Otwórz menu główne

Ruda Kościelna

wieś w województwie świętokrzyskim

Ruda Kościelnawieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie ostrowieckim, w gminie Ćmielów[1]. Przez Rudę przepływa Kamienna.

Ruda Kościelna
Kościół parafialny w Rudzie Kościelnej
Kościół parafialny w Rudzie Kościelnej
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat ostrowiecki
Gmina Ćmielów
Liczba ludności (2008) 280
Strefa numeracyjna (+48) 15
Kod pocztowy 27-440
Tablice rejestracyjne TOS
SIMC 0789766
Położenie na mapie gminy Ćmielów
Mapa lokalizacyjna gminy Ćmielów
Ruda Kościelna
Ruda Kościelna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ruda Kościelna
Ruda Kościelna
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Ruda Kościelna
Ruda Kościelna
Położenie na mapie powiatu ostrowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostrowieckiego
Ruda Kościelna
Ruda Kościelna
Ziemia50°56′49″N 21°32′57″E/50,946944 21,549167
Strona internetowa miejscowości

Do 1954 roku istniała gmina Ruda Kościelna. W latach 1975–1998 Ruda Kościelna położona była w województwie tarnobrzeskim.

HistoriaEdytuj

Ruda Kościelna należała kolejno do:

  • Michowskich, którzy sprzedają Rudę Stanisławowi Ramuszowi z Trębanowa w roku 1593,
  • Ostrogskich od 1609 roku,

Po śmierci ks. Ostrogskiego wszystkie jego dobra przeszły pod dom Zasławskich najpierw księcia Dominika, potem jego syna Aleksandra. Po książętach Zasławskich dziedziczył ks. Radziwiłł. Ten okres z historii Rudy jest mało znany, wiadomo jednak, że po Ostrogskich Jan Kuczewski herbu Poraj i jego żona Helena są dzierżawcami Rudy,

  • Małachowskich od około roku 1869,

Jacek Małachowski dzierżawi Franciszkowi Ksaweremu Korwin-Kochanowskiemu Rudę dożywotnio co dzieje się do roku 1782, po nim dobra Rudzkie należą do:

  • Bartłomieja Morze skarbnika drohickiego i jego żony Zofii do 1813 roku,
  • następnie majątek nabył Ignacy Korwin-Kochanowski bratanek Franciszka Ksawerego Korwin-Kochanowskiego,

Ignacy Korwin-Kochanowski nie cieszył się długo majątkiem, po upływie dwóch lat od zakupu zmarł.

  • 11 września 1815 roku kontraktem kupna sprzedaży kupił Rudę Joachim Karczewski,
  • 29 września 1829 Rudę nabywa Cyrjak Karczewski,
  • 30 czerwca 1859 Rudę nabywa Patrycy Karczewski,
  • 14 lipca 1860 r. od Patrycego Karczewskiego nabyli Rudę Antoni Herniczek i jego dwaj szwagrowie: Teofil Nowakowski i Józef Targowski (dziad polityka Józefa Targowskiego).

23 czerwca 1862 r. Teofil Nowakowski i Antoni Herniczek sprzedali swe części swemu szwagrowi Józefowi Targowskiemu, który zamieszkał w Rudzie wraz z żoną – Anną z Herniczków h. Kotwicz.

  • 2 lipca 1881 r. otrzymała Rudę w spadku Maria Tarnowska, córka Józefa Targowskiego i Anny z Herniczków, a żona Czesława Tarnowskiego, syna Antoniego. Dobra były wspólne zapisane na obydwoje.

Po śmierci Czesława Tarnowskiego, sędziego i jednocześnie gminnego w Ćmielowie, Ruda została własnością jego syna Józefa Tarnowskiego – ten umiera śmiercią tragiczną zabity przez bandytów w roku 1907. po jego śmierci Ruda zostaje własnością: 1) Tadeusza Dominika Tarnowskiego, 2) Zofji zamężnej za Stefanem Michałem Jaxa Maleszewskim, 3) Janiny zamężnej za Janem Bzuchowskim i 4) Kazimiery zamężnej za Ludwikiem Kiwerskim.”

  • W 1907 r. nabył Rudę Kościelną książę Aleksander Drucki-Lubecki (wnuk Franciszka Ksawerego[2]) spłacając wszystkich spadkobierców.
  • 17 maja 1931 r. po śmierci księcia Aleksandra sukcesję obejmuje córka księcia Maria Teresa Drucka-Lubecka primo voto Broel-Plater, secondo voto hr. Sobańska.

W 1945 na skutek reformy rolnej ziemia dóbr Rudzkich została rozparcelowana[3].

ZabytkiEdytuj

  • Na niewielkim wzniesieniu w centrum wsi, w otoczeniu okazałych lip wznosi się zabytkowy drewniany kościół wybudowany w 1766 r. dzięki ówczesnemu dziedzicowi Franciszkowi Korwin-Kochanowskiemu[4] i konsekrowany w tym samym roku przez biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka pod wezwaniem Zaślubin Maryi Panny[5]. Świątynię otacza kamienny mur z murowaną dzwonnicą i dzwonem odlanym w Gdańsku, w roku konsekracji przez Ernesta Fryderyka Kocha.
Kościół oraz ogrodzenie przykościelnego cmentarza zostały wpisane do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.603/1-2 z 18.03.1957, z 15.04.1967 i z 16.06.1977)[6].
  • Cmentarz rzymskokatolicki z połowy XIX w. (nr rej.: A/604 z 10.06.1988)[6].
  • W sąsiedztwie kościoła, w pięknym, starym parku znajduje się zespół dworski z XVII w., przebudowany w ubiegłym stuleciu. W dworku do niedawna mieściła się szkoła. Do zabudowań dworskich przylega gorzelnia z początku XX w., przykład budownictwa przemysłowego z początku minionego wieku, obecnie przekształcana w zajazd (własność prywatna).
Dwór, park z otaczającym go murem oraz gorzelnia zostały wpisane do rejestru zabytków (nr rej.: A/605/1-4 z 11.12.1957, z 6.09.1983 i z 27.05.1986)[6].

PrzypisyEdytuj