Rudno (województwo śląskie)

wieś w województwie śląskim

Rudno (niem. Rudnau[3]) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Rudziniec.

Rudno
wieś
Ilustracja
Rudno – Kościół św. Mikołaja Biskupa Dobroci
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

gliwicki

Gmina

Rudziniec

Liczba ludności (2008)

1 064

Strefa numeracyjna

032

Kod pocztowy

44-160[2]

Tablice rejestracyjne

SGL

SIMC

0221215

Położenie na mapie gminy Rudziniec
Mapa konturowa gminy Rudziniec, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Rudno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Rudno”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rudno”
Położenie na mapie powiatu gliwickiego
Mapa konturowa powiatu gliwickiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rudno”
Ziemia50°20′57″N 18°27′34″E/50,349167 18,459444[1]

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie katowickim.

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy żelaza[4] i związana jest z wydobyciem w okolicach wsi jego rudy. Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia Rudno podając jej znaczenie "Eisenerzort" czyli w języku polskim "Miejscowość rud"[4]. Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana na Rudnau[4] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanych formach Rudno Symonis oraz Rudno Jankonis[5][6]. W okresie narodowego socjalizmu administracja III Rzeszy zmieniła w 1936 zgermanizowaną nazwę Rudnau na całkowicie niemiecką Braunbach[3]. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[7].

Historia

edytuj

Nazwa wsi wskazuje na występowanie w jej okolicy rud darniowych. Pierwotnie wieś nazywała się Rudno Duże, w odróżnieniu od Rudna Małego, które nazwano później Rudziniec. Wieś wzmiankowana w 1228 roku. Od północnego zachodu znajduje się dawny przysiółek Łaskarzówka, wzmiankowany w 1566 roku.

W 1724 było w Rudnie 130 katolików, 14 protestantów i 8 Żydów[8].

Zabytki

edytuj
  • Kościół św. Mikołaja Biskupa Dobrocineobarokowy kościół z 1922 roku, powstały w miejscu wcześniejszej świątyni pod tym samym wezwaniem. Wewnątrz kilka późnobarokowych rzeźb z XVI wieku, organy piszczałkowe, 17 głosowe (2 manuały z pedałem) wybudowane w 1923 roku przez Firmę Berschdorf z Nysy. Na zewnątrz tympanon z kartuszem Ballestremów.
  • Kaplica grobowa Ballestremów oraz nagrobki zmarłych członków tej rodziny.
  • Kapliczki przydrożne – z XVIII i XIX wieku.
  • Plebania – z 1840 roku.
  • Pomnik–Krzyżpomnik ku czci mieszkańców wsi poległych podczas I wojny światowej. Na cokole krzyża znajdują się nazwiska 75 poległych mieszkańców.
  • Pomnik nagrobny – grób zbiorowy wojenny 12 cywilnych mieszkańców wsi rozstrzelanych 25 stycznia 1945 roku przez żołnierzy Armii Czerwonej.

Edukacja i turystyka

edytuj
  • Szkoła Podstawowa w Rudnie

Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne:

Przypisy

edytuj
  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 118189
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1114 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. a b Józef Pilch, Leksykon zabytków architektury Górnego Śląska, Wydawnictwo Arkady, Warszawa 2008
  4. a b c Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 73, OCLC 456751858 (niem.).
  5. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  6. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  7. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  8. Historia Parafii. [dostęp 2019-07-07].

Linki zewnętrzne

edytuj

Zobacz też

edytuj