Otwórz menu główne

Rożyńsk Wielki (powiat ełcki)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim

Rożyńsk Wielki (niem. Gross Rosinsko) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ełckim, w gminie Prostki[2].

Rożyńsk Wielki
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat ełcki
Gmina Prostki
Sołectwo Rożyńsk Wielki
Liczba ludności (2011) 136[1]
Strefa numeracyjna 87
Kod pocztowy 19-335
Tablice rejestracyjne NEL
SIMC 0765702
Położenie na mapie gminy Prostki
Mapa lokalizacyjna gminy Prostki
Rożyńsk Wielki
Rożyńsk Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rożyńsk Wielki
Rożyńsk Wielki
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Rożyńsk Wielki
Rożyńsk Wielki
Położenie na mapie powiatu ełckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ełckiego
Rożyńsk Wielki
Rożyńsk Wielki
Ziemia53°40′35″N 22°14′23″E/53,676389 22,239722
Strona internetowa miejscowości

Do 2005 roku wieś miała nazwę Różyńsk Wielki.

Wieś leży nad rzeką Różynką.

Do 1954 r. była siedzibą gminy Różyńsk Wielki w powiecie piskim. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa suwalskiego.

Najważniejszym zabytkiem jest neogotycki kościół z 1894 r. Był on zbudowany na miejscu starszego, drewnianego kościoła, wcześniej rozebranego. Ze starszej budowli zachował się późnorenesansowy ołtarz - obecnie znajduje się w skansenie w Olsztynku.

HistoriaEdytuj

Wieś powstała w ramach kolonizacji Wielkiej Puszczy. Wcześniej był to obszar Galindii. Wieś ziemiańska, dobra służebne w posiadaniu drobnego rycerstwa (tak zwani wolni, ziemianie w języku staropolskim), z obowiązkiem służby rycerskiej (zbrojnej). W XV i XVI w. wieś wymieniana w dokumentach pod nazwami: Roschinsken, Rosinschker, Rosisken. Prawdopodobnie także do tej wsi odnoszą się nazwy Kusinen i Küstiwenn (wśród nazwisk wolnych, zamieszkujących tę wieś wymieniane nazwiska Kosβ i Kosch, być może od tych mieszkańców brała się ta nazwa, od nazwiska Kos powinna być więc nazywana Kosinem, Kosowem).

Osada powstała przed wojną trzynastoletnią (1454-1466). Wieś służebna lokowana przez komtura Zygfryda Flacha von Schwartzburga w 1471 r., na 60 łanach na prawie magdeburskim, z obowiązkiem dwóch służb zbrojnych. Przywilej otrzymali: bracia Maciej, Jerzy, Jan i Bartłomiej oraz synowie ich siostry Maciej, Paweł, a także jakiś Jan i Paweł. Około 1550 r. powstała w Różyńsku parafia, początkowo z uposażeniem 3 łanów, później powiększono do czterech. Do parafii należały wsie i osady, położone we wschodniej części starosta piskiego, obejmując: Rogale Wielkie, Sokoły Jeziorne, Skrodzkie, Różyńsk Mały, Nowaki, Krzywińskie, Rakowo. Później do parafii w Różyńsku włączono także wsie: Karpin, Jebramki, Bzury i Olszewo a Rakowo przeniesiono do parafii w Drygałach.

Podczas akcji germanizacyjnej nazw miejscowych i fizjograficznych historyczna nazwa niemiecka Gross Rosinsko została w 1938 r. zastąpiona przez administrację nazistowską sztuczną formą Grossfreiendorf.

Parafia św. Szczepana w Rożyńsku WielkimEdytuj

Parafia należy do dekanatu Biała Piska. Parafię erygował 15 sierpnia 1982 r. ks. biskup Jan Obłąk, Biskup Warmiński. Od sierpnia 2005 r. funkcję proboszcza parafii pełni ks. mgr Marek Waluś.

Do parafii należą miejscowości: Bzury, Ciernie, Czyprki, Dmusy, Dybowo, Dybówko, Guty Rożyńskie, Jebramki, Kibisy, Krzywińskie, Kurczątki, Marchewki, Nowaki, Olszewo, Rożyńsk Wielki, Sokoły Jeziorne, Taczki, Wojtele.

W parafii ustanowiono dni odpustów: św. Szczepana (26 grudnia), Wniebowstąpienie, Narodzenie NMP.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​​ISBN 83-902165-0-7​​, s. 202
  • Grzegorz Białuński: Kolonizacja "Wielkiej Puszczy" (do 1568 roku) - starostwa piskie, ełckie, straduńskie, zelkowskie i węgoborskie (węgorzewskie). Olsztyn: Towarzystwo Naukowe: Ośrodek Badań Naukowych im. W. Kętrzyńskiego, 2002, s. 237. ISBN 83-87643-97-1.