Republika Hawajów

Ten artykuł dotyczy państwa hawajskiego w latach 1894–1898. Zobacz też: inne hasła z tą nazwą.

Republika Hawajów – państwo położone w archipelagu Hawaje na Oceanie Spokojnym, istniejące od 4 lipca 1894 do 12 sierpnia 1898. Po obaleniu królowej rząd wprowadził stan wojenny co oznacza, że posiadał władzę absolutną.

Hawaii
Hawaje
(Republika Hawajów)
1894–1898
Flaga Hawajów
Godło Hawajów
Flaga Hawajów Godło Hawajów
Dewiza: (hawajski) Ua Mau ke Ea o ka ʻĀina i ka Pono
(Życie kraju trwa w sprawiedliwości)
Hymn: Hawaiʻi Ponoʻī
Język urzędowy angielski
Stolica Honolulu
Typ państwa republika
Ostatnia głowa państwa prezydent Sanford Dole
Status terytorium państwo nieuznawane
Ostatni szef rządu prezes Sanford Dole
Powierzchnia
 • całkowita

16 661 km²
Jednostka monetarna Dolar hawajski,
Dolar amerykański
Proklamacja 4 lipca 1894
Aneksja  Stany Zjednoczone
12 sierpnia 1898
Religia dominująca chrześcijaństwo
Strefa czasowa UTC –10
Terytoria zależne Palmyra
Mapa Hawajów

HistoriaEdytuj

W styczniu 1893 roku królowa Hawajów Liliʻuokalani abdykowała na rzecz rządu amerykańskiego, lecz po jej abdykacji ogłoszono władzę samozwańczego rządu tymczasowego Hawajów, którego prezesem był Sanford Dole.

Republika została oficjalnie proklamowana 4 lipca 1894 roku. Tego samego dnia premier Sanford Dole został mianowany prezydentem Republiki Hawajów i pełnił tę funkcję aż do roku 1900, gdy został gubernatorem Hawajów.

Po proklamowaniu republiki, Hawajczycy utworzyli podziemny ruch oporu i powstała grupa zwana rojalistami. Jej celem było obalenie republiki i przywrócenie tronu królowej Liliʻuokalani. W 1895 roku rojaliści zaatakowali rząd tymczasowy, lecz zostali pokonani, a ci, którzy przeżyli zostali aresztowani. U królowej znaleziono broń, w związku z tym także została aresztowana. Przetrzymywano ją jako więźnia w małym pokoju w pałacu ʻIolani, a następnie odesłano do domu, gdzie wiele miesięcy spędziła w areszcie domowym.

Republika przetrwała tylko 4 lata. 7 lipca 1898 roku Stany Zjednoczone zajęły kraj, a 12 sierpnia ogłosiły oficjalnie jego aneksję. Mimo to Sanford Dole pozostał prezydentem jeszcze przez dwa lata, gdy w 1900 roku został gubernatorem Hawajów w ramach Stanów Zjednoczonych.

GospodarkaEdytuj

Wysoko rozwinięte rolnictwo, szczególnie uprawa ananasów, kawy, kwiatów, bananów, trzciny cukrowej i warzyw, hodowla bydła i rybołówstwo, przemysł cukrowniczy.

Podział administracyjnyEdytuj

Administracyjnie państwo hawajskie dzieliło się na prowincje:

  1. Kauaʻi
  2. Oʻahu
  3. Maui
  4. Hawaiʻi
  5. Palmyra (?)

LegalnośćEdytuj

Królowa Liliʻuokalani abdykowała pod warunkiem, że władzę nad jej królestwem przejmie rząd amerykański. Tymczasowy rząd Hawajów zignorował to i proklamował 4 lipca 1894 (nielegalną) Republikę Hawajów.

Stany Zjednoczone w 1898 zajęły i anektowały ten kraj. Było to zgodne z prawem nadanym, chociaż wymuszonym, rządowi amerykańskiemu przez ostatnią królową Hawajów.