Rudna (województwo dolnośląskie)

wieś w województwie dolnośląskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie dolnośląskim. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.

Rudna (niem. Raudten[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Rudna. Siedzibą gminy Rudna. Dawniej miasto, uzyskała lokację miejską przed 1339 rokiem, zdegradowana w 1945 roku[3]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie legnickim.

Rudna
wieś
Ilustracja
Ratusz w Rudnej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat lubiński
Gmina Rudna
Liczba ludności (III 2011) 1646[1]
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-305
Tablice rejestracyjne DLU
SIMC 0367373
Położenie na mapie gminy Rudna
Mapa konturowa gminy Rudna, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rudna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rudna”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Rudna”
Położenie na mapie powiatu lubińskiego
Mapa konturowa powiatu lubińskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Rudna”
Ziemia51°30′40″N 16°15′48″E/51,511111 16,263333
Ratusz w Rudnej

PołożenieEdytuj

Rudna leży nad rzeką Rudną i uchodzącą do niej Kalinówką. Na zachód od miejscowości znajduje się zbiornik Żelazny Most.

Środowisko naturalneEdytuj

Wieś znajduje się w obrębie mikroregionu Wzgórza Polkowickie, wchodzącego w skład mezoregionu Wzgórza Dalkowskie[4][5].

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki pochodzą z XIII wieku (grodzisko w Starej Rudnej), w drugiej połowie tego wieku zbudowano tu zamek. Osada szybko rozrastała się i przed rokiem 1339 otrzymała prawa miejskie. Miasto pełniło rolę ośrodka administracyjnego i gospodarczego zaplecza dla okolicznego rolnictwa. Tereny te od roku 1329 były pod zwierzchnictwem Czech, od roku 1526 Habsburgów, a od roku 1742 w Prusach. Do 1932 roku wchodziła w skład powiatu ścinawskiego. W roku 1871 powstało połączenie kolejowe z Legnicą i Głogowem, a trzy lata później (1874) z Wrocławiem. Od tego czasu nastąpił szybki rozwój miasta. Zniszczenia w roku 1945 przyczyniły się do utraty praw miejskich. W roku 1974 uruchomiono największą w kraju kopalnię rud miedzi i Zakład Wzbogacania Miedzi „Rudna”[6].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • Zespół miejski
  • Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, neogotycki, przebudowany w lat 1859–1860, z wyposażeniem z okresu budowy. Wcześniejszy wybudowano w 1707 r., po przekazaniu protestantom kościoła pw. św. Katarzyny
  • Kościół pw. św. Katarzyny, późnogotycki z lat 1474–1500 (XV w.), od 1953 r. parafialna cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Kościelna

inne obiekty:

  • Ratusz z 1773 r., zburzony w 1945 r., zrekonstruowany w latach 90. XX wieku[8].

nieistniejące obiekty:

  • Pałac z XVII w. rodu von Niebelschutz, rozebrany w latach 50. XX wieku
  • Cmentarz ewangelicki z kościołem cmentarnym, szachulcowym z XVII w., rozebranym w roku 1972[9]

DemografiaEdytuj

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1646 mieszkańców[1]. Jest to największa miejscowość w gminie Rudna i druga po Ścinawie w powiecie lubińskim.

TransportEdytuj

We wschodniej części wsi przebiegają: linia kolejowa nr 273 (Szczecin GłównyWrocław Główny) i linia kolejowa nr 289 (Rudna GwizdanówLegnica). W miejscowości znajduje się stacja Rudna Miasto, natomiast w pobliskiej wsi Gwizdanów – Rudna Gwizdanów.

Wieś jest lokalnym węzłem drogowym, tu stykają się drogi:

SportEdytuj

Siedziba założonego w 1956 Gminnego Klubu Sportowego Sparta Rudna, którego drużyna piłkarska, używająca barw czerwono-czarnych, występuje w IV Lidze Dolnośląskiej (grupa zachód)[10]. Stadion klubowy (gminny) w sezonie 2018/19 przeszedł gruntowny remont, otrzymując oświetlenie, piłkołapy, nową nawierzchnię, a boisko ze sztuczną nawierzchnią do treningów i meczów juniorów oraz powiększone trybuny.

Osoby związane z RudnąEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66-67.
  4. Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 166-167, ISBN 83-01-13050-4, OCLC 749524664 (pol.).
  5. Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data, „Geographia Polonica”, 91, Warszawa: IGiPZ PAN, 2018, s. 143-170, ISSN 2300-7362, OCLC 1570648 (ang.).
  6. Słownik geograficzno-krajoznawczy, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998, ​ISBN 83-01-12677-9​.
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2012-09-13].
  8. Powiat lubiński, Wyd. Turyst. PLAN ​ISBN 978-83-60044-84-1​.
  9. Dolny Śląsk, dziedzictwo przeszłości.
  10. GKS Sparta Rudna

Linki zewnętrzneEdytuj