Rodzina

grupa osób powiązanych ze sobą poprzez pokrewieństwo lub powinowactwo
(Przekierowano z Rodzina (socjologia))
Zobacz też: inne znaczenia.

Rodzina – grupa osób powiązanych ze sobą poprzez pokrewieństwo lub powinowactwo[1][2]. W węższym znaczeniu są to rodzice wraz z dziećmi[2], czyli tzw. rodzina nuklearna[3]. Rodzina, zdaniem socjologów i według najprostszych jej definicji, to „najważniejsza, podstawowa grupa społeczna, na której opiera się całe społeczeństwo[4].

Rodzinne zdjęcie portretowe wykonane w 2. poł. XX w. (Carcassonne, Francja)

EtymologiaEdytuj

Słowo rodzina pochodzi od wyrazu ród, którego znaczenia należy szukać w prasłowiańskim słowie „rodъ” oznaczającym rodzenie lub "to co się urodziło". Z biegiem czasu dołożono do słowa ród format "ina". Samo słowo rodzina ma ogólnosłowiański zasięg występowania, a datę jego powstania określa się na XV wiek[5][6]

Definicje rodzinyEdytuj

Rodzina jako instytucja społeczna jest w kręgu ciągłego zainteresowania wielu naukowców i specjalistów: socjologów, psychologów, pracowników socjalnych, pedagogów i z wielu innych dziedzin nauki i praktyki. Wszystkie nauki w nieustannych badaniach nad rodziną wypracowały liczne, mniej lub bardziej szczegółowe, definicje określające rodzinę i jej charakter[potrzebny przypis].

 
Rzeźba Edwiny Sandys „Rodzina”

Auguste Comte sformułował prostą definicję rodziny, która jest jedną z częściej przytaczanych w rozmaitych opracowaniach naukowych. Określa ona rodzinę jako podstawową grupę społeczną, na której opiera się społeczeństwo[4].

Podejście systemowe zakłada, że rodzina jest systemem, który należy rozpatrywać całościowo[7]. Założenie to oznacza wiele następstw, jak chociażby takie, że zmiana w jednej części systemu rodzinnego powoduje zmianę w pozostałych jego częściach.

Współczesne przeobrażenia rodziny każą odchodzić od ujmowania jej w kategoriach strukturalnych na rzecz nastawienia komunikatywnego[8]. Zgodnie z takim podejściem można rozumieć rodzinę jako „duchowe zjednoczenie szczupłego grona osób skupionych we wspólnym ognisku domowym aktami wzajemnej pomocy i opieki, oparte na wierze w prawdziwą lub domniemaną łączność biologiczną, tradycję rodzinną i społeczną”[9].

Kościół katolicki przyjmuje definicję rodziny zgodnie z Katechizmem Kościoła Katolickiego, według którego „Mężczyzna i kobieta połączeni małżeństwem tworzą ze swoimi dziećmi rodzinę”[10].

Funkcje rodzinyEdytuj

Rodzina rozumiana jako instytucja społeczna charakteryzuje się szeregiem cech i funkcji np. stosunkiem pokrewieństwa, dziedziczenia, zaspokajaniem potrzeb oraz wspólnym zamieszkiwaniem. Stanowi o trwałości społeczeństwa, jest nośnikiem obowiązujących w danym społeczeństwie norm, wzorców i wartości[1][11]

Wyodrębnić można trzy podstawowe funkcje rodziny: prokreacyjną, wychowawczą i gospodarczą[12]. Funkcja prokreacyjna rozumiana jest jako zaspakajanie potrzeby seksualnej i rodzicielskiej małżonków. Zapewnia trwałość biologiczną rodzinie i społeczeństwu. Funkcja wychowawcza polega na stworzeniu przez członków rodziny optymalnych warunków do właściwego przebiegu procesu socjalizacji dziecka. Funkcja ekonomiczna to utrzymanie dobrobytu, a także dbanie o realizacje aspiracji życiowych poszczególnych członków. Wszystkie trzy funkcje są od siebie zależne[12].

W idealnej sytuacji rodziny gwarantują przewidywalność, strukturę i bezpieczeństwo podczas gdy ich członkowie dojrzewają i uczestniczą w życiu społecznym[13].

Typy rodzinyEdytuj

Osobny artykuł: typy rodziny.

Rodzina w PolsceEdytuj

W Polsce istnieje 6,1 mln rodzin, w których wychowuje się 10,8 mln dzieci do lat 24. Co trzecie polskie dziecko wychowuje się w rodzinie wielodzietnej. 17% rodzin to rodziny wielodzietne, wychowujące troje i więcej dzieci.

83% dzieci w Polsce wychowuje się w rodzinach pełnych. 92% rodzin wielodzietnych to rodziny pełne. Natomiast ⅙ z ogółu rodzin to samotni rodzice z dzieckiem (najczęściej matki)[14].

Średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie z jednym dzieckiem wynosił w 2004 r. 847,79 zł; z trojgiem dzieci: 455,61 zł, z czworgiem i więcej: 325,24 zł[15].

Zobacz teżEdytuj

Zobacz też kategorię: Socjologia i antropologia rodziny.

PrzypisyEdytuj

  1. a b rodzina, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-08-30].
  2. a b rodzina, DobrySłownik.pl [dostęp 2020-10-02], Cytat: 1. rodzina to rodzice wraz z dziećmi; czyjaś rodzina to też żona lub mąż tej osoby wraz z dziećmi albo rodzice i rodzeństwo tej osoby 2. rodzina to grupa osób złożona z krewnych i powinowatych. (pol.).
  3. Główny Urząd Statystyczny, Pojęcia stosowane w statystyce publicznej — Rodzina biologiczna/Rodzina nuklearna, stat.gov.pl [dostęp 2020-10-02].
  4. a b Z. Tyszka, Rodzina w świecie współczesnym – jej znaczenie dla jednostki i społeczeństwa, [w:] Pedagogika Społeczna, pod red. T. Pilch, I. Leparczyk, wyd. Żak, Warszawa 1995, s. 137.
  5. rodzina i ród – Poradnia językowa PWN. sjp.pwn.pl. [dostęp 2020-08-30].
  6. Etymologia rodziny (ang.). Scribd. [dostęp 2020-08-30].
  7. S. Jakubiec, Mediacje, jako metoda pracy z rodziną, WSFP Ignatianum, Kraków 2011, s. 6: I. Kołbik, Procesy emocjonalne w rodzinie, [w:] Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny, pod red. de Barbaro B. Warszawa 1993.
  8. M. Plopa, Rodzina u progu trzeciego tysiąclecia: perspektywa badań, [w:] Człowiek u progu trzeciego tysiąclecia, t. III, pod red. M. Plopa, wyd. Elbląska Uczelnia Humanistyczno-Ekonomiczna, Elbląd 2009, s. 229.
  9. S. Jakubiec, Mediacje, jako metoda pracy z rodziną, WSFP Ignatianum, Kraków 2011, s. 7 [za:] F. Adamski, Rodzina, wymiar społeczno-kulturowy, wyd. UJ, Kraków 2002, s. 31.
  10. KKK 2202.
  11. Jacek Marek Nogowski, Rodzina – jej funkcje i zagrożenia, s. 160.
  12. a b Stanisław Kowalski, Socjologia wychowania w zarysie, PWN, s. 116.
  13. Donald Collins, Catheleen Jordan, Heather Coleman, An Introduction to Family Social Work, Brooks/Cole, Cengage Learning, 2010, s. 28–29, ISBN 978-0-495-80872-5 [dostęp 2019-12-20] (ang.).
  14. Warunki życia rodzin w Polsce. stat.gov.pl. [dostęp 2015-12-21].
  15. Zarchiwizowana kopia. [dostęp 2014-02-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-21)].

Linki zewnętrzneEdytuj