Otwórz menu główne

Rezerwat przyrody Jezioro Kalejty

Rezerwat przyrody Jezioro Kalejtykrajobrazowy rezerwat przyrody położony na terenie gmin Nowinka i Płaska w województwie podlaskim[1], w zachodniej części Puszczy Augustowskiej. Przedmiotem ochrony są wartości przyrodnicze Jeziora Długiego Augustowskiego (dawna nazwa: Kalejty) oraz swoiste cechy krajobrazu.

Jezioro Kalejty
Ilustracja
suchar
rezerwat krajobrazowy
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Mezoregion Równina Augustowska
Data utworzenia 1980
Akt prawny M.P. z 1980 r. nr 19, poz. 94 § 11
Powierzchnia 763,30 ha
Ochrona czynna
Położenie na mapie gminy Nowinka
Mapa lokalizacyjna gminy Nowinka
Jezioro Kalejty
Jezioro Kalejty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jezioro Kalejty
Jezioro Kalejty
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Jezioro Kalejty
Jezioro Kalejty
Położenie na mapie powiatu augustowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu augustowskiego
Jezioro Kalejty
Jezioro Kalejty
Ziemia53°53′N 23°03′E/53,883333 23,050000

Obszar rezerwatu podlega ochronie czynnej[2].

Spis treści

Położenie i obszarEdytuj

Większość rezerwatu położona jest w gminie Nowinka, niewielki fragment na wschodzie – w gminie Płaska. Rezerwat znajduje się na terenie nadleśnictwa Szczebra. Położony jest kilkaset metrów na północ od brzegu Jeziora Białego Augustowskiego, będącego administracyjną granicą Augustowa, i ok. 5 km od centrum miasta[3]. Od północy rezerwat graniczy z wsią Strękowizna, od zachodu z gruntami PKP (linia kolejowa nr 40) i gruntami wsi Szczebra. Przez teren rezerwatu przebiegają drogi gruntowe: jedna publiczna, jedna gminna oraz szereg dróg leśnych. Na obszarze rezerwatu zlokalizowane są też ścieżki edukacyjne[4].

Rezerwat obejmuje Jezioro Długie Augustowskie o powierzchni 163,07 ha, trzy niewielkie jeziora dystroficzne oraz otaczające lasy. Według Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 12 maja 2016 r. powierzchnia rezerwatu wynosi 763,30 ha[1]. Akt powołujący z 1980 r.[5] podawał powierzchnię 740,67 ha (granice rezerwatu nie były zmienione, a różnice wynikają z innej metodologii pomiaru i wliczania). Długość granic rezerwatu to 21,95 km.

Położenie rezerwatu według podziału przyrodniczo-leśnego:

GeologiaEdytuj

Obszar rezerwatu ma dość jednorodną budowę geologiczną – jest częścią sandrowej Równiny Augustowskiej. Dominują gleby rdzawe. W nieregularnych zagłębieniach w zachodniej i wschodniej części rezerwatu, dolinach rzeczek oraz tarasach jeziora znajdują się gleby bagienne i pobagienne powstałe z utworów organicznych (głównie torfów wysokich).

WodyEdytuj

Środkową część rezerwatu zajmuje Jezioro Długie Augustowskie. Ma ono nieregularny kształt, wydłużony ze wschodu na zachód. Akwen składa się z trzech odnóg (Wołowe, Kalejty, Ślepe), rozdzielonych długimi, wąskimi cyplami. Linia brzegowa jest silnie rozwinięta. Brzegi mają niezbyt strome krawędzie. Dostępne są w 80%, pozostałe części są zatorfione. Na jeziorze położona jest wyspa o pow. 0,25 ha porośnięta mieszanym drzewostanem z dominującą 80-letnią olszą i domieszką 125-letniej sosny.

W rezerwacie znajdują się też trzy jeziora dystroficzne, określane na Suwalszczyźnie jako suchary. Są to Jez. Ślepe I i Jez. Ślepe II w oddziale 165 obrębu Szczebra (płn.-zach. część rezerwatu) oraz jeziorko bez nazwy w oddziale 71 obrębu Przewięź (płd.-wsch. część rezerwatu).

Przez zachodnią część rezerwatu przebiega rzeczka Dłużanka, wypływająca z Jeziora Długiego i wpadająca do rzeki Blizna.

FloraEdytuj

Drzewostany zajmują prawie 76% powierzchni rezerwatu. Najbardziej rozpowszechnionym zbiorowiskiem jest bór brusznicowy. W tarasie rzeczki Dłużanki występują rzadkie w puszczy bory mieszane torfowcowe o charakterze borealnym. Według typologii leśnej największą powierzchnię zajmuje bór świeży (prawie 75% pow. leśnej). Następne są: bór bagienny (ponad 7%) i bór mieszany świeży (prawie 6%). Pozostałe siedliska nie zajmują więcej niż 3% powierzchni. Przeważają drzewostany z panującą sosną. Starodrzew w wieku powyżej 100 lat (czasami dochodzący do 170 lat) zajmuje ok. 35% pow. Stare sosny, rosnące często nad brzegiem, mają ciekawe ukształtowanie i są jedną z atrakcji rezerwatu.

Zespoły roślinności występujące na terenie rezerwatu:

FaunaEdytuj

Teren rezerwatu jest miejscem schronienia i bytowania licznych gatunków zwierząt, zwłaszcza ptactwa leśnego i wodno-błotnego.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Rezerwat przyrody Jezioro Kalejty. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-02-12].
  2. Zarządzenie Nr 35/2015 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 27 lipca 2015 r. w sprawie ustanowienia zadań ochronnych dla rezerwatu przyrody „Jezioro Kalejty”. [dostęp 2019-02-12].
  3. Odległość na podstawie: Geoportal.gov.pl. [dostęp 2011-07-25].
  4. Nadleśnictwo Szczebra. Ochrona Lasu. Portal Korporacyjny Lasów Państwowych. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)].
  5. Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 11 sierpnia 1980 r. w sprawie uznania za rezerwaty przyrody. [dostęp 2011-07-26].

BibliografiaEdytuj