków chciało likwidacji gimnazjów i powrotu do 8-letniej szkoły podstawowej[21].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Grzegorz Osiecki: Czy reformy rządu Jerzego Buzka wyhamowały rozwój Polski?. Forsal.pl, 2012.
  2. a b Wirtualna Polska Media S.A, Minister edukacji: dokończę reformę Handkego, wiadomosci.wp.pl, 18 grudnia 2007 [dostęp 2008-06-23].
  3. M.P. z 1997 r. nr 81, poz. 787; M.P. z 2000 r. nr 23, poz. 470
  4. a b Wojciech Staszewski. Reforma na zakręcie. „Gazeta Wyborcza”, s. 7, 1997-11-24. 
  5. a b Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 1991 r. nr 95, poz. 425)
  6. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2011 r. nr 205, poz. 1206)
  7. Rządowe Centrum Legislacji, Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r - Dziennik Ustaw, www.dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2017-12-15] (pol.).
  8. a b c Rządowe Centrum Legislacji, Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r - Dziennik Ustaw, www.dziennikustaw.gov.pl [dostęp 2017-12-15] (pol.).
  9. MEN, Dobra Szkoła – Reforma Systemu Edukacji, reformaedukacji.men.gov.pl [dostęp 2017-12-15] (pol.).
  10. a b Radio Łódź, Po 20 latach gimnazja przechodzą do historii, Radio Łódź, 31 sierpnia 2019 [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  11. Zasady funkcjonowania oddziałów gimnazjalnych w szkole podstawowej, Oświata i Prawo [dostęp 2019-09-24] (pol.).
  12. Opis przebiegu procesu legislacyjnego dla projektu ustawy, orka.sejm.gov.pl [dostęp 2018-11-30].
  13. a b Patryk Osowski, Stoi na czele nauczycieli od blisko 20 lat. Kim jest Sławomir Broniarz?, wiadomosci.wp.pl, 31 marca 2017 [dostęp 2018-12-13].
  14. Jakub Panek, Był przeciwny gimnazjom, dziś jest liderem strajku w ich obronie. Kim jest Sławomir Broniarz?, gazeta.pl, 30 marca 2017 [dostęp 2018-12-13].
  15. "Gazeta Stołeczna" nr 52, wydanie z dnia 03/03/1999
  16. Wyniki głosowania, orka.sejm.gov.pl [dostęp 2018-11-30].
  17. PJN: gimnazja trzeba zlikwidować. dziennik.pl, 11 sierpnia 2011. [dostęp 1 września 2011].
  18. Program 2015.
  19. PAP, SLD chce likwidacji gimnazjów, TVN24.pl, 1 września 2013 [dostęp 2013-10-10].
  20. Dokumenty: Program PiS 2014, „Prawo i Sprawiedliwość - Internetowy Serwis Informacyjny”, pis.org.pl, 15 lutego 2014, s. 130.
  21. Sondaż: Czy Polacy chcą sześciolatki szkołach i likwidacji gimnazjów?, Newsweek.pl, 31 października 2015 [dostęp 2018-12-13].

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj