Rosiczkowate

Rosiczkowate (Droseraceae Salisb.) – rodzina roślin mięsożernych spokrewniona z kilkoma rodzinami także roślin mięsożernych, tworzących klad bazalny w obrębie rzędu goździkowców (Caryophyllales). W niektórych ujęciach klad ten wyodrębniany jest w randze rzędu rosiczkowców (Droserales), ew. dzbanecznikowców (Nepenthales). Do rodziny tej zalicza się trzy rodzaje. Do niedawna włączano tu także rodzaj rosolistnik (Drosophyllum), współcześnie wyodrębniany w osobną rodzinę (systemy APG). Rosiczkowate spotykane są na różnych obszarach na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy[2]. Rośliny tu zaliczane występują na różnych siedliskach, od wodnych (aldrowanda), po obszary okresowo suche, od siedlisk nadmorskich po wysokogórskie. W większości należą tu byliny, rzadziej rośliny jednoroczne[3].

Rosiczkowate
Ilustracja
Liście pułapkowe rosiczki okrągłolistnej
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd goździkopodobne
Rząd goździkowce
Rodzina rosiczkowate
Nazwa systematyczna
Droseraceae Salisb.
Parad. Lond. 2: ad t. 95. 1808

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Jest zróżnicowany i związane jest to z różnicami siedliskowymi zajmowanymi przez rośliny. Rodzaj aldrowanda (Aldrovanda) to rośliny wodne o łodydze z okółkami liści, pozostałe rodzaje obejmują rośliny rozetowe.
Liście
Pułapkowe, przy czym u rosiczek chwytają owady dzięki lepkiej wydzielinie, podczas gdy muchołówka (Dionaea) i aldrowanda zamykają ofiary we wnętrzu liścia.
Kwiaty
Niewielkie, 5-krotne, zebrane w wierzchotkowate lub wiechowate kwiatostany. Okwiat jest zróżnicowany. Pręciki tworzą jeden lub więcej (do 4) okółków. Słupek utworzony jest z 3 owocolistków tworzących wolne szyjki słupka lub zrośniętą, pojedynczą szyjkę. Zalążki formują się w nasadowej części zalążni, zwykle przyściennie. Sama zalążnia ma jedną komorę lub podzielona jest przegrodami owocolistków na trzy komory[4].

SystematykaEdytuj

Rosiczkowate spokrewnione są z kilkoma rodzinami innych roślin owadożernych, tworzących klad bazalny w obrębie rzędu goździkowców (Caryophyllales) w ujęciu Angiosperm Phylogeny Website (2001...), systemu APG IV (2016) oraz wcześniejszych wersji tego systemu. W niektórych systemach klasyfikacyjnych ta grupa rodzin wyodrębniana jest w randze rzędu rosiczkowców (Droserales) (system Reveala z lat 1994-1999) lub dzbanecznikowców (Nepenthales) (system Reveala i Thorna z 2007)[5]. W dawniejszych systemach pewne podobieństwa powodowały łączenie rosiczkowatych z kapturnicowatymi w jednym rzędzie kapturnicowców (Sarraceniales)[4] lub dzbanecznikowców (system Cronquista z 1981).

Pozycja systematyczna w kladzie polygonids w obrębie rzędu goździkowców według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
polygonids




Droseraceaerosiczkowate




Nepenthaceaedzbanecznikowate




Drosophyllaceaerosolistnikowate




Ancistrocladaceae



Dioncophyllaceae











Frankeniaceaepomorzlinowate



Tamaricaceaetamaryszkowate





Plumbaginaceaeołownicowate



Polygonaceaerdestowate





Pozycja według systemu Reveala (1994-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (DilleniidaeTakht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd NepenthanaeTakht. ex Reveal, rząd rosiczkowce (Droserales Griseb.), rodzina rosiczkowate (Droseraceae Salisb.)[6].

Podział rodziny na rodzaje

Współcześnie (np. system APG IV z 2016) wyłącza się zaliczany tu dawniej rodzaj rosolistnik. Pozostałe trzy rodzaje włączane do rosiczkowatych liczą 205 gatunków[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. a b c Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-08-08] (ang.).
  3. Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 132-133. ISBN 1-55407-206-9.
  4. a b Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  5. Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). 2007. [dostęp 10 października 2008].
  6. Crescent Bloom: Droseraceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-07-14].