Otwórz menu główne

Rotaoddział wojskowy najczęściej piechoty, także w składzie mieszanym (z jazdą).

Roty w PolsceEdytuj

W XV wieku liczebność roty pieszej, zwanej także rotą drabską[1] (od drabów) była bardzo różna. Wahała się ona od 20 piechurów do kilkuset. Przeciętna ich wielkość wynosiła jednak ok. 100–200 żołnierzy. W jej skład wchodziło zazwyczaj kilka pocztów. Przy tworzeniu większego oddziału rotmistrze wybierali spośród siebie dowódcę roty (komendanta). Dowódców często nazywano z czeskiego „hetmanami” lub z niemieckiego „rothmagistrami”. Żołnierzy określano jako „towarzystwo”.

Na początku XVI wieku ujednolicono formę organizacyjną. Rota liczyła 10, 15 lub 20 dziesiątek.

Dziesiątek ustawiał się w rzędzie, draby jeden za drugim, dziesiątki obok siebie. Czoło każdej dziesiątki, czyli pierwszy szereg roty, stanowili pawężnicy z wielkimi, ciężkimi tarczami w zbrojach ochronnych. Za nimi stali sami dziesiętnicy (dowódcy dziesiątek) jako kopijnicy z oszczepem albo alabartem także w zbrojach. Następny szereg tworzyli ze spisami (pikami) tzw. drzewy, często z zapalistemi rusznicami u pasa. Kolejne sześć szeregów to strzelcy uzbrojeni w rusznice a potem w arkebuzy. Ostatni szereg tworzyli ponownie spiśnicy, najczęściej doborowi żołnierze, zapleczni podoficerowie. Walka obronna była prowadzona w ten sposób, że dwa pierwsze szeregi (pawężnicy i dziesiętnicy) przyklękały – pierwszy szereg strzelców oddawał strzały i przyklękał (czekając na powtórny strzał – ładował broń), strzelał drugi szereg strzelców i przyklękał i tak dalej[1].

Skład dziesiątki:

Pod koniec XVI wieku typowa rota organizowana na wyprawę połocką składała się z[2]:

  • rotmistrza
  • porucznika
  • bębnicy (dobosza)
  • chorążego
  • 26 dziesiętników
  • 236 wybrańców

Razem: 266 żołnierzy

Od połowy XVII wieku najmniejszy pododdział wojsk autoramentu cudzoziemskiego liczący 6 żołnierzy. Obecnie w języku rosyjskim rota oznacza kompanię, w tym znaczeniu używana też była w XIX-wiecznej polszczyźnie.

Roty na świecieEdytuj

Roty istniały także w innych państwach. Były to najczęściej ogromne, ciężkie i nieruchliwe prostokąty, po parę tysięcy ludzi, najeżone spisami, o małej sile ogniowej. Ta ogromna masa nie była prawidłowo wykorzystywana w boju. Polska piechota, choć liczebnie skromniejsza, była znacznie obrotniejsza, zwinniejsza i bardziej współcześnie, w owym okresie, uzbrojona[1]. W Rosji na przełomie XVI i XVII wieku 8-10 rot tworzyło pułk. W utworzonych (wojna z Polską 1632-34) na wzór zachodnioeuropejski pułkach sołdatskich (złożonych z 8 rot) rota piechoty miała 120 muszkieterów i 80 pikinierów. Rotą dowodził porucznik, którego zastępcą był chorąży. Pomagało mu trzech pięćdziesiętników (sierżantów) i okolniczy (kwatermistrz). Ponadto sztab roty składał się z podoficera-dozorcy broni, sześciu esaułów (kaprali), trzech doboszy, dwóch tłumaczy i cyrulika. Łącznie taka rota liczyła 219 żołnierzy.

W czerwcu 1632 roku Rosja przystąpiła do formowania pułku rajtarii złożonego z 12 rot. Rota rajtarska liczyła 167 koni – konie należały do żołnierzy, ale ekwipunek (2 pistolety, rapier lub szabla, napierśnik i hełm) pobierano z carskiej zbrojowni. Jako żołd rajtar pobierał 3 ruble miesięcznie i 2 ruble na paszę dla konia. Równolegle tworzono pułk dragonii także złożony z 12 rot. Rota dragonów liczyła 120 żołnierzy, z których każdy otrzymał od cara konia, krótką pikę oraz piszczel lub muszkiet. Żołd dragona był bardzo niski, bo oprócz wyżywienia i paszy dla konia wynosił tylko 4 ruble rocznie.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Marian Kukiel Zarys historji wojskowości w Polsce Wydanie III, Kraków 1929, ss. 42 i 43
  2. Na przykładzie roty Bartłomieja Żółtowskiego z województwa podlaskiego

BibliografiaEdytuj