Rudawka (rodzaj ssaków)

rodzaj ssaków
(Przekierowano z Rudawka (rodzaj ssaka))

Rudawka[6] (Pteropus) – rodzaj ssaków z podrodziny Pteropodinae w obrębie rodziny rudawkowatych (Pteropodidae). Nazywane są również kalongami lub lisami latającymi. Wiele gatunków jest zagrożonych wyginięciem, ze względu na wysoki poziom polowań w celach konsumpcyjnych, bądź medycznych. Zwierzęta są także zabijane dla sportu.

Rudawka
Pteropus
Brisson, 1762[1]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – rudawka żałobna (P. alecto)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

nietoperze

Podrząd

rudawkokształtne

Nadrodzina

Pteropodoidea

Rodzina

rudawkowate

Podrodzina

Pteropodinae

Plemię

Pteropodini

Rodzaj

rudawka

Typ nomenklatoryczny

Vespertilio vampirus niger Kerr, 1792

Synonimy
Gatunki

64 gatunki (w tym 6 wymarłych) – zobacz opis w tekście

Zasięg występowania edytuj

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w strefie tropikalnej i subtropikalnej Australii, Afryki, Azji i Oceanii[7][8][9][10].

Morfologia edytuj

Długość ciała 92–370 mm, długość ucha 9–42 mm, długość tylnej stopy 26–78 mm, długość przedramienia 80–230 mm; masa ciała 92–1500 g[8][10]. Gatunki zaliczane do tego rodzaju są największymi nietoperzami na świecie. Rozpiętość ich skrzydeł sięga do 1,7 m (P. medius). Żywią się kwiatami, nektarem i owocami. Odpoczywają w dużych stadach uwieszone na gałęziach, z głową skierowaną w dół.

Systematyka edytuj

Rodzaj zdefiniował w 1762 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson w książce swojego autorstwa o tytule Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica[b][1]. Brisson w swoim pierwotnym opisie nie wymienił żadnego gatunku, w ramach późniejszego oznaczenia w 1998 roku Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej na gatunek typowy wyznaczyła rudawkę mauritiuską (P. niger)[11].

Etymologia edytuj

  • Pteropus: gr. πτερόπους pteropous ‘skrzydłostopy’, od πτερον pteron ‘skrzydło’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’[12].
  • Spectrum: łac. spectrum ‘zjawa, widmo’, od specere ‘patrzeć na’[13]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Vespertilio vampyrus Linnaeus, 1758.
  • Eunycteris: gr. ευ eu ‘typowy’; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’[14]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Pteropus phaiops Temminck, 1825 (= Pteropus rufus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803).
  • Pselaphon: gr. ψηλαφαω pselaphao ‘szukać po omacku’[15]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Pteropus ursinus Temminck, 1837 (Pteropus pselaphon Lay, 1829).
  • Sericonycteris: gr. σηρικον sērikon ‘jedwab’; νυκτερις nukteris, νυκτεριδος nukteridos ‘nietoperz’[16]. Gatunek typowy: Matschie wymienił kilka gatunków – Pteropus capistratus W. Peters, 1876, Pteropus rubricollis Siebold, 1824 (= Pteropus dasymallus Temminck, 1825), Pteropus heudei Matschie, 1899[c], Pteropus molossinus Temminck, 1853, Pteropus personatus Temminck, 1825, Pteropus temminckii W. Peters, 1867, Pteropus petersi Matschie, 1899 (= Pteropus temminckii W. Peters, 1867) i Pteropus woodfordi O. Thomas, 1888 – z których gatunkiem typowym jest Pteropus rubricollis Siebold, 1824 (= Pteropus dasymallus Temminck, 1825).

Podział systematyczny edytuj

Do rodzaju należą następujące gatunki[17][10][7][6]:

Uwagi edytuj

  1. Młodszy homonim Spectrum Scopoli, 1777 (Lepidoptera).
  2. Publikacja Brissona została uznana za nieważną ze względu na niekonsekwentne stosowanie nazewnictwa binominalnego, jednak nazwa Pteropus została zachowana, aby uniknąć zamieszania nomenklatorycznego[11].
  3. Podgatunek P. lombocensis heudei.

Przypisy edytuj

  1. a b M.J. Brisson: Regnum animale in classes IX. distributum, sive, Synopsis methodica : sistens generalem animalium distributionem in classes IX, & duarum primarum classium, quadrupedum scilicet & cetaceorum, particularem divisionem in ordines, sectiones, genera & species: cum brevi cujusque speciei descriptione, citationibus auctorum de iis tractantium, nominibus eis ab ipsis & nationibus impositis, nominibusque vulgaribus. Lugduni Batavorum: Theodorum Haak, 1762, s. 13, 153. (łac.).
  2. B.G. de Lacépède: Tableau des divisions, sous-divisions, ordres et genres des mammifères. W: B.G. de Lacépède: Discours d’ouverture et de clôture du cours d’histoire naturelle, donné dans le Muséum national d’Histoire naturelle, l’an VII de la République, et tableaux méthodiques des mammifères et des oiseaux. Paris: Plassan, 1799, s. 15. (fr.).
  3. J. E. Gray. A revision of the genera of pteropine bats (Pteropidae), and the descriptions of some apparently undescribed species. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 1866, s. 64, 1866. (ang.). 
  4. J. E. Gray: Catalogue of Monkeys, Lemurs, and Fruit-eating Bats in the collection of the British Museum. London: Printed by order of the Trustees, 1870, s. 110. (ang.).
  5. P. Matschie: Die Fledermäuse des Berliner Museums für Naturkunde. 1. Lieferung. Die Megachiroptera des Berliner Museums für Naturkunde. Berlin: G. Reimer, 1899, s. 7, 30. (niem.).
  6. a b Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 83-86. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  7. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 106–114. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  8. a b N. Giannini, C. Burgin, V. Van Cakenberghe, S. Tsang, S. Hintsche, T. Lavery, F. Bonaccorso, F. Almeida & B. O’Toole: Family Pteropodidae (Old World Fruit Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 136–162. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
  9. D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Pteropus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-01-23].
  10. a b c Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 460–465. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  11. a b ICZN. Regnum Animale ..., Ed. 2 (M.J. Brisson, 1762): rejected for nomenciatural purposes, with the conservation of the mammalian generic names Philander (Marsupialia), Pteropus (Chiroptera), Glis, Cuniculus and Hydrochoerus (Rodentia), Meles, Lutra and Hyaena (Carnivora), Tapirus (Perissodactyla), Tragulus and Giraffa (Artiodactyla). „The Bulletin of zoological nomenclature”. 55 (1), s. 64–71, 1998. (ang.). 
  12. Palmer 1904 ↓, s. 596.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 638.
  14. Palmer 1904 ↓, s. 277.
  15. Palmer 1904 ↓, s. 588.
  16. Palmer 1904 ↓, s. 629.
  17. N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-10-31]. (ang.).
  18. F.J. Bonaccorso i inni, Pteropus tokudae, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-3 [dostęp 2020-01-23] (ang.).
  19. S.M. Tsang, Pteropus brunneus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-3 [dostęp 2020-01-23] (ang.).
  20. S.M. Tsang, Pteropus coxi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-3 [dostęp 2020-01-23] (ang.).
  21. S.M. Tsang, Pteropus allenorum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-3 [dostęp 2020-01-23] (ang.).
  22. F.J. Bonaccorso, K. Helgen, A. Allison, Pteropus pilosus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-3 [dostęp 2020-01-23] (ang.).
  23. S. Mickleburgh i inni, Pteropus subniger, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2020-3 [dostęp 2020-01-23] (ang.).

Bibliografia edytuj