Otwórz menu główne

Regulacja językowa – działalność mająca na celu sprawowanie pieczy nad językiem, prowadzona przez autorytatywne gremium[1]. Praktycznym wyrazem instytucjonalnej regulacji języka jest przede wszystkim kodyfikacja[1]. Regulacja językowa jest z zasady związana ze stratyfikacją języka – regulacji poddawane są ogólnonarodowe języki standardowe, nie zaś dialekty obiegowe[1]. Zgodnie z koncepcją Praskiego Koła Lingwistycznego regulację (kultywację) języka należy traktować jako zagadnienie kultury językowej[2].

Sposób sprawowania regulacji zmienia się na przestrzeni historii, stosownie do kontekstu społecznego i lingwistycznego. Regulacja może być umotywowana chęcią ochrony wartości narodowych, odczuwanym zagrożeniem języka czy też chęcią utrzymania w języku „porządku”. Bywa postrzegana jako klucz dla podtrzymania egzystencji narodu[1].

Wątpliwości budzi zasadność regulacji językowej, a także stopień jej intensywności. Według części autorów regulacja jest zbędna i nieuzasadniona lingwistycznie; wychodzą oni z założenia, że nie należy ingerować w spontaniczny rozwój języka[1]. Spotyka się również opinię, że język standardowy, jako produkt rozwoju społecznego, nie musi podlegać formalnej regulacji, jako że użytkownicy języka są zwykle świadomi tego, kiedy powinni się posłużyć narzędziem komunikacji „wyższej”[3]. W XX wieku działalność preskryptywistyczna, w tym regulacyjna, została w dużej mierze wyłączona poza zakres zainteresowań językoznawstwa europejskiego, znacznie dystansującego się od wartościowania zmian językowych[4]. Współcześni zwolennicy regulacji podkreślają jednak kulturotwórczą funkcję języka, wolę użytkowników języka do zwiększania kultury słowa, a także potrzebę poszerzania walorów ekspresyjnych języka[1].

Wpływ formalnej regulacji na praktykę językową, w tym na kształt ustandaryzowanego języka ogólnego, ma charakter wysoce ograniczony[5].

W węższym rozumieniu regulacja językowa to ingerencja w praktykę językową mająca na celu wprowadzenie lub wyeliminowanie pewnych świadomych skojarzeń, przeprowadzana zwykle przez instytucje państwowe[6].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f Nebeská 2017 ↓.
  2. Neil Bermel, Linguistic Authority, Language Ideology, and Metaphor: The Czech Orthography Wars, Walter de Gruyter, 2008, s. 270, ISBN 978-3-11-019766-2 (ang.).
  3. Václav Cvrček, Je jazyková regulace potřeba?, „Vesmír”, 6 listopada 2008, 87, 811, 2008/11 [dostęp 2019-07-02] (cz.).
  4. Loreta Vaicekauskienė, Lithuanian Language Ideology: A History of Ideas, Power and Standardisation, 2018, s. 339 [dostęp 2019-07-02] (ang.).
  5. M.A.K. Halliday, Colin Yallop, Lexicology: A Short Introduction, A&C Black, 2007, s. 42–49, ISBN 978-0-8264-9479-5 (ang.).
  6. Bußmann 1998 ↓, s. 652.

BibliografiaEdytuj

  • Iva Nebeská, REGULACE JAZYKA [w:] Petr Karlík, Marek Nekula, Jana Pleskalová (red.), Nový encyklopedický slovník češtiny, 2017 (cz.).
  • Hadumod Bußmann, Routledge dictionary of language and linguistics, Gregory Trauth, Kerstin Kazzazi (tłum.), Londyn: Routledge, 1998, ISBN 0-415-02225-8, OCLC 41252822 (ang.).