Otwórz menu główne

Rogownica szerokolistna (Cerastium latifolium L.) – gatunek rośliny należący do rodziny goździkowatych. Gatunek górski, w Polsce występuje tylko w Tatrach[3].

Rogownica szerokolistna
Ilustracja
Morfologia
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj rogownica
Gatunek rogownica szerokolistna
Nazwa systematyczna
Cerastium latifolium L.
Sp. Pl. 439 1753[2]
Synonimy

Alsine latifolia (L.) E.H.L.Krause,
Cerastium biadegii (Chiov.) Cif. & Giacom.,
Cerastium flexuosum Hegetschw.,
Cerastium glaciale Gaudin ex Ser.,
Cerastium glutinosum Hegetschw.,
Cerastium latifolium subsp. biadegii Chiov.,
Cerastium macranthum Schur,
Cerastium subacaule Hegetschw. Cerastium wahlenbergii Rupr.[2]

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

Gatunek wysokogórski o niewielkim zasięgu występowania. Występuje tylko w Alpach i na izolowanych stanowiskach w Karpatach i Apeninach. W Karpatach jedynym miejscem jego występowania są Tatry. W polskich Tatrach występuje głównie w rejonie Czerwonych Wierchów: w Dolinie Mułowej i Litworowej, na stoku Małołączniaka nad Małołącką Przełęczą, w partiach szczytowych Krzesanicy i Ciemniaka, w Rzędach Tomanowych, w Małej Świstówce, na Równi nad Piecem, Twardym Upłazie, w Wielkiej Świstówce, Wyżniej Świstówce Małołąckiej i na Kobylarzu. Poza Czerwonymi Wierchami podano jego stanowiska tylko na Giewoncie i w Małej Dolince[3].

MorfologiaEdytuj

Łodyga
Podnosząca się, o długości 5-20 cm, cała pokryta gruczołowatymi włoskami. Pędy płonne gęsto ulistnione. Z kątów liści nie wyrastają pędy płonne[4].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście jajowatoeliptyczne o długości 15-30 mm. Na szczycie zaostrzone, w dole zwykle najszersze[5]. Długość liści co najwyżej trzykrotnie większa od szerokości. Są sinozielone, sztywne, nagie lub krótko owłosione[4].
Kwiaty
Promieniste wyrastające w skąpokwiatowych kwiatostanach (1–3 kwiaty, rzadko do 5) w kątach dość szerokich przysadek. Płatki korony są białe, wycięte co najwyżej do ¼ swojej długości i 2-2,5 raza dłuższe od tępych lub zaokrąglonych działek kielicha[3]. Słupek z 5 szyjkami[4].
Owoc
Torebka o długości 12–16 mm i szerokości 4–5 mm. Zawiera nasiona o długości 2–3 mm[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Bylina, chamefit. Kwitnie od lipca do sierpnia. W Tatrach występuje tylko na podłożu wapiennym, głównie na otwartych miejscach[3]. Gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Thlaspietalia rotundifolii[6]. Liczba chromosomów 2n = 36 Ga 2, 4, 5, 6[7].

ZagrożeniaEdytuj

W klasyfikacji IUCN gatunek ze względu na niewielki zasięg występowania i izolowany charakter siedlisk narażony na wyginięcie (kategoria zagrożenia VU). Umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii VU (narażony)[8]. Tę samą kategorię posiada na polskiej czerwonej liście[9]. W polskich Tatrach ogólnie nie jest zagrożony. Wszystkie stanowiska jego występowania znajdują się na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego i ochrona bierna jest wystarczająca[3].

Zobacz też: Rośliny tatrzańskie.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. a b The Plant List. Cerastium latifolium. [dostęp 2001-03-15].
  3. a b c d e Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa: Czerwona księga Karpat Polskich. Kraków: Instytut Botaniki PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-71-6.
  4. a b c Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  5. a b Bogumił Pawłowski: Flora Tatr. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1956, s. 241.
  6. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  7. Flora Francji. [dostęp 2011-02-12].
  8. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.
  9. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.