Robert Biedroń

polski centrolewicowy polityk, politolog, działacz LGBT

Robert Biedroń (ur. 13 kwietnia 1976 w Rymanowie) – polski polityk, samorządowiec, ekspert organizacji praw człowieka w Polsce i za granicą[2], działacz na rzecz osób LGBT i publicysta.

Robert Biedroń
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 13 kwietnia 1976
Rymanów
Prezes Wiosny
Okres od 3 lutego 2019
Przynależność polityczna Wiosna
Poprzednik Monika Gotlibowska[1]
Prezydent Słupska
Okres od 6 grudnia 2014
do 21 listopada 2018
Poprzednik Maciej Kobyliński
Następca Krystyna Danilecka-Wojewódzka
Odznaczenia
Kawaler Orderu Narodowego Zasługi (Francja)
Strona internetowa

Założyciel i w latach 2001–2009 prezes Kampanii Przeciw Homofobii. W latach 2011–2014 poseł na Sejm VII kadencji. Był pierwszym otwarcie deklarującym się gejem w polskim parlamencie. W latach 2014–2018 prezydent Słupska. Od 2016 członek grupy doradczej ds. równouprawnienia płci, przymusowych wysiedleń i ochrony przy ONZ[3]. Założyciel i od 2019 prezes partii Wiosna, jeden z trzech liderów porozumienia Lewica[4]; w trakcie kampanii przed wyborami parlamentarnymi w 2019 pełnił funkcję szefa sztabu Lewicy. Kandydat na urząd prezydenta RP w wyborach w 2020.

Życiorys

Młodość i wykształcenie

Urodził się 13 kwietnia 1976 w Rymanowie[5], a wychował w Krośnie[6][7]. Jest synem Zdzisława (1954–2008[8]) i Heleny. Ma dwóch młodszych braci i młodszą siostrę[7]. Jego matka należała do Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, a ojciec do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej[6]. Wychowywał się w rodzinie dotkniętej przemocą domową i alkoholizmem[9][a].

Jego rodzice postanowili zapisać go do technikum hotelarskiego w Ustrzykach Dolnych, ponieważ uczono tam trzech języków obcych naraz (francuskiego, rosyjskiego i angielskiego), a Robert Biedroń wykazywał zainteresowanie językami obcymi. W 1991 wyjechał do Ustrzyk Dolnych i zamieszkał w internacie. W czasie swojego pobytu w tej miejscowości uświadomił sobie, że jest gejem. Jak wspominał, w szkole twierdzono, że orientacja homoseksualna jest zboczeniem, zaburzeniem i grzechem, na skutek czego przeżywał kryzys psychiczny, a nawet miewał myśli samobójcze[6][7][10].

W 1995, w czasie pobytu w Berlinie, zapoznał się z działalnością organizacji LGBT Manometer. Wtedy postanowił zająć się działalnością społeczną na rzecz mniejszości seksualnych[7]. Technikum ukończył w następnym roku. Następnie rozpoczął studia politologiczne na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie[11][12]. W czasie studiów był związany z olsztyńską grupą Stowarzyszenia Grup Lambda[6]. W 1998 zapisał się do Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej, przystąpił również do jej organizacji młodzieżowej. Po przekształceniach partyjnych został działaczem Sojuszu Lewicy Demokratycznej[13][14]. W 2003 uzyskał tytuł zawodowy magistra nauk politycznych[5].

 
Krzysztof Nowak i Robert Biedroń na Paradzie Równości pod Sejmem RP w Warszawie, 2003

Podjął również studia doktoranckie na Wydziale Nauk Politycznych Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, których nie ukończył[5][10][11][12]. Został absolwentem Szkoły Liderów Politycznych i Społecznych oraz Szkoły Praw Człowieka przy Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka. W czasie swojego pobytu w Ustrzykach Dolnych zdobył uprawnienia przewodnika górskiego[10][11][12]. Deklaruje znajomość języków angielskiego, francuskiego, rosyjskiego i włoskiego[15].

Działalność społeczna i publicystyczna

 
Robert Biedroń na Paradzie Równości w Warszawie, 2009

Przez wiele lat współpracował jako konsultant kilkunastu organizacji praw człowieka w Polsce i za granicą. Po ukończeniu studiów wyjechał na rok do Londynu, gdzie działał w organizacji OutRage!, działającej na rzecz praw osób LGBT[6].

1 maja 2001 wraz z Piotrem Ikonowiczem wziął udział w pierwszej w Polsce paradzie równości. Byli to jedyni aktywni politycy uczestniczący w tej paradzie[16]. 11 września 2001 założył ogólnopolską organizację pozarządową o nazwie Kampania Przeciw Homofobii (KPH) i przez osiem lat pełnił funkcję jej prezesa[17][10]. 9 lutego 2009 ogłosił swoją rezygnację ze stanowiska prezesa KPH, pozostając członkiem jej zarządu[17][10][18].

W 2007 wydał książkę popularnonaukową Tęczowy elementarz, poruszającą kwestie związane z LGBT. Wystąpił do Ministerstwa Edukacji Narodowej, by jego książkę zakwalifikować jako lekturę uzupełniającą w szkołach średnich, wzbudzając tą inicjatywą krytykę ze strony niektórych polityków[19].

Od 2009 był prezesem Instytutu Podkarpackiego, zrzeszenia powołanego dla rozwoju lokalnych organizacji pozarządowych[10]. Współpracował jako konsultant różnych organizacji praw człowieka z Polski i zagranicy. Jest fundatorem fundacji Instytut Myśli Demokratycznej. W ramach pracy w Instytucie Myśli Demokratycznej przewodzi programowi Scenariusze dla Polski – platformie, tworzącej diagnozę opisującą trendy rozwojowe Polski w kolejnych dwudziestu latach oraz rekomendacje polityk wykorzystujących potencjał i odpowiadających na wyzwania do roku 2040. Jest pomysłodawcą programu Sieci Progresywnych – struktury zrzeszającej burmistrzów, wójtów i prezydentów miast pozwalającej na wymianę doświadczeń i wypracowywanie progresywnej polityki lokalnej, opartej o partycypację mieszkańców, transparentność i otwartą wspólnotę samorządową. W latach 2017–2018 prowadził otwarte debaty z obywatelami i obywatelkami na temat ich wizji Polski[20]

Jest członkiem rady programowej Zielonego Instytutu, przewodniczącym rady Fundacji Trans-Fuzja, członkiem rady nadzorczej Fundacji Replika i członkiem rady Fundacji Równość. Był także ekspertem unijnym w sprawach antydyskryminacyjnych i członkiem Rady Programowo-Konsultacyjnej przy pełnomocniku rządu ds. równego statusu kobiet i mężczyzn oraz doradcą wicepremier Izabeli Jarugi-Nowackiej[10][21][22][23].

W latach 2008–2016 był członkiem Rady Doradczej Praw Człowieka przy Open Society Foundation. Od 2015 jest członkiem Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy. Od 2016 jest również członkiem grupy doradczej dotyczącej równouprawnienia płci, przymusowych wysiedleń i ochrony powołanej przez Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych[24].

Zajmuje się działalnością publicystyczną, jego teksty ukazują się m.in. w „Gazecie Wyborczej”, „Trybunie”, „Polityce”, „Rzeczpospolitej[11], „NaTemat[25] i europejskim „Politico[26]. Prowadził też własne wydawnictwo AdPublik[10]. Autor książki "Włącz Demokrację" – książki dla dzieci zachęcającej do zainteresowania demokracją i wspólnotą polityczną[27]. Autor książki Pod Prąd, prezentującej jego życiorys i wizję uprawiania nowoczesnej i dojrzałej polityki[28].

Działalność polityczna do 2014

 
Andrzej Rozenek, Anna Grodzka i Robert Biedroń w czasie akcji Deti-404 wyrażającej wsparcie dla młodzieży LGBT w Rosji, 2013
 
Biedroń na korytarzu sejmowym, 2013

W wyborach samorządowych w 2002 kandydował z listy SLD-UP do Rady Miasta Stołecznego Warszawy. Startował w okręgu nr 3 obejmującej dzielnicę Mokotów. Otrzymał w tych wyborach 451 głosów, nie uzyskując mandatu[29].

W 2005 był kandydatem do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w wyborach parlamentarnych. Bez powodzenia startował wówczas z 4. miejsca listy Sojuszu Lewicy Demokratycznej w okręgu nr 19 w Warszawie. Otrzymał 1686 głosów (0,22% głosów ważnych w okręgu)[30]. W tym samym roku wystąpił z SLD[18], pozostając od tego czasu osobą bezpartyjną[31].

W 2011 zamierzał wystartować w wyborach parlamentarnych z ramienia Sojuszu Lewicy Demokratycznej, jednak zrezygnował w sierpniu tegoż roku, motywując to propozycją słabego miejsca na liście wyborczej mimo odmiennych wcześniejszych deklaracji. W tym samym miesiącu ogłoszono, że Robert Biedroń otworzy listę wyborczą powstałego krótko wcześniej Ruchu Palikota w okręgu wyborczym nr 26 w Gdyni[32]. Otrzymał 16 919 głosów, co stanowiło 3,73% wszystkich głosów ważnych i 39,11% głosów oddanych na listę ugrupowania w Gdyni, uzyskując mandat poselski[33]. Został tym samym pierwszą osobą wybraną do polskiego parlamentu, otwarcie deklarującą orientację homoseksualną[34]. W Sejmie był wiceprzewodniczącym sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz członkiem sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych[35][36], a także delegatem Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy (2013–2014)[37].

W październiku 2013, w wyniku przekształcenia Ruchu Palikota, został posłem partii Twój Ruch[5]. Jako poseł zgłosił ponad 100 interpelacji, dotyczących m.in. spraw osób LGBT, praw człowieka, równości kobiet i mężczyzn, polityki zagranicznej, a także ochrony zwierząt[6]. Był wiceprzewodniczącym Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, jak też dwóch parlamentarnych zespołów, a także członkiem Komisji Spraw Zagranicznych[5]. W trakcie kadencji miał blisko 140 wystąpień, wziął udział w 83% głosowań. Reprezentował Sejm w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy i to się pokrywało z pracą w Sejmie[5][15]. W 2014 został nagrodzony przez tygodnik „Polityka” na podstawie rankingu przeprowadzonego wśród polskich dziennikarzy parlamentarnych jako jeden z 10 najlepszych posłów, podkreślając pracowitość, kulturę i duży wkład w prace komisji sprawiedliwości[38]. Jego mandat wygasł 8 grudnia 2014 w związku z wybraniem na funkcję prezydenta miasta Słupska[5].

Prezydentura Słupska

Na początku września 2014 Robert Biedroń wyraził chęć kandydowania na prezydenta Słupska, gdy urzędujący wówczas prezydent Maciej Kobyliński ogłosił rezygnację z ubiegania się o kolejną kadencję[39]. W trakcie kampanii zarzucano mu, że nie miał żadnych powiązań z miastem (przeprowadził się do niego w październiku 2014). Polityk określał ten stan jako swoją zaletę, wcześniej zarzucał dotychczasowemu prezydentowi m.in. nepotyzm i kumoterstwo[40][41]. Wystartował ostatecznie jako kandydat niezależny z ramienia Komitetu Wyborczego Wyborców Roberta Biedronia „Nareszcie Zmiana”. Dwóch przedstawicieli tego komitetu uzyskało mandaty radnych[42]. Jako największe problemy Słupska wskazywał zadłużenie, niskie nakłady na inwestycje, wydatki na oświatę i organizacje pozarządowe oraz małe pozyskiwanie środków unijnych. Deklarował zwiększenie rezerw budżetowych miasta i inwestycje w zieloną technologię, a także dokończenie budowy aquaparku Trzy Fale[40] oraz odpartyjnienie miasta[43]. Kandydował z hasłem wyborczym „Nareszcie zmiana”, zapowiadając zamiar sprawowania urzędu przez dwie kadencje[44][41]. W I turze zagłosowało na niego 5972 osoby, co stanowiło 20,34% wszystkich głosów ważnych. Przeszedł do II tury z posłem PO Zbigniewem Konwińskim, który zdobył 29,09% głosów. W drugiej turze zdobył 15 308 głosów (57,08%), wygrywając tym samym wybory[45].

 
Robert Biedroń w 2018

Po objęciu stanowiska na swoich zastępców powołał Krystynę Danilecką-Wojewódzką (pierwszą kobietę na tym stanowisku), długoletnią dyrektorkę liceum ogólnokształcącego i radną[46], a także radnego sejmiku pomorskiego z Platformy Obywatelskiej Marka Biernackiego[47].

W związku ze znacznym zadłużeniem miasta, zapowiedział politykę oszczędzania. Przez 4 lata kadencji (do 2018) dług został znacząco zmniejszony[48]. W inwestycjach zadeklarował położenie nacisku na te dotyczące mobilności mieszkańców i podnoszące komfort mieszkańcom[49]. Nie udało się zrealizować największej zapowiadanej inwestycji związanej z budową ulicy Legionów Polskich[50], a także zapowiedzi obniżenia cen biletów komunikacji miejskiej, wprowadzenia programu rowerów miejskich, rozbudowania sytemu ścieżek rowerowych, czy też wprowadzenia Karty Słupszczanina[51]. Za jego kadencji dokonano natomiast rewitalizacji miasta – miały miejsce budowa bulwarów nad Słupią, przebudowa rynku starego miasta, a także przebudowa historycznych i zaniedbanych przez lata ulic. Odnowiono istniejące i stworzono nowe tereny zielone. Wymieniono też oświetlenie uliczne na oświetlenie LED. Wykonano termomodernizację budynków użyteczności publicznej. Rozpoczęto budowę m.in. nowej siedziby Teatru Nowego[52]. Postawiono też na integrację i aktywizację mieszkańców. Zbudowano nowy dom sąsiedzki, a także przebudowano dom Ottona Freundlicha i stworzono tam centrum start-upów. W ramach wsparcia dla seniorów uruchomiono program usługi telemedycyny oraz zbudowano Centrum Współpracy Międzypokoleniowej i Streetworkingu. Chodniki przystosowano do poruszania się osobom z niepełnosprawnościami, rodzicom z dziećmi i seniorom. Wyremontowane zostały też zabytkowe kamienice, ponadto zbudowano nowe place zabaw i ogrody społeczne[53].

Uzyskał rozgłos, gdy jako prezydent zrezygnował z samochodu służbowego (na rzecz roweru lub komunikacji miejskiej) i odebrał urzędnikom miejskim dodatki na benzynę[54]. Na jego wniosek rada miasta obniżyła jego pensję z ponad 12 do 10 tysięcy złotych[55]. W kwietniu 2018 posiadał najniższą pensję wśród prezydentów miast w Polsce[56]. Obniżył też pensje członkom zarządów spółek komunalnych oraz ograniczył liczbę członków organów tych przedsiębiorstw[54]. Zlikwidował agencję Ziemia Słupska i Agencję Promocji Regionu, a także stanowisko rzecznika prasowego[54][57][58], jako organ doradczy powołał działającą społecznie Radę Prezydencką[59].

W ramach polityki mieszkaniowej zainicjował program inwentaryzacji lokali, dzięki któremu latach 2015–2017 wyremontowano ok. 460 mieszkań, w tym około 200 pustostanów[60]. Jednocześnie w 2015 podpisał zarządzenie przewidujące wzrost czynszów za najem lokali komunalnych[61]. W 2016 wprowadził także abolicję dla osób zalegających z płatnościami czynszowymi[62].

W czasie kadencji Roberta Biedronia bezrobocie w Słupsku zmniejszyło się z 11%[63] do ok. 4%[64].

Wprowadził również bezpośredni kontakt z mieszkańcami, m.in. poprzez wprowadzenie „Czerwonej Kanapy” – kanapy wystawionej na ulice miasta, aby każdy z mieszańców mógł porozmawiać z urzędnikami[65]. Wprowadził również rady konsultacji z mieszkańcami: Radę Zrównoważonego Rozwoju i Zielonej Modernizacji Miasta, Radę Kobiet, oraz Radę Seniorów. Oznajmił, że w trakcie trwania swojej kadencji stworzono 220 nowych miejsc w żłobkach i przedszkolach[66]. Przeznaczył również 500 tysięcy złotych na miejski program dofinansowania do metody in vitro[67]. Jako prezydent Słupska postawił także na ekologiczną politykę. Zrezygnował z wody butelkowej w ratuszu i urzędach na rzecz wody z kranu[68]. Robert Biedroń postawił również na miasto przyjazne zwierzętom. Nie wpuścił do miasta cyrku z dzikimi zwierzętami[69], a także zainicjował budowę nowoczesnego schroniska[70]. Poszerzył program sterylizacji zwierząt. Prowadzi kampanie zwiększające świadomość praw zwierząt. Słupsk otrzymał również tytuł gminy przyjaznej pszczołom[71].

W wyborach samorządowych w 2018 nie ubiegał się o reelekcję, udzielając poparcia swojej dotychczasowej zastępczyni Krystynie Danileckiej-Wojewódzkiej. Skutecznie ubiegał się natomiast o mandat radnego z własnego komitetu[72], jednak zrezygnował z niego po niecałym tygodniu[73].

Wiosna

 
Robert Biedroń na konwencji Wiosny, 2019

W czerwcu 2018 została zarejestrowana współpracująca z nim partia Kocham Polskę[74]. We wrześniu 2018 zainicjował cykl 40 spotkań pt. „Burza Mózgów”, w ramach którego podjął dyskusje z mieszkańcami polskich miast na temat preferowanych przez nich reform politycznych. Zapowiedział, że wypracowane podczas spotkań postulaty będą stanowić element programu jego nowego projektu politycznego[75].

Oficjalna prezentacja partii o nazwie Wiosna nastąpiła 3 lutego 2019 w warszawskiej Hali Torwar[75]. Wystąpił z postulatami liberalnymi, socjalnymi, ekologicznymi. Postulował m.in. ograniczenie roli Kościoła katolickiego w polityce Polski oraz większy rozdział państwa od Kościoła. Proponował także liberalizację prawa do wykonywania aborcji oraz legalizację małżeństw jednopłciowych. Obiecywał rozszerzenie programu 500+, emeryturę obywatelską, podwyższenie płacy minimalnej, więcej miejsc w żłobkach i przedszkolach, bezpłatny internet oraz skrócenie czasu oczekiwania do lekarza specjalisty do miesiąca[76].

W styczniu 2019 zapowiedział, że zamierza kandydować w wyborach do Parlamentu Europejskiego, ale jeśli wygra, nie przyjmie mandatu bądź się go zrzeknie. Twierdził, że jego kandydatura ma na celu jedynie zwiększyć szanse na osiągnięcie przez jego partię zadowalającego wyniku, a on sam zamierza kandydować do parlamentu w tym samym roku[77].

 
Robert Biedroń na konferencji przed XVI Krakowską Manifą, 2020
 
Podczas protestu przeciwko likwidacji oddziału wewnętrznego szpitala w Nowej Rudzie. Na zdjęciu z Markiem Dyduchem i Adrianem Zandbergiem, 2020

Wiosna zdobyła w eurowyborach 6,15% wszystkich głosów i wprowadziła trzech posłów (uzyskała mandaty jako jedyny komitet poza PiS i KE), z których jeden otrzymał Robert Biedroń, otrzymując 96 388 głosów[78]. Kilka dni później partia zadeklarowała samodzielny udział w wyborach do Sejmu i Senatu w tym samym roku[79], jednak ostatecznie zawarła porozumienie z Sojuszem Lewicy Demokratycznej i Lewicą Razem, tworząc koalicję Lewica, która wystartowała w wyborach pod szyldem SLD[80][81]. Z list SLD Wiosna wprowadziła do Sejmu 19 posłów i jedną senator, współtworząc Koalicyjny Klub Parlamentarny Lewicy[82]. Polityka prowadzenia partii przez Roberta Biedronia spotkała się z krytyką i odejściem części działaczy[83][84][85].

Działalność w Parlamencie Europejskim

Robert Biedroń w Parlamencie Europejskim pełni rolę szefa delegacji Wiosny, wiceprzewodniczącego Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia, przewodniczącego Delegacji ds. stosunków z Białorusią, członka Komisji Budżetowej oraz Konferencji Przewodniczących Delegacji, jest także zastępcą członka Komisji Spraw Zagranicznych[86].

Kandydat na prezydenta

W styczniu 2020 jego kandydatura uzyskała poparcie Sojuszu Lewicy Demokratycznej[87], Lewicy Razem[88] i Wiosny[89], które wspólnie wystawiły go w wyborach prezydenckich w tym samym roku. Poparcia udzieliła mu także Polska Partia Socjalistyczna[90].

Życie prywatne

Jest otwarcie zdeklarowanym gejem. Od 2002 jest związany z Krzysztofem Śmiszkiem[91], od 2019 działaczem Wiosny oraz posłem na Sejm IX Kadencji.

Deklaruje się jako ateista[92].

Jego hobby to czytanie książek i bieganie[91].

Poglądy polityczne

Podawał w wątpliwość tradycyjny podział sceny politycznej na prawicę i lewicę. Popiera skandynawski model działania państwa. Krytykował model neoliberalny za zwiększanie nierówności[93] i przyczynienie się do wybuchu kryzysu finansowego w 2008, a następnie fali poparcia dla populizmu i ugrupowań radykalnych. Jest zwolennikiem udziału państwa w gospodarce pod warunkiem poprawy zarządzania w urzędach i spółkach skarbu państwa. Popiera konkursy na stanowiska, w przypadku organów kolegialnych z zachowaniem kwot dla płci. Zwolennik większego uczestnictwa kobiet w życiu publicznym. Popiera decentralizację i zwiększenie roli samorządu terytorialnego[94].

Opowiada się za rozdziałem Kościoła od państwa[95]. Popiera solidarną i aktywną politykę migracyjną[96]. Postuluje zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym[97].

Wyniki wyborcze

Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik
2002 KKW Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy Rada miasta Warszawy IV kadencji nr 3 451 (0,60%) N[29]
2005 Sojusz Lewicy Demokratycznej Sejm V kadencji nr 19 1686 (0,22%) N[30]
2011 Ruch Palikota Sejm VII kadencji nr 26 16 919 (3,99%) T[33]
2014 KWW Roberta Biedronia „Nareszcie Zmiana” Prezydent miasta Słupska 5972 (20,34%)[98]
15 308 (57,08%) T[45]
2018 KWW K. Danileckiej-Wojewódzkiej i R. Biedronia Rada miasta Słupska nr 1 2781 (25,51%) T[99]
2019 Wiosna Roberta Biedronia Parlament Europejski IX kadencji nr 4 96 388 (6,96%) T[100]

Odznaczenia i wyróżnienia

 
Robert Biedroń na spotkaniu autorskim w bydgoskiej galerii handlowej Focus Mall, 2017

W 2016 został kawalerem francuskiego Narodowego Orderu Zasługi[21].

W 2014 tygodnik „Polityka” na podstawie rankingu przeprowadzonego wśród polskich dziennikarzy parlamentarnych wymienił go wśród 10 najlepszych posłów, podkreślając pracowitość, kulturę i duży wkład w prace komisji sprawiedliwości[38]. W 2015 wyróżniony Nagrodą Radia Tok FM im. Anny Laszuk[101], a w 2016 został laureatem Nagrody Różnorodności Kongresu Kobiet[102]. Nagradzany również przez organizacje LGBT m.in. Tęczowym Laurem (2000) i tytułem „Człowieka Tęczy” (2004)[103].

Dwukrotnie wybrany jednym z najlepszych prezydentów miasta według tygodnika „Newsweek”:

  • 2017 – 13. miejsce[104];
  • 2016 – 8. miejsce[105].

Publikacje

  • Różowe piekło nazizmu, [w:] „Pro Memoria”, nr 19, Państwowe Muzeum Auschwitz Birkenau, 2003[106].
  • Nieerotyczny dotyk. O hipokryzji i homofobii kościoła katolickiego w Polsce, [w:] Homofobia po polsku!, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2004.
  • Polityka, Edukacja, Internet, Służba zdrowia, Kościół katolicki, Sport, [w:] Sytuacja społeczna osób biseksualnych i homoseksualnych w Polsce. Raport za lata 2005 i 2006, Kampania Przeciw Homofobii, Lambda Warszawa, Warszawa 2007, s. 37–88.
  • Tęczowy elementarz, Wydawnictwo AdPublik, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-926199-0-1​.
  • Pracownia Monitoringu i Rzecznictwa Prawnoczłowieczego (red.), Kampania Przeciw Homofobii, Warszawa 2008.
  • Pod prąd (wywiad rzeka udzielony Magdalenie Łyczko), Edipresse Polska, Warszawa 2016.
  • Włącz DEMOkrację, Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak”, Kraków 2018.
  • Nowy rozdział, Edipresse Polska, Warszawa 2018.

Uwagi

  1. W 2000 matka oskarżyła Roberta Biedronia o znęcanie się nad nią i młodszym bratem. Prokuratura postawiła mu wówczas zarzuty z art. 157 i art. 207 kodeksu karnego dotyczące spowodowania uszczerbku na zdrowiu i znęcania się nad matką oraz bratem. W trakcie procesu doszło do porozumienia. Sprawę warunkowo umorzono. Wydarzenia te stały się przedmiotem debaty publicznej po serii publikacji medialnych w kwietniu 2019. W odpowiedzi na te publikacje, Helena i Robert Biedroń we wspólnie wydanym oświadczeniu stwierdzili: „Nigdy nie doszło do żadnych aktów przemocy między nami. (...) Jedynym sprawcą przemocy w naszym domu był nasz mąż i ojciec. (...) Przeszłość naszego domu rodzinnego była dla nas koszmarem. Te okropne doświadczenia i wspomnienia, które kosztowały nas i całą naszą rodzinę lata cierpień, chcielibyśmy zostawić za sobą. (...) To był dla nas dramatyczny czas, nasz dom często przypominał piekło, z powodu przemocowego ojca, który nadużywał alkoholu i regularnie znęcał się nad nami psychicznie i fizycznie”. Autorzy oświadczenia dodali, że cała rodzina wielokrotnie zmuszana była do ukrywania zachowań ojca rodziny Zdzisława Biedronia przed innymi ludźmi, a „w skrajnych przypadkach także przed organami ścigania”, jak wyjaśniali: „Robiliśmy to ze strachu. Tak było i w przypadku, o którym mowa, kiedy zostaliśmy przez niego zmuszeni do złożenia nieprawdziwych zeznań. Mogą to zrozumieć pewnie tylko osoby, które doświadczyły przemocy w rodzinie”. Helena i Robert Biedroniowie zaapelowali także do dziennikarzy, polityków i innych osób o uszanowanie ich prywatności. Zob.:
    19 lat temu prokuratura postawiła zarzuty Robertowi Biedroniowi. onet.pl, 2019-04-18. [dostęp 2019-04-21].
    Biedroń: Nigdy nie doszło do aktów przemocy między mną a matką. gazetaprawna.pl, 2019-04-18. [dostęp 2019-04-24].
    Helena i Robert Biedroń w „Faktach po Faktach”. Cała rozmowa. tvn24.pl, 2019-04-18. [dostęp 2019-04-24].

Przypisy

  1. Jako prezes Kocham Polskę.
  2. Robert Biedroń: Matka dostawała listy, że powinna mnie utopić. vogue.pl, 2018-02-08. [dostęp 2020-03-14].
  3. Michał Cichy: Robert Biedroń w naszym mieście. beskidy.news, 2018-05-22. [dostęp 2020-03-14].
  4. Agnieszka Kublik: Liderzy lewicy uzgodnili, że pójdą do wyborów jako koalicja. „Mamy dwucyfrowe poparcie”. wyborcza.pl, 2019-07-19. [dostęp 2020-03-14].
  5. a b c d e f g Strona sejmowa posła VII kadencji. [dostęp 2016-08-05].
  6. a b c d e f Ewa Siedlecka: Żelazny facet. Kim jest Robert Biedroń?. wyborcza.pl, 2014-12-06. [dostęp 2016-08-05].
  7. a b c d Jak on to zrobił?. replika-online.pl, 2015-01-28. [dostęp 2016-08-05].
  8. Informacje w serwisie Grobonet. [dostęp 2020-05-17].
  9. Robert Biedroń o przemocy w rodzinie: Ojciec bił mnie, rodzeństwo i matkę. Alkohol był na porządku dziennym. gala.pl, 2017-03-23. [dostęp 2020-03-14].
  10. a b c d e f g h Michał Jachym: W Bieszczadach można się zakochać. naszepołoniny.pl. [dostęp 2016-08-05].
  11. a b c d O mnie. robertbiedron.pl. [dostęp 2016-08-05].
  12. a b c Paweł Kuś: Pytamy kandydatów na prezydenta: Robert Biedroń. pozytywniaktywni.pl, 2014-11-11. [dostęp 2016-08-05].
  13. Odważny gej z SLD. zw.com.pl, 2002-09-12. [dostęp 2016-08-05].
  14. Robert Biedroń: Pół życia straciłem na SLD. se.pl, 2011-08-27. [dostęp 2016-08-07].
  15. a b Michał Gostkiewicz: ‘Bezbożnik’. Robert Biedroń dla Gazeta.pl o religii, miłości i rządach w Słupsku. 2015-06-03. [dostęp 2016-08-05].
  16. Historia Parady Równości. paradarownosci.eu, 2013-05-07. [dostęp 2016-08-07].
  17. a b Robert Biedroń nie będzie już prezesem KPH – Kampania Przeciw Homofobii. kph.org, 2009-02-09. [dostęp 2016-08-05].
  18. a b Agata Nowakowska, Dominika Wielowieyska: Oszukani otwierają usta. wyborcza.pl, 2011-08-28. [dostęp 2016-08-07].
  19. Anna Monkos: Elementarz o gejach i lesbijkach lekturą szkolną?. dziennik.pl, 2007-11-26. [dostęp 2016-08-10].
  20. Scenariusze dla Polski. Inauguracja. przestrzeniedialogu.org, 2017-09-22. [dostęp 2020-03-14].
  21. a b Zagajewski i Biedroń odznaczeni przez Francuzów. tvn24.pl, 2016-07-20. [dostęp 2016-07-20].
  22. Zespół Zielonego Instytutu. zielonapolityka.pl. [dostęp 2016-08-07].
  23. Fundacja Replika (KRS: 0000276199, NIP: 5252396017, Regon: 140939674). 2015-09-16.
  24. Advisory Group of Gender, Forced Displacement and Protection (ang.). unhcr.org. [dostęp 2018-08-10].
  25. Robert Biedroń. natemat.pl. [dostęp 2018-08-27].
  26. To fight populists, go local (ang.). politico.eu, 2018-07-23. [dostęp 2018-08-27].
  27. Robert Biedroń: Trzeba szczepić w młodych ludziach wartości demokratyczne, inwestować w nich. newsweek.pl, 2018-04-22. [dostęp 2020-03-14].
  28. Kamil Sikora: Robert Biedroń w nowej książce opowiada o trudnym dzieciństwie. Ta tragiczna historia może mu pomóc politycznie. natemat.pl, 2016-10-29. [dostęp 2020-03-14].
  29. a b Dane o kandydatach na radnych rady miasta w okręgu: Koalicyjny Komitet Wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej – Unia Pracy. pkw.gov.pl. [dostęp 2016-08-05].
  30. a b Wyniki głosowania: Komitet Wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej. pkw.gov.pl. [dostęp 2016-08-05].
  31. Archiwum TVP Kraków: Robert Biedroń (Ruch Palikota). tvp.pl, 2012-02-19. [dostęp 2016-08-10].
  32. Biedroń u Palikota. Chce rozbijać beton. newsweek.pl, 2011-08-18. [dostęp 2016-08-06].
  33. a b Biedroń Robert: Wyniki głosowania w okręgu sejmowym nr 26 w podziale na obwody. pkw.gov.pl. [dostęp 2016-08-06].
  34. Ewa Siedlecka: Pierwszy gej RP: Jestem dumny z nas wszystkich. wyborcza.pl, 2011-10-10. [dostęp 2016-08-10].
  35. Komisja Spraw Zagranicznych (SZA). sejm.gov.pl. [dostęp 2019-11-15].
  36. Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka (SPC). sejm.gov.pl. [dostęp 2019-11-15].
  37. Congress Database – Council of Europe (ang.). congressdatabase.coe.int. [dostęp 2018-08-27].
  38. a b Janina Paradowska, Anna Dąbrowska: Biedroń, Kamiński, Olejniczak... Kogo jeszcze wyróżniliśmy za dobre posłowanie?. polityka.pl, 2014-09-11. [dostęp 2014-09-14].
  39. Zbigniew Marecki: Maciej Kobyliński: Nie będę już kandydował na prezydenta miasta. gp24.pl, 2014-08-13. [dostęp 2016-08-06].
  40. a b Ewelina Potocka: Robert Biedroń kandyduje na stanowisko prezydenta Słupska. onet.pl, 2014-09-08. [dostęp 2016-08-06].
  41. a b Robert Biedroń przeprowadził się do Słupska, żeby zostać prezydentem. polskieradio.pl, 2014-10-20. [dostęp 2016-08-06].
  42. Zbigniew Marecki: Poseł Robert Biedroń będzie kandydował na prezydenta Słupska. gp24.pl, 2014-08-21. [dostęp 2016-08-06].
  43. Biedroń porządzi Słupskiem. „Będę skromnym prezydentem, zamienię limuzynę na rower”. tvn24.pl, 2014-12-01. [dostęp 2016-08-06].
  44. W 2020 głosują na Biedronia. Jest ich już blisko 35 tysięcy. newsweek.pl, 2015-05-28. [dostęp 2016-08-05].
  45. a b Wybory Burmistrza – II tura: Słupsk. pkw.gov.pl. [dostęp 2016-08-06].
  46. Krystyna Danilecka Wojewódzka – pierwsza kobieta wiceprezydent w historii Słupska. radiogdansk.pl, 2014-12-10. [dostęp 2016-08-10].
  47. Biedroń wyciąga rękę do PO? Marek Biernacki wiceprezydentem Słupska. tvn24.pl, 2015-01-07. [dostęp 2016-08-10].
  48. Robert Biedroń o budżecie Słupska. demagog.org.pl, 2020-03-14. [dostęp 2020-03-14].
  49. Robert Biedroń: tak chcę zatrzymać słupszczan w mieście!. fakt.pl, 2017-12-15. [dostęp 2019-11-15].
  50. Paweł Kalisz: Kłopoty gwiazdy. Zdjęcie „efektu Biedronia” na ulicach Słupska podbiło sieć, teraz doszła inwestycyjna wpadka. natemat.pl, 2018-07-18. [dostęp 2020-03-15].
  51. Adam Nowiński: Biedroń chce zmieniać Polskę tak jak Słupsk. Sprawdziliśmy, co udało mu się zrealizować. natemat.pl, 2019-02-14. [dostęp 2020-03-15].
  52. Inwestycje w Słupsku. inwestycje.slupsk.eu. [dostęp 2018-08-27].
  53. Raport Słupski – czyli roczne sprawozdanie prezydenta!. slupsk.pl, 2015-12-07. [dostęp 2018-08-27].
  54. a b c Marcin Napierała: Urzędnicy Biedronia będą pedałować. miasto.koszalin.pl, 2015-03-11. [dostęp 2016-08-10].
  55. Przemysław Woś: Jak Biedroń poradził sobie z budżetem? „Nie zadłużałem miasta”. Radni PiS oponują: „A gdzie inwestorzy”?. radiogdansk.pl, 2016-06-29. [dostęp 2016-08-10].
  56. Robert Biedroń zdradził, ile zarabia jako prezydent Słupska. „Najmniej ze wszystkich prezydentów miast”. wprost.pl, 2018-04-20. [dostęp 2018-08-27].
  57. Tomasz Staśkiewicz: Robert Biedroń zwolnił rzecznika, a na promocję Słupska wydaje 0 zł. I tak przyciąga inwestorów. innpoland.pl, 2016-07-18. [dostęp 2016-08-10].
  58. Robert Biedroń „wietrzy” słupski ratusz. „Straciłem zaufanie do urzędników”. radiogdansk.pl, 2015-01-12. [dostęp 2016-08-10].
  59. Zbigniew Marecki: 26 osób za darmo będzie doradzać prezydentowi Robertowi Biedroniowi. gp24.pl, 2015-03-11. [dostęp 2016-08-10].
  60. Robert Biedroń: tak chcę zatrzymać słupszczan w mieście!. fakt.pl, 2017-12-15. [dostęp 2020-03-14].
  61. Ewelina Potocka: Słupsk: prezydent Biedroń podniesie czynsze za mieszkania komunalne. onet.pl, 2015-01-23. [dostęp 2016-08-10].
  62. Abolicja czynszowa w Słupsku. Od dziś można składać wnioski. portalsamorzadowy.pl, 2016-02-02. [dostęp 2016-08-10].
  63. Sprawozdanie z działalności Powiatowego Urzędu Pracy w Słupsku w 2014 roku. pup.slupsk.ibip.pl. [dostęp 2020-03-14].
  64. Wojciech Frelichowski: Bezrobocie w czerwcu: w Słupsku poniżej 4 procent. dziennikbaltycki.pl, 2018-07-24. [dostęp 2019-11-15].
  65. Czerwona kanapa stanęła w centrum Słupska. Urzędnicy rozmawiają tu z mieszkańcami. radiogdansk.pl, 2019-05-19. [dostęp 2020-03-14].
  66. Robert Biedroń: Polityka musi się zmienić. wirtualnychelm.pl, 2018-10-18. [dostęp 2020-03-14].
  67. Słupsk wyda do 500 tys. zł na dofinansowanie procedur in vitro. rynekzdrowia.pl, 2018-07-02. [dostęp 2020-03-14].
  68. Biedroń kazał urzędnikom pić kranówkę!. fakt.pl, 2016-04-04. [dostęp 2019-11-15].
  69. Aleksander Radomski: Robert Biedroń nie chce cyrków, cyrki bojkotują teraz Słupsk. gp24.pl, 2016-03-10. [dostęp 2019-11-15].
  70. W Słupsku zbudują nowe schronisko dla zwierząt. gp24.pl, 2018-02-26. [dostęp 2019-11-15].
  71. Słupsk – Miasto Przyjazne Pszczołom!. slupsk.pl, 2018-04-23. [dostęp 2020-03-14].
  72. Słupsk. Danilecka-Wojewódzka prezydentem, Robert Biedroń radnym. wprost.pl, 2018-10-23. [dostęp 2018-10-24].
  73. Biedroń niespodziewanie zakończył karierę radnego. wyborcza.pl, 2018-11-28. [dostęp 2018-11-28].
  74. Andrzej Stankiewicz: Skrywana partia Biedronia. onet.pl, 2018-12-07. [dostęp 2019-02-02].
  75. a b Robert Biedroń: Jesteśmy w stanie się policzyć i zmienić oblicze tego kraju. parlamentarny.pl, 2018-11-29. [dostęp 2018-12-02].
  76. Ryszard Łuczyn, Wojciech Szacki, Idzie Wiosna, „Polityka”, 6 (3197), 6 lutego 2019, s. 16–18.
  77. Biedroń: „Wystartuję do europarlamentu i nie przyjmę mandatu”. tvn24.pl, 2019-01-31. [dostęp 2019-10-28].
  78. Sprawdź, jak rozłożyły się głosy wyborców w poszczególnych okręgach. polsatnews.pl, 2019-05-27. [dostęp 2019-10-28].
  79. Kamil Dziubka: Biedroń: do jesiennych wyborów idziemy sami. onet.pl, 2019-05-28. [dostęp 2019-10-28].
  80. Biedroń zmienia strategię na wybory. „Zapraszam SLD, Zielonych, Razem, Unię Pracy...”. dziennik.pl, 2019-06-08. [dostęp 2019-10-29].
  81. SLD, Wiosna i Razem wystartują jako KW Lewica. Bazą organizacyjną startu struktury SLD. gazetaprawna.pl, 2019-08-05. [dostęp 2019-10-29].
  82. Polityk Wiosny: „O odejściu Sylwii Spurek dowiedziałem się z Twittera. Koledzy i koleżanki też”. tokfm.pl, 2019-10-28. [dostęp 2019-10-29].
  83. „Wiosna najbardziej patologiczną partią Lewicy”. Kolejni działacze opuszczają Biedronia. tvp.info, 2019-08-20. [dostęp 2019-10-29].
  84. Były doradca Biedronia odchodzi z Wiosny. „Decyzje podejmowane są na randkach”. tvp.info, 2019-08-07. [dostęp 2019-10-29].
  85. „To nie jest Wiosna, do której wstępowałam”. Sylwia Spurek odchodzi z partii Roberta Biedronia. gazeta.pl, 2019-10-28. [dostęp 2019-10-29].
  86. Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. europarl.europa.eu. [dostęp 2019-11-15].
  87. SLD popiera Roberta Biedronia w wyborach prezydenckich. sld.org.pl. [dostęp 2020-01-19].
  88. Razem z Robertem!. partiarazem.pl, 2020-01-06. [dostęp 2020-01-19].
  89. oprac. Karolina Kołodziejczyk: Wybory prezydenckie 2020. Robert Biedroń z rekomendacją Wiosny. wp.pl, 2020-01-11. [dostęp 2020-01-19].
  90. Bartosz Godziński: Robert Biedroń dostał wsparcie PPS w kampanii prezydenckiej. natemat.pl, 2020-02-01. [dostęp 2020-03-15].
  91. a b Olga Figaszewska: Robert Biedroń: „Ja już mam męża, tylko państwo tego nie widzi”. viva.pl, 2018-04-13. [dostęp 2019-11-15].
  92. Biedroń: jestem ateistą, ale krzyż jest dla mnie ważny. wprost.pl, 2013-01-15. [dostęp 2016-10-06].
  93. Model państwa skandynawskiego to recepta Roberta Biedronia na współpracę gospodarczą państwa. parlamentarny.pl, 2016-05-23. [dostęp 2018-08-27].
  94. Co Robert Biedroń myśli o powrocie do Warszawy: wstydzę się widząc sceny na Wiejskiej. Robert Biedroń wywiad. Czy będzie startował w wyborach prezydenckich. [dostęp 2018-08-27].
  95. Biedroń: Polacy są w dużej mierze antyklerykalni i czują, że Kościół jest zbyt pazerny na wpływy. wprost.pl, 2018-12-30. [dostęp 2019-02-02].
  96. Czy należy przyjąć uchodźców? „Przecież my tu wszyscy skądś przyjechaliśmy”. tvn24.pl. [dostęp 2020-03-15].
  97. Iwona Görke: Oni będą zakładali Ruch Biedronia na Warmii i Mazurach. wyborcza.pl, 2019-01-28. [dostęp 2019-02-02].
  98. Wybory Burmistrza – I tura: Słupsk. pkw.gov.pl. [dostęp 2016-08-06].
  99. Wyniki głosowania w wyborach samorządowych 2018. pkw.gov.pl. [dostęp 2018-11-01].
  100. Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019. pkw.gov.pl. [dostęp 2019-05-28].
  101. Robert Biedroń laureatem Nagrody Radia TOK FM!. tokfm.pl, 2015-03-31. [dostęp 2015-03-31].
  102. Robert Biedroń i Barbara Nowacka laureatami VIII Kongresu Kobiet. polskatimes.pl, 2016-05-14. [dostęp 2016-05-15].
  103. Finał Wyborów Człowieka Tęczy. neww.org.pl, 2004-09-21. [dostęp 2012-04-20].
  104. Najlepsi prezydenci miast. newsweek.pl, 2018-06-26. [dostęp 2018-08-27].
  105. Oto najlepsi prezydenci miast w Polsce. businessinsider.com.pl, 2017-06-19. [dostęp 2018-08-27].
  106. Robert Biedroń, Różowe piekło nazizmu, Państwowe Muzeum Auschwitz Birkenau, 2003. [dostęp 2020-03-15].

Linki zewnętrzne