Otwórz menu główne

Roman Szemraj

Duchowny, oficer Wojska Polskiego

Roman Szemraj (ur. 5 listopada 1914 w Radomiu, zm. 12 sierpnia 1987 w Łodzi[1]) – polski duchowny rzymskokatolicki, Generalny Dziekan ludowego Wojska Polskiego, jeden z „księży patriotów”.

Roman Szemraj
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 5 listopada 1914
Radom
Data i miejsce śmierci 12 sierpnia 1987
Łódź
Generalny Dziekan ludowego Wojska Polskiego
Okres sprawowania 1950–1964
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 11 czerwca 1938
pułkownik pułkownik
Przebieg służby
Lata służby 1939-1964
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Armia Krajowa Armia Krajowa
Orzeł LWP.jpgSiły Zbrojne Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Stanowiska kapelan w 45 PPSK
kapelan AK
generalny dziekan ludowego Wojska Polskiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Był synem Walentego i Wiktorii. W 1933 wstąpił do Wyższego Seminarium Duchowne w Sandomierzu, święcenia kapłańskie przyjął 11 czerwca 1938, następnie pracował w Sandomierzu jako katecheta. W wojnie obronnej w 1939 służył jako kapelan w 45 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych. W styczniu 1940 otrzymał nominację na wikariusza w parafii w Pawłowicach, której jednak nie przyjął, od września 1940 pracował jako prefekt w szkole w Radomiu, od lipca 1941 pracował jako wikariusz w Chotczy Dolnej, w 1942 powrócił do Radomia. W tym samym roku wstąpił do konspiracji i został kapelanem Obwodu Radom Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. W czasie Akcji „Burza” był kapelanem oddziałów partyzanckich. Przyjął pseudonim "Jastrząb", otrzymał stopień majora[1].

W 1945 wyjechał za zgodą swojego biskupa (Jana Kantego Lorka) na tzw. Ziemie Zachodnie, ale bez tej zgody zamiast w Jeleniej Górze podjął pracę w Grodkowie. W kwietniu 1946 został kapelanem Garnizonu Wojska Polskiego w Olsztynie, od stycznia 1947 do lutego 1947 był kapelanem stacjonującej w Kielcach 2 Warszawskiej Dywizji Piechoty. Od lutego 1947 był zastępcą, a od października 1947 do stycznia 1950 dziekanem w dowództwie Śląskiego Okręgu Wojskowego. W lipcu 1947 został awansowany na podpułkownika[1].

Był jednym księży redagujących czasopismo „Głos Kapłana”, ukazujące się za zgodą władz PRL od 1950[2]. W lutym 1950 został zastępcą Generalnego Dziekana ludowego Wojska Polskiego, od tego samego miesiąca, aż do 1952 był sekretarzem Głównej Komisji Księży przy Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W lipcu 1950 został awansowany na pułkownika. Otwarcie poparł politykę władz PRL, za co w lutym 1951 otrzymał ostrzeżenie kanoniczne od biskupa Jana Kantego Lorka. W lutym 1951 został p.o. Generalnego Dziekana, w styczniu 1953 Generalnym Dziekanem ludowego Wojska Polskiego. Podczas Ogólnokrajowego Zjazdu Kół Księży w lutym 1952 w Warszawie zasiadł w Prezydium Głównej Komisji Księży[3]. W 1953 został członkiem władz Komisji Duchownych i Świeckich Działaczy Katolickich przy Ogólnopolskim Komitecie Frontu Narodowego, która wchłonęła w lipcu 1955 Główną Komisję Księży, od 1960 członkiem Zarządu Głównego Kół Księży Caritas. W 1964 przeszedł na emeryturę[1].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Polski Słownik Biograficzny, Tom XLVIII, Warszawa 2012-2013, s. 177-179 (biogram autorstwa Bogdana Stanaszka
  2. Głos Kapłana. encyklo.pl. [dostęp 2018-02-27].
  3. Antoni Dudek, Ryszard Gryz: Komuniści i Kościół w Polsce 1945-1989. onet.pl, 2003-03-28. [dostęp 2018-03-10].
  4. M.P. z 1951 r. nr 79, poz. 1085.
  5. M.P. z 1950 r. nr 87, poz. 1085.
  6. M.P. z 1954 r. nr 108, poz. 1481.
  7. M.P. z 1947 r. nr 80, poz. 533.

BibliografiaEdytuj

  • Polski Słownik Biograficzny, Tom XLVIII, Warszawa 2012-2013, s. 177-179 (biogram autorstwa Bogdana Stanaszka)