Inskrypcja Samuela

Ripsymia – (gr.: ‘Ριψίμη, Ripsime, bułg.: Рипсимия, Ripsimija) żona bojara bułgarskiego z czasów cara Piotra I (927-969), komity Mikołaja. Matka cara Samuela i jego trzech braci[1].

Jan Skylitzes przedstawiając czterech braci władających pod koniec X wieku zachodnią Bułgarią mówi że byli synami jednego z wielmożnych komitów ( ἑνος τῶν παρὰ Βουλγάροις μέγα δυνηθέντων κόμητος ὄντες παίδες, enos ton para Boulgarois mega dynethenton kometos ontes paides). W rękopisie wiedeńskim nr 74 Kroniki Skylitzesa, znajduje się po tych słowach dopisek biskupa Dewolu Michała z 1118 roku, podający imiona ojca i matki Komitopulów: Νικόλαος ὀνομαζόμενος μητρός Ριψίμης, Nikolaos onomazomenos, metros Ripsimes[2]. Ripsymia urodziła Mikołajowi czterech synów: Dawida, Mojżesza, Aarona i Samuela.

O pochodzeniu rodziny nie sposób powiedzieć nic pewnego. Współczesny im historyk armeński Stefan z Taron twierdzi, że pochodzili z Armenii. Pogląd ten cieszy się pewnym uznaniem, szczególnie wśród historyków zachodnioeuropejskich[3]. Nawet jednak jeśli informacja o armeńskich korzeniach całej rodziny jest kwestionowana, armeńskie pochodzenie Ripsymii jest bronione znacznie energiczniej. Skłaniają do tego dwa względy:

  • Matka Komitopulów nosiła pospolite imię armeńskie, pochodzące od imienia jednej z najbardziej czczonych męczenniczek wczesnego Kościoła Ormiańskiego[4]
  • Synowie Mikołaja i Ripsymii zgodnie z armeńskim obyczajem otrzymali imiona starotestamentowe, co przy założeniu, że Mikołaj miał korzenie słowiańskie prowadzi dodatkowo do wniosku, że imiona nadała synom matka[1].

Nie brak i poglądów przeciwnych. N. Błagoew uważa, że Ripsymia była Bułgarką, córką cara Symeona I[5].

W 993 roku car Samuel uczcił pamięć matki inskrypcją wyrytą na marmurowej płycie nagrobnej w miejscowości German nad Jeziorem Prespańskim.

                       
  komita Mikołaj Ripsymia
       
     
         
  Dawid Mojżesz Aaron Samuel
(panował 997–6 października 1014)

PrzypisyEdytuj

  1. a b I. Stawowy-Kawka: Historia Macedonii. s. 58.
  2. W. Złatarski: Istorija na byłgarskata dyrżawa... Tom I. Cz. 2. s. 603-607.
  3. N. Adontz. Samuel l'Armenien. „Memoires de l’Academie Royale”. 38. s. 3 i nn.  The New Cambridge Medieval History. T. 3. s. 584-585.
  4. D. M. Lang: Bułgarzy. s. 70.
  5. N. Błagoew: Bratjata. s. 16 i nn.

BibliografiaEdytuj