Rekordy klimatyczne w Polsce

Rekordy klimatyczne – skrajne wartości (najwyższe lub najniższe) elementów meteorologicznych lub zjawisk pogodowych, które zostały wyznaczone na podstawie wieloletnich pomiarów meteorologicznych. Pod uwagę bierze się tylko wartości zmierzone lub zaobserwowane w określonym miejscu i czasie, czyli tam gdzie znajdują się punkty pomiarowe. W Polsce autorytatywne pomiary meteorologiczne prowadzi Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej.

Temperatura powietrzaEdytuj

Poniższe dane obejmują obecny obszar Polski, bez względu na przynależność administracyjną danej miejscowości w momencie zanotowania temperatury.

Najwyższa temperatura powietrza[1]
Wartość Miejsce Województwo Data
40,2 °C Prószków   opolskie 29 lipca 1921
40,0 °C[2] Zbiersk   wielkopolskie 29 lipca 1921
39,6 °C[2] Kończewice   kujawsko-pomorskie 11 lipca 1959
39,6 °C[2] Pętkowo   wielkopolskie 29 lipca 1921
39,5 °C Słubice   lubuskie 30 lipca 1994
39,4 °C[3] Rzeszów   podkarpackie 4 sierpnia 1905
38,9 °C[2] Legnica   dolnośląskie 19 sierpnia 1892
38,9 °C[4] Łowicz   łódzkie 12 sierpnia 1921
38,9 °C[2] Silniczka   łódzkie 8 sierpnia 2013
38,9 °C[2] Zielona Góra   lubuskie 19 sierpnia 1892
38,8 °C[5] Ciechocinek   kujawsko-pomorskie 12 lipca 1959
38,7 °C[4] Poznań   wielkopolskie 29 lipca 1921
38,7 °C[4] Skierniewice   łódzkie 12 sierpnia 1921
38,7 °C[4] Złoty Potok   śląskie 12 sierpnia 1921
38,5 °C[4] Mydlniki   małopolskie 12 sierpnia 1921
38,4 °C Koło   wielkopolskie 21 lipca 1998
38,4 °C[6] Kraków   małopolskie 30 czerwca 1833
38,3 °C[5] Bydgoszcz   kujawsko-pomorskie 11 lipca 1959
38,3 °C[4] Końskie   świętokrzyskie 12 sierpnia 1921
38,3 °C[7] Krzyż   wielkopolskie 8 sierpnia 2015
38,3 °C[4] Wieliczka   małopolskie 12 sierpnia 1921
38,3 °C[5] Zbąszyń   wielkopolskie 11 lipca 1959
38,2 °C[8] Radzyń   lubuskie 26 czerwca 2019
38,2 °C[4] Chrzanów   małopolskie 12 sierpnia 1921
38,2 °C[4] Tarnów   małopolskie 12 sierpnia 1921
38,2 °C Toruń   kujawsko-pomorskie 11 lipca 1959
38,2 °C[5] Wałcz   zachodniopomorskie 10 lipca 1959
38,1 °C[9] Dęba – Rozalin   podkarpackie 5 lipca 1957
38,0 °C[2] Opole   opolskie 29 lipca 1921
38,0 °C[4] Sobieszyn   lubelskie 12 sierpnia 1921
38,0 °C[10] Sulejów   łódzkie 8 sierpnia 2013
38,0 °C[4] Żywiec   śląskie 12 sierpnia 1921
Najniższa temperatura powietrza[11][12]
Wartość Miejsce Województwo Data
–41,0 °C[13]
Siedlce   mazowieckie 11 stycznia 1940
–40,6 °C[2] Żywiec   śląskie 11 lutego 1929
–40,4 °C[2] Olkusz   małopolskie 11 lutego 1929
–40,4 °C[14] Poronin   małopolskie 10 lutego 1929
–40,1 °C[2] Sianki   podkarpackie 11 lutego 1929
–40,0 °C[3] Dobrzechów   podkarpackie 30 grudnia 1875
–39,3 °C[2] Sanok   podkarpackie 28 lutego 1963
–39,2 °C[15] Maniowy   małopolskie 2 stycznia 1888
–38,9 °C[16] Puścizna Rękowiańska   małopolskie 8 stycznia 2017
–38,7 °C[17] Białowieża   podlaskie 11 stycznia 1950
–38,6 °C[2] Lubaczów   podkarpackie 28 lutego 1963
–38,6 °C[3] Stara Wieś   podkarpackie 30 grudnia 1875
–38,5 °C[3] Szczawnica   małopolskie 2 stycznia 1888
–38,4 °C Białystok   podlaskie 12 stycznia 1950
–38,4 °C[18] Brzegi Dolne   podkarpackie 28 lutego 1963
–37,6 °C[18] Jabłonka   małopolskie 27 lutego 1963
–37,5 °C[2] Przemyśl   podkarpackie 11 stycznia 1950
–37,5 °C[19] Zakopane   małopolskie 10 lutego 1929
–37,1 °C[20] Hala Izerska   dolnośląskie 24 stycznia 2004
–37,1 °C[2] Stuposiany   podkarpackie 28 grudnia 1996
–37,1 °C[21] Jabłonka   małopolskie 8 stycznia 2017
–37,0 °C[22] Duszniki-Zdrój   dolnośląskie 11 lutego 1929
–36,9 °C[23] Jelenia Góra   dolnośląskie 10 lutego 1956
–36,9 °C[18] Krosno   podkarpackie 28 lutego 1963
–36,8 °C[2] Ustrzyki Górne   podkarpackie 25 grudnia 1961
–36,4 °C[23] Ostojów   świętokrzyskie 31 stycznia 1956
–35,9 °C[24] Istebna – Zaolzie   śląskie 27 stycznia 1954
–35,8 °C[25] Nowy Targ   małopolskie 24 stycznia 1922
–35,7 °C[18] Czorsztyn   małopolskie 28 lutego 1963
–35,6 °C[26] Komańcza   podkarpackie 25 grudnia 1961
–35,6 °C[18] Rzeszów   podkarpackie 28 lutego 1963

Stacja meteorologiczna w Zakopanem dawniej znajdowała się w innej lokalizacji (na 833 m n.p.m.), która sprzyjała notowaniu niższych temperatur minimalnych. Stąd też było możliwe zanotowanie -37,5 °C w lutym 1929 roku. W latach 50 i 60. XX wieku stacja działała już na trochę wyżej położonym miejscu (844 m n.p.m.) i jej rekord zimna wyniósł -34,1 °C 1 lutego 1956 roku. Natomiast od 1967 roku stacja meteorologiczna w Zakopanem znajduje się w aktualnej lokalizacji na górnej Równi Krupowej (na 855 m n.p.m.) i w tej lokalizacji jeszcze nie udało się zanotować spadków temperatury poniżej -30 °C (rekord to -27,1 °C z 13 stycznia 1987 roku)[27].

Stacja meteorologiczna na Hali Izerskiej w punkcie Jagnięcy Potok (825 m n.p.m.) działa dopiero od połowy lat 90. XX wieku. Wyniki tam notowane wskazują, iż Hala Izerska jest mocnym mrozowiskiem, gdzie temperatury minimalne przeważnie bywają wyraźnie niższe niż w pobliskiej Kotlinie Jeleniogórskiej. Stąd też można przypuszczać, że zarówno w 1929 roku, jak i w 1956 roku temperatura minimalna spadała tam poniżej -40 °C.[28]

Średnia wieloletnia temperatura roczna[11]
Parametr Wartość Miejsce Województwo Data
Najwyższa średnia
temperatura
8,6 °C Słubice   lubuskie 1931–1960
Najniższa średnia
temperatura
–0,6 °C Kasprowy Wierch   małopolskie 1931–1960
Wybitne amplitudy wieloletnie[1]
Wartość Miejsce Województwo Data
od –40,6 °C
do 38,0 °C
Żywiec   śląskie 11 lutego 1929
12 sierpnia 1921
od –35,5 °C
do 37 °C
Suwałki   podlaskie 12 stycznia 1950
11 lipca 1946
od –32,7 °C
do 38,4 °C
Kraków   małopolskie 10 lutego 1929
30 czerwca 1833

OpadyEdytuj

Najwyższe średnie opady roczne[1]
Wartość Miejsce Województwo Data
1913 mm Kasprowy Wierch   małopolskie wielolecie
1740 mm Kasprowy Wierch   małopolskie wielolecie
Najniższe średnie opady roczne[11]
Wartość Miejsce Województwo Data
333 mm Słubice   lubuskie 1931–1960
333 mm Suwałki   podlaskie 1931–1960
Najwyższe opady roczne[1]
Wartość Miejsce Województwo Data
2770 mm[11] Dolina Pięciu Stawów Polskich   małopolskie 2001
2663 mm Dolina Pięciu Stawów Polskich   małopolskie 1980
2628 mm Hala Gąsienicowa   małopolskie 2001
2599 mm Kasprowy Wierch   małopolskie 2001
2418 mm Kasprowy Wierch   małopolskie 1938
2396 mm Kasprowy Wierch   małopolskie 1945
2338 mm[29] Hala Gąsienicowa   małopolskie 1934
2292 mm[30] Dolina Pięciu Stawów Polskich   małopolskie 1958
2192 mm[29] Morskie Oko   małopolskie 1934
2171 mm[31] Hala Gąsienicowa   małopolskie 1980
2027 mm Śnieżka   dolnośląskie 1941
Najniższe opady roczne[11]
Wartość Miejsce Województwo Data
275 mm Poznań   wielkopolskie 1982
Najwyższe opady miesięczne[1]
Wartość Miejsce Województwo Data
950 mm Hala pod Śnieżnikiem   dolnośląskie lipiec 1997
806 mm[32] Dolina Pięciu Stawów Polskich   małopolskie lipiec 1980
788 mm[32] Dolina Pięciu Stawów Polskich   małopolskie lipiec 2001
743 mm[32] Hala Gąsienicowa   małopolskie lipiec 2001
702 mm Kamienica   dolnośląskie lipiec 1997
684 mm Hala Gąsienicowa   małopolskie lipiec 1934
651 mm[32] Kasprowy Wierch   małopolskie lipiec 2001
631 mm Klimczok   śląskie lipiec 1970
528 mm[29] Morskie Oko   małopolskie lipiec 1934
521 mm[33] Maków Podhalański   małopolskie lipiec 2001
516 mm[29] Kuźnice   małopolskie lipiec 1934
512 mm[10] Bielsko-Biała   śląskie maj 2010
511 mm[30] Dolina Chochołowska   małopolskie czerwiec 1958
506 mm[34] Hala Gąsienicowa   małopolskie lipiec 1949
Najbardziej wydajne opady w określonym czasie[1]
Przedział czasu Wartość Miejsce Województwo Data
1 minuta 8,1 mm Legionowo   mazowieckie 22 czerwca 1935
5 minut 25,3 mm Nowy Bieruń   śląskie 12 czerwca 1914
10 minut 50,3 mm Trzciana   małopolskie 30 lipca 1972
15 minut 79,8 mm Ozorków   łódzkie 13 września 1966
30 minut 90,7 mm Walentynowo   kujawsko-pomorskie 23 lipca 1914
60 minut 180,0 mm Sułoszowa   małopolskie 18 maja 1996
180 minut 220,0 mm[32] Dopiewiec, Palędzie   wielkopolskie 6 czerwca 1988
Najwyższe opady w ciągu określonej liczby dób pomiarowych[1]
Liczba dób Wartość Miejsce Województwo Data
1 doba 300 mm Hala Gąsienicowa   małopolskie 30 czerwca 1973
2 doby 428 mm Hala pod Śnieżnikiem   dolnośląskie 6-7 lipca 1997
3 doby 557 mm Hala pod Śnieżnikiem   dolnośląskie 5-7 lipca 1997
4 doby 472 mm Kamienica   dolnośląskie 1. dekada lipca 1997
5 dób 482 mm Kamienica   dolnośląskie 1. dekada lipca 1997
Najwyższe opady w ciągu 3 dób pomiarowych[1]
Wartość Miejsce Województwo Data
557,0 mm Hala pod Śnieżnikiem   dolnośląskie 5-7 lipca 1997
456,0 mm Kamienica   dolnośląskie 1. dekada lipca 1997
431,2 mm Międzygórze   dolnośląskie 1. dekada lipca 1997
422,4 mm Hala Gąsienicowa   małopolskie 16-18 lipca 1934
382,8 mm Witów   małopolskie 16-18 lipca 1934
353,8 mm Zalesie   małopolskie 15-17 lipca 1934
329,0 mm Bielsko-Biała   śląskie 16-18 maja 2010[potrzebny przypis]

Inne dane klimatyczneEdytuj

Ciśnienie atmosferyczne znormalizowane[11] i wiatr[1]
Parametr Wartość Miejsce Województwo Data
Najwyższe
ciśnienie atmosferyczne[35]
1064,8 ± 0,5 hPa Suwałki   podlaskie 23 stycznia 1907
Najniższe
ciśnienie atmosferyczne[36]
960,2 hPa Gdynia   pomorskie 17 stycznia 1931
Największa prędkość wiatru
(w porywie)
> 80 m/s Śnieżka   dolnośląskie 2004
Największa prędkość wiatru
(w trąbie powietrznej)
140 m/s okolice Lublina   lubelskie 20 lipca 1931
Najdłuższa cisza
(bez wiatru)
74 h Nowy Sącz   małopolskie 1966–1990
Pozostałe rekordy klimatyczne[11]
Parametr Wartość Miejsce Województwo Data
Największa średnia
roczna liczba dni z burzą
37 dni Kasprowy Wierch   małopolskie wielolecie
Największa liczba dni
z burzą w roku
54 dni Kasprowy Wierch   małopolskie 1963
Największa średnia
roczna liczba dni z mgłą
300 dni Śnieżka   dolnośląskie wielolecie
Największa liczba dni
z mgłą w roku
338 dni Śnieżka   dolnośląskie 1974
Najdłużej
utrzymująca się mgła
144 h Śnieżka   dolnośląskie 1974
Najgrubsza pokrywa
śnieżna[37]
388 cm Kasprowy Wierch   małopolskie 31 marca 1939
Najgrubsza pokrywa
śnieżna w miesiącach letnich[38]
200 cm Kasprowy Wierch   małopolskie 8 czerwca 1962

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i W. Mizerski, J. Żukowski (red.): Tablice geograficzne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2001. ISBN 83-7350-025-1.
  2. a b c d e f g h i j k l m n o https://web.archive.org/web/20170630073828/http://meteomodel.pl/index.php/component/content/article/9-cat-history/2-art-polskierekordy.
  3. a b c d Materyały do Klimatografii Galicyi.
  4. a b c d e f g h i j k Rocznik Meteorologiczny 1921, PIHM
  5. a b c d T. Kozłowska-Szczęsna, D. Limanówka, T. Niedźwiedź, Z. Ustrnul, S. Paczos, Charakterystyka termiczna Polski, 1993
  6. Alma Mater UJ
  7. Temperatury maksymalne – 08.08.2015. [dostęp 2015-08-10].
  8. Padł absolutny czerwcowy rekord Polski – Pogoda i Klimat, blog.meteomodel.pl [dostęp 2019-06-29].
  9. Rocznik Meteorologiczny 1957, PIHM
  10. a b [1]Ogimet.
  11. a b c d e f g A. Jackowski (red.): Encyklopedia szkolna. Geografia. Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa, 2006. ISBN 83-7389-845-X.
  12. W literaturze cytowane są wartości znacznie niższe od podanych w tabeli temperatur minimalnych. J. Michalczewski wskazuje, że 13.02.1929 w Jabłonce p. E. Wierczyk odczytał –46 °C, jednak pomiaru dokonano za pomocą zwykłego termometru okiennego. –42 °C odnotowano również w Czarnym Dunajcu – tu za pomocą prawidłowych instrumentów, lecz stacja ta (szkolna) nie należała do sieci Państwowego Instytutu Meteorologicznego. Michalczewski uznaje wartości niższe od –45 °C za bardzo prawdopodobne, wskazując że nawet wartość –49 °C (odnotowana przez inż. Poholskiego) „leży w granicach możliwości klimatycznych tego rejonu”, jednak nie są one powszechnie uznane z powodów formalnych. (Źródło: Michalczewski J., 1962, Długotrwale zastoiska mrozowe Kotliny Podhalańskiej. [W:] Zagadnienia klimatyczne Kotliny Podhalańskiej. Acta Geogr. Lodziendzia, t. 13, Łódź.).
  13. Biuro Prasowe IMGW, Rekordy klimatyczne w Polsce – Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy, www.imgw.pl [dostęp 2016-12-14].
  14. https://web.archive.org/web/20140908021421/http://www.dendrolab.ch/download/articles/Niedzwiedz_etal_TheorApplClimatol_2014.pdf.
  15. Pamiętniki Towarzystwa Tatrzańskiego
  16. -39.8 °C i -38.9 °C, „Pogoda i Klimat”, 8 stycznia 2017 [dostęp 2017-01-10] (ang.).
  17. http://rcin.org.pl/Content/132/PG216_Zarnowiecki_G-internetowa-Zwiazek-pomiedzy-pokrywa%20-z.pdf
  18. a b c d e Rocznik Meteorologiczny 1963, PIHM
  19. Zima 1928/29 w Polsce – R. Gumiński – Pogoda i Klimat, meteomodel.pl [dostęp 2017-11-26] (ang.).
  20. Wyjątkowe zdarzenia przyrodnicze na Dolnym Śląsku i ich skutki, Uniwersytet Wrocławski
  21. 37 st. C w niedzielę rano w Małopolsce, tvnmeteo.tvn24.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  22. Bronisław Głowicki, Ekstremalne zjawiska termiczne w Sudetach w okresie współczesnych zmian klimatu, PAN, 2008
  23. a b Rocznik Meteorologiczny 1956, PIHM
  24. Rocznik Meteorologiczny 1954, PIHM
  25. Rocznik Meteorologiczny 1922, PIHM
  26. Rocznik Meteorologiczny 1961, PIHM
  27. Roczniki Meteorologiczne, IMGW,Ogimet
  28. Grzegorz Urban, Uwarunkowania przymrozków na przykładzie epizodu z lipca 1996 roku na Hali Izerskiej w Górach Izerskich w kontekście gospodarki leśnej, Wyjątkowe zdarzenia przyrodnicze na Dolnym Śląsku i ich skutki, Uniwersytet Wrocławski
  29. a b c d Rocznik Meteorologiczny 1934, PIHM
  30. a b Rocznik Meteorologiczny 1958, PIHM
  31. Dolina Suchej Wody w Tatrach środowisko i jego współczesne przemiany, PAN
  32. a b c d e Zagrożenia naturalne, IMGW, Warszawa 2002.
  33. M. Cebulska, R. Twardosz, Zmienność czasowa najwyższych miesięcznych sum opadów atmosferycznych w polskich Karpatach Zachodnich (1951 – 2005)
  34. Klimat Hali Gąsienicowej 1949 – 1958, PAN, Warszawa 1961
  35. Maksymalne ciśnienie w Polsce 23 stycznia 1907
  36. Ciśnienie najniższe – aktualizacja – Pogoda i Klimat
  37. http://www.imgw.pl/attachments/1605_vademecum_jesien_zima.pdf
  38. Rocznik Meteorologiczny 1962, PIHM