Otwórz menu główne

Roman Paszkowski

generał polski

Roman Wincenty Paszkowski (ur. 19 lipca 1914 w Gułowie w woj. lubelskim, zm. 16 sierpnia 1998 w Katowicach) – generał broni pilot Wojska Polskiego, oficer WP od 1936, uczestnik wojny obronnej 1939, dwukrotnie ranny podczas walk, jeniec niemieckich oflagów (1939–1945), więzień okresu stalinowskiego (1951–1955), dowódca 1 Korpusu Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju (1959–1962), dowódca Wojsk Obrony Powietrznej Kraju (1967–1976), ambasador PRL w Angoli (1976–1980), wojewoda katowicki (1981–1985), przewodniczący Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa (1985–1990), poseł na Sejm PRL IX kadencji z ramienia PZPR, prezes Klubu Generałów WP.

Roman Paszkowski
Ilustracja
gen. dyw. Roman Paszkowski w Dowództwie WOPK (1973)
generał broni generał broni
Data i miejsce urodzenia 19 lipca 1914
Gułów
Data i miejsce śmierci 16 sierpnia 1998
Katowice
Przebieg służby
Lata służby 1929–1951, 1957–1986
Jednostki Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie,
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Stanowiska szef Wydziału Wojskowych Spraw Zagranicznych Sztabu Generalnego WP, dowódca Centralnego Stanowiska Dowodzenia Dowódcy Wojsk Lotniczych, dowódca 1 Korpusu Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju, zastępca dowódcy WOPK ds. liniowych, dowódca Wojsk Obrony Powietrznej Kraju
Główne wojny i bitwy II wojna światowa, kampania wrześniowa:
Późniejsza praca ambasador PRL w Angoli,
wojewoda katowicki, przewodniczący Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy Złoty Krzyż Zasługi Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939” Medal 30-lecia Polski Ludowej Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Złoty Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Srebrny Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Medal Komisji Edukacji Narodowej Złota Odznaka „Za Zasługi dla Obrony Cywilnej” Złoty Medal Za Zasługi dla LOK Odznaka Honorowa PCK I stopnia Złota Odznaka im. Janka Krasickiego Złoty Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” Złoty Medal Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej Złota Odznaka „Zasłużony dla Górnictwa PRL” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Order Czerwonego Sztandaru Order Przyjaźni Narodów Medal za Umacnianie Braterstwa Broni Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 30 years of victory rib.png 40 years of victory rib.png Srebrny Order Zasługi dla Ojczyzny (NRD)
Odznaka Grunwaldzka
Roman Paszkowski
Data i miejsce urodzenia 19 lipca 1914
Gułów
Data i miejsce śmierci 16 sierpnia 1998
Katowice
Poseł IX kadencji Sejmu PRL
Okres od 13 października 1985
do 3 czerwca 1989
Przynależność polityczna Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: Roman Paszkowski – dziennikarz.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

II RP i II wojna światowaEdytuj

Był synem Wacława Paszkowskiego – administratora majątku ziemskiego w Gułowie oraz Stefanii z Oprawskich. Od 1925 uczęszczał do Państwowego Gimnazjum Męskiego im. Adama Czartoryskiego w Puławach, a następnie do Gimnazjum oo. Salezjanów w Sokołowie Podlaskim. Absolwent Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu (1934), gdzie złożył maturę z zakresu przyrodniczo-matematycznego i egzamin uprawniający do rozpoczęcia nauki na drugim roku szkoły podchorążych (oficerskiej). Od 1934 elew Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej, którą ukończył w 1936. Odbył praktykę w 41 pułku piechoty w Suwałkach. 15 października promowany na stopień podporucznika, promocji dokonał gen. bryg. Emil Krukowicz-Przedrzymirski. w latach 1936–1939 służył jako podporucznik w 22 Pułku Piechoty w Siedlcach jako dowódca plutonu strzelców wyborowych 9 kompanii, a następnie dowódca kompanii piechoty.

W wojnie obronnej 1939 walczył na czele 7 kompanii 22 Pułku Piechoty 9 DP w rejonie Jeziora Koronowskiego, pod Bydgoszczą i Kutnem, w pasie natarcia XIX Korpusu Pancernego gen. Heinza Guderiana. Jego kompania wyróżniła się w boju, a on sam podczas walk był dwukrotnie ranny (4 września przypadkowym odłamkiem, 19 września podczas nalotu na szpital, w którym leżał)[1]. Za wykazane męstwo w walce dopiero po 7 latach został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Po dostaniu się do niewoli niemieckiej początkowo przebywał w szpitalu polowym w Dobrzelinie, a następnie w szpitalu pod Berlinem, skąd przetransportowany został do oflagu w Brunszwiku. W latach 1940–1945 był osadzony w Oflagu II C w Woldenbergu; uczestniczył w obozowym ruchu oporu organizowanym przez Armię Krajową.

W styczniu 1945 obóz został przez Niemców stopniowo ewakuowany w kierunku Lubeki, gdzie Roman Paszkowski doczekał wyzwolenia przez Brytyjczyków.

Kariera wojskowa w PRLEdytuj

Po powrocie do kraju wstąpił 25 lipca 1945 do Wojska Polskiego. Po ukończeniu kursu dowódców batalionów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie (22 października 1945), został skierowany do Sztabu Generalnego WP. W latach 1946–1948 był szefem Wydziału Wojskowych Spraw Zagranicznych Sztabu Generalnego WP (trafił tam rok wcześniej z rekomendacji gen. Józefa Kuropieski, kolegi z czasów niewoli). Od 1948 studiował równocześnie w Akademii Sztabu Generalnego WP im. gen. Karola Świerczewskiego oraz w Szkole Głównej Służby Zagranicznej.

Uwięzienie w okresie stalinowskimEdytuj

W styczniu 1951 został bezpodstawnie aresztowany przez Informację Wojskową pod zarzutem szpiegostwa na rzecz państw zachodnich; przez 4 lata śledztwa był poddawany presji fizycznej i psychicznej, przebywał w pojedynczej celi, bez kontaktu z rodziną i możliwości odbywania spacerów. Był jednym z pierwszych oficerów przedwojennych aresztowanych w ramach śledztwa dotyczącego rzekomego spiskowania w celu obalenia siłą ustroju państwa oraz szpiegostwa, a także powiązań z grupą gen. Stanisława Tatara i gen. Jerzego Kirchmayera[2]. Rozkazem personalnym MON z 14 grudnia 1951 został zwolniony z wojska. W lutym 1955 umorzono prowadzone przeciwko niemu śledztwo z powodu braku dowodów winy i uwolniono[3].

Dalsza kariera wojskowaEdytuj

Po uwolnieniu w 1955, w latach 1955–1957 pracował jako wicedyrektor departamentu w Ministerstwie Rolnictwa.

W 1957, po zdaniu ostatnich egzaminów i ukończeniu Akademii Sztabu Generalnego oraz Szkoły Głównej Służby Zagranicznej, został przyjęty ponownie do wojska. Początkowo był kierownikiem Studium Wojskowego Politechniki Warszawskiej.

Od 1957 służył w Wojskach Lotniczych i Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju (WL i OPL OK). Był kolejno dowódcą Centralnego Stanowiska Dowodzenia Dowódcy Wojsk Lotniczych i OPL OK (1957–1959), szefem sztabu Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju(1959) oraz dowódcą 1 Korpusu Obrony Przeciwlotniczej Obszaru Kraju (1959–1962). W 1960 ukończył kurs pilotażu i uzyskał tytuł pilota wojskowego. W październiku 1961 awansowany na generała brygady. Nominację wręczył w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL Aleksander Zawadzki.

Po utworzeniu w 1962 Wojsk Obrony Powietrznej Kraju jako odrębnego rodzaju Sił Zbrojnych, został wyznaczony na zastępcę dowódcy tych wojsk do spraw szkolenia bojowego, a następnie (od 1963) do spraw liniowych. W 1967 objął stanowisko dowódcy Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, w miejsce usuniętego gen. Czesława Mankiewicza. Przyczynił się do znaczącego rozwoju tych wojsk. W październiku 1968 został awansowany na generała dywizji. Nominację wręczył w Belwederze przewodniczący Rady Państwa PRL marszałek Polski Marian Spychalski. W październiku 1989 awansowany do stopnia generała broni. Nominację wręczył w Belwederze Prezydent PRL gen. armii Wojciech Jaruzelski. W listopadzie 1985 został oficjalnie pożegnany przez ministra obrony narodowej gen. armii Floriana Siwickiego w związku z zakończeniem zawodowej służby wojskowej i w styczniu 1986 został przeniesiony w stan spoczynku. Łącznie służył w Wojsku Polskim przez 57 lat (z pięcioletnią przerwą związaną z aresztowaniem w czasach stalinowskich), z czego aż 25 lat w stopniu generalskim.

Działalność polityczna i społecznaEdytuj

 
Ambasador Polski w Angoli, gen. dyw. Roman Paszkowski z małżonką Aleksandrą (z prawej) składają życzenia Prezydentowi Ludowej Republiki Angoli Agostinho Neto i jego małżonce Eugenii z okazji Nowego Roku 1978, Luanda, Angola, 1978

Od 1946 do 1948 członek PPR, a od 1948 do 1990 członek PZPR. W latach 1976–1980 urlopowany z wojska w związku z wyznaczeniem przez Radę Państwa na stanowisko ambasadora PRL w Angoli, a od 1979 także na Wyspach Świętego Tomasza i Książęcej. W stanie wojennym 16 grudnia 1981, już po tragedii w kopalni Wujek wyznaczony przez premiera gen. armii Wojciecha Jaruzelskiego na stanowisko wojewody katowickiego. Na stanowisku wojewody przyczynił się do uspokojenia nastrojów na Śląsku, za co otrzymał m.in. podziękowania od biskupa diecezji katowickiej Herberta Bednorza.

 
Spotkanie kierownictwa MON ze wszystkimi generałami, oficerami i żołnierzami WP wpisanymi do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich od czasu jej ustanowienia z okazji 40-lecia Zwycięstwa, Sala Zwycięstwa Muzeum Wojska Polskiego, 9 maja 1985. Od lewej: kontradmirał Aleksy Parol, gen. broni Józef Użycki, gen. bryg. Marian Pasternak, gen. broni Józef Baryła, gen. bryg. Henryk Kondas, gen. bryg. Władysław Jura, gen. dyw. Wiesław Wojciechowski, NN, gen. dyw. pil. Roman Paszkowski, gen. armii Florian Siwicki, płk Henryk Gradzik, płk Roman Leś, płk Tadeusz Bieniasz, NN, gen. broni Mieczysław Obiedziński, płk Stefan Rutkowski, płk prof. Stanisław Barański i inni

W latach 1985–1990 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Inicjator upamiętnienia oficerów pomordowanych na Wschodzie. W kwietniu 1989 zorganizował pierwszą pielgrzymkę Rodzin Katyńskich do Katynia oraz przewiezienie urn z masowych grobów w Katyniu do Warszawy i ich uroczyste złożenie na Powązkach oraz w Grobie Nieznanego Żołnierza. Z jego inicjatywy powołano przy Radzie Komisję ds. Upamiętnienia Ofiar Stalinizmu z Zenonem Komenderem na czele. Wniósł duży wkład w upamiętnienie czynu bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Jeden z głównych patronów budowy Muzeum Czynu Bojowego Kleeberczyków w gminie Wola Gułowska.

Ponadto w latach 1985–1989 był posłem na Sejm PRL IX kadencji i przewodniczącym sejmowej Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej. W latach 1974–1979 oraz 1985–1990 był członkiem Rady Naczelnej ZBoWiD, w 1986 wiceprzewodniczącym Komitetu Honorowego Encyklopedii Pamięci Narodowej. W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego. Przewodniczący Komitetu Honorowego Odbudowy Zamku w Raciborzu. 11 listopada 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 70 rocznicy Odzyskania Niepodległości przez Polskę, którego przewodnictwo objął I sekretarz KC PZPR gen. armii Wojciech Jaruzelski. W 1989 wszedł w skład Komisji ds. Rewaloryzacji Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie oraz Komisji ds. opieki i uporządkowania Cmentarza na Rossie w Wilnie. W 1989 kandydował do Senatu PRL z województwa warszawskiego.

Działacz lotnictwa sportowego, w latach 1964–1968 prezes, a od 1968 honorowy prezes Aeroklubu Warszawskiego.

Od 1990 działał w środowisku kombatanckim, w latach 1996–1998 był prezesem Klubu Generałów Wojska Polskiego. Był także wiceprezesem działającej w Katowicach Fundacji Nagród i Wyróżnień im. Bohaterów Wieży Spadochronowej, której celem było upamiętnienie bohaterstwa harcerzy śląskich podczas walk we wrześniu 1939.

Upamiętnienie zbrodni katyńskiejEdytuj

Był pierwszym przedstawicielem władz PRL, który oficjalnie odwiedził Katyń (w 1987)[4]. W 1987 wypowiedział się na łamach tygodnika „Panorama”, że wszędzie, gdzie na terytorium ZSRR zginęli Polacy, muszą zostać ustawione pomniki i tablice pamiątkowe. Wymienił też liczbę 15 000 polskich oficerów i stwierdził: „Musimy naszym wnukom przekazać prawdę”[5]. 5 kwietnia 1989 zorganizował wyjazd do Katynia samolotem specjalnym delegacji państwowej i grupy rodzin katyńskich. Została tam odprawiona msza i pobrana ziemia z masowych grobów. 18 kwietnia 1989 złożono ją w niszy Grobu Nieznanego Żołnierza i pod pomnikiem katyńskim na Powązkach Wojskowych. Jesienią 1989 Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa pod jego przewodnictwem zorganizowała pierwszy pociąg specjalny do Katynia dla rodzin zamordowanych[6].

Śmierć i pogrzebEdytuj

 
Grób Romana Paszkowskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, 23 lipca 2008

Mieszkał w Warszawie. Zmarł 16 sierpnia 1998 w Katowicach, gdzie uczestniczył w uroczystościach jubileuszu święceń kapłańskich zaprzyjaźnionego księdza[7]. W dniu 20 sierpnia biskup tarnowski Wiktor Skworc odprawił w Archikatedrze Chrystusa Króla w Katowicach mszę żałobną w intencji generała.

Został pochowany 21 sierpnia 1998 z honorami na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Uroczystość pogrzebową poprzedziła msza święta w Katedrze Polowej WP w Warszawie, którą celebrował biskup polowy Wojska Polskiego gen. dyw. Sławoj Leszek Głódź. W pogrzebie wziął udział m.in. były Prezydent RP gen. armii Wojciech Jaruzelski i były premier PRL Zbigniew Messner. Egzekwie żałobne odprawił z-ca Dziekana WP ks. płk Jan Mrugacz. Mowy pogrzebowe wygłosili: gen. dyw. Jarosław Bielecki – w imieniu Sztabu Generalnego WP, gen. broni pil. Jerzy Gotowała – w imieniu żołnierzy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej oraz gen. bryg. dr Jan Celek – w imieniu Klubu Generałów WP.

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

Posiadał także szereg innych wyróżnień polskich i zagranicznych.

PublikacjeEdytuj

  • gen. R. Paszkowski, słowo wstępne /w/ R. Juszkiewicz, A. Urbaniak, Dowódcy Polskiego Września 1939 r. Katalog wystawy, Muzeum Okręgowe w Ciechanowie, Muzeum Bitwy nad Bzurą w Kutnie, Ciechanów 1989
  • gen. R. Paszkowski, słowo wstępne /w/ J. Przemsza – Zieliński, Księga wrześniowej chwały pułków śląskich, tom I, Krajowa Agencja Wydawnicza, Katowice 1989
  • gen. R. Paszkowski, Pragniemy oddać hołd oficerom polskim zamordowanym w Katyniu /w/ Za Wolność i Lud, 1989, nr 49, str. 2
  • gen. R. Paszkowski, słowo wstępne /w/ K. Filipow, Z. Wawer, Przechodniu powiedz Polsce-: Narvik-Tobruk-Monte Cassino-Falaise, Wydawnictwo „Arkady”, 1991
  • gen. R. Paszkowski, słowo wstępne /w/ Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa: lata wojny 1939–1945, Wydawnictwo Sport i Turystyka, Warszawa 1988
  • gen. R. Paszkowski, Trzydzieści lat na straży powietrznych granic PRL /w/ Przegląd Wojsk Lotniczych i Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, 1974, nr 8
  • gen. R. Paszkowski, Rozwój wojsk obrony powietrznej kraju /w/ Myśl Wojskowa, 1968, nr 10
  • gen. R. Paszkowski, Wojska Obrony Powietrznej Kraju /w/ Ludowe Wojsko Polskie 1943–1973, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974
  • gen. R. Paszkowski, Wojska OPK – ważnym ogniwem systemu obrony PRL /w/ Myśl Wojskowa, 1973, nr 10

PrzypisyEdytuj

  1. Lech Kowalski, Generałowie, Wydawnictwo PAX, Warszawa 1992, s. 57
  2. Jerzy Poksiński, TUN Tatar, Utnik, Nowicki, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1992, s. 188, 196
  3. Stefan Czmur, Waldemar Wójcik, Generałowie w stalowych mundurach, Redakcja Czasopism WLOP − Dom Wydawniczy Bellona, Poznań – Warszawa 2003, s. 131
  4. Henryk Kosk, Generalicja Polska, tom II, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 2001
  5. Franz Kadell, Kłamstwo Katyńskie. Historia pewnej manipulacji. Fakty, dokumenty, świadkowie, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2008, s. 217
  6. Andrzej Przewoźnik, Jolanta Adamska, Zbrodnia Katyńska. Mord, kłamstwo, pamięć, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2011, s. 160
  7. Dziennik Zachodni”, 18 sierpnia 1998
  8. M.P. z 1947 r. nr 27, poz. 230
  9. Witold Stefan Wróblewski: Ucieczki. W: Oflag IIC Woldenberg. Wspomnienia jeńców. Warszawa: Książka i Wiedza, 1984, s. 169–170. ISBN 83-05-11162-8.
  10. M.P. z 1998 r. nr 32, poz. 472
  11. 40-lecie ludowego Wojska Polskiego. „Nowiny”, s. 2, Nr 240 z 11 października 1983. 
  12. M.P. z 1947 r. nr 26, poz. 181.
  13. Lista żołnierzy odznaczonych w Belwederze. „Nowiny”, s. 2, Nr 280 z 11 października 1973. 

BibliografiaEdytuj

  • B. Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 88. ISBN 83-60353-11-5.
  • M. Bondzior: Jak zdobywałem swój kawałek nieba. Wspomnienia generała lotnictwa, Redakcja Czasopism WLOP, Poznań 2001
  • J. Celek: Generał broni pilot Roman Paszkowski /w/ Głos Weterana nr 12, Warszawa 1998
  • S. Czmur, W. Wójcik: Generałowie w stalowych mundurach, Redakcja Czasopism WLOP − Dom Wydawniczy Bellona, Poznań – Warszawa 2003
  • S. Czmur, W. Wójcik: Dowódcy Lotnictwa Polskiego, Redakcja Przeglądu WLOP, Poznań 1998
  • Leksykon Historii Polski, Wydawnictwo Wiedza Powszechna, Warszawa 1995
  • E. Gawlikowska-Świechowska: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie-współpraca polsko-ukraińska, Fundacja Kultury Polskiej, 1995
  • L. Grot, T. Konecki, E. Nalepa: Pokojowe dzieje Wojska Polskiego, Wojskowy Instytut Historyczny im. Wandy Wasilewskiej, 1988
  • W. Hermaszewski: Moje przestworza, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1995
  • W. Jaruzelski: Obrachunki z przeszłością/w/Polska pod rządami PZPR, Wydawnictwo Profi, Warszawa 2000
  • F.-A. Kadell: Die Katyn Lüge: Geschichte einer Manipulation: Fakten, Dokumente und Zeugen, F. A. Herbig, 1991
  • H.P. Kosk: Generalicja Polska, tom II, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Pruszków 2001
  • L. Kowalski: Generałowie, Instytut Wydawniczy „Pax”, Warszawa 1992, ss. 56−87, wywiad z marca 1990
  • L. Kowalski: Generał ze skazą, Wydawnictwo Rytm, Warszawa 2001
  • J. Królikowski: Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943−1990. T. III. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2010. ISBN 978-83-7611-801-7. OCLC 833638240.
  • Kto jest kim w Polsce 1984. Informator encyklopedyczny, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984
  • Kto jest kim w Polsce 1989. Informator encyklopedyczny, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989
  • J. Kuropieska: Obozowe refleksje. Oflag 2C, Wydawnictwo MON, Warszawa 1974
  • W. Lisowski: Polskie Korpusy Kadetów, Wydawnictwo MON, Warszawa 1982
  • P. Martell, G.P. Hayes: World military leaders, Bowker, New York 1974
  • J. Poksiński, TUN. Tatar–Utnik–Nowicki, Represje wobec oficerów Wojska Polskiego w latach 1949–1956, Warszawa 1992, ​ISBN 83-11-07980-3
  • M. Rakowski: Dzienniki polityczne, tom 9, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2005
  • I. Rowecka: W życiu i w legendzie, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 1998
  • Sejm PRL IX kadencji, Warszawa 1986
  • J. Stroynowski: Who's who in the socialist countries of Europe: a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia, Tom 3, K.G. Saur Pub., 1989
  • H. Tomiczek, M. S. Zarudzki: Jeniecka konspiracja wojskowa w Oflagu IIC Woldenberg, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1989
  • J. Wodzyński, St. Łodygowski: Księga pamięci kadetów II Rzeczypospolitej, Wydawnictwo Rytm, Warszawa 2001
  • Pamięć wiecznie żywa. 40 lat działalności Rady Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Warszawa 1988
  • Rocznik Oficerski 1939
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, tom XIII (Suplement), Wydawnictwa PWN, Warszawa 1970
  • „Za Wolność i Lud”, 1985, nr 27 (1124), s. 8