Rudolf Oskar Albert Kühn (ur. 29 lipca 1886 w Pirnie[1], zm. 3 kwietnia 1950 w Berlinie[2]) – niemiecki architekt, miejski radca budowlany w Altenburgu, w Forst[1] i we Wrocławiu.

ŻyciorysEdytuj

Kühn studiował w Dreźnie i w roku 1909 zdobył tytuł inżyniera dyplomowanego. W roku 1912 obronił doktorat w dziale architektury[3] Politechniki w Dreźnie[4]. Po służbie wojskowej (walczył w I wojnie światowej) był miejskim radcą budowlanym w Altenburgu w Turyngii, a od 1920 w liczącym wówczas około 40.000 mieszkańców Forst na Łużycach[5]. Od roku 1935 (lub 1934) do 1937 pełnił analogiczną funkcję we Wrocławiu. Zrezygnował ze stanowiska ze względów zdrowotnych i przeniósł się do Berlina, gdzie zaczął pracować jako samodzielny architekt. W latach 1940-41 opracowywał plan przebudowy miasta Leszna[6].

Po II wojnie światowej działał jako architekt i rzeczoznawca w Berlinie.

Główne dziełaEdytuj

 
R. Kühn: Osiedle Jerusalem w Forst (ulica An der Malxe)
 
R. Kühn: Dawny gmach Nowego Urzędu Pracy we Wrocławiu, elewacja od strony Odry
 
R. Kühn: Dawny gmach Nowego Urzędu Pracy przy moście Pomorskim (na zdjęciu po prawej)
  • domy przy Teuplitzer Straße/Scheunoer Straße[7], zniszczone
  • Długi Most (Lange Brücke) w Forst, 1921[5] – obecnie jedynie zachowane filary przyczółki mostu w Forst i Zasiekach
  • przebudowa młyna miejskiego, Mühlenstraße[8], zachowany, obecnie ratusz
  • zabudowa Rathenauplatz w Forst[5]
  • budynek kasy chorych w Forst przy Promenade/Gerberstraße, 1924–1925[5][9]
  • osiedle Jerusalem w Forst, 1925–1926[5] – finansowane wspólnie przez prywatną spółkę i miasto osiedle o formach modernistycznych, obecnie chronione jako zabytek
  • gimnazjum realne przy Jahnstraße w Forst, 1928-1929[5][10] – ekspresjonistyczne, zachowane
  • krematorium miejskie przy Frankfurter Straße w Forst, 1929[5] – ekspresjonistyczne, z ostrołukowymi oknami
  • projekt nowego ratusza dla Forst[5] (niezrealizowany)
  • urząd pracy, 1933[11], zburzony po zniszczeniach wojennych
  • gmach Nowego Urzędu Pracy (Neue Arbeitsamt) ul. Pomorskiej i Cybulskiego we Wrocławiu, zaczęty 1935, ukończony po 1939: Budynek łączy modernistyczne formy (narożne okna, pasy okienne, cztery przeszklone półkoliste klatki schodowe) ze spadzistym dachem i charakterystyczną dla okresu III Rzeszy potrzebą reprezentacji. Składa się z czterech dwuipółtraktowych, 4- do 6-kondygnacyjnych skrzydeł. Skrzydło południowe na planie łagodnego łuku rozciąga się na długości przeszło 200 m wzdłuż brzegu Odry (Bulwar Józefa Zwierzyckiego). Skrzydło wschodnie podkreśla północny przyczółek mostu Pomorskiego Północnego, zaś skrzydła zachodnie stanowią odcinek pierzei ul. Cybulskiego i południową kulisę pl. Maksa Borna.
  • projekt przebudowy centrum Wrocławia z przebiciem nowych ulic:
    • ulica Widok, zbudowana od 1935: Inwestycja obejmowała wyburzenie zabudowy dawnej słodowni na posesji Siehdichfür oraz poszerzenia Große Groschenstraße, czyli Wielkiej Menniczej oraz budowę nowych domów mieszkalnych wzdłuż ulicy wedle projektów architektonicznych Heinricha Rumpa i Heinza Kempfera
    • trasa w kierunku wschód-zachód w miejscu obecnej ul. Kazimierza Wielkiego, zrealizowana później wedle innych planów
  • projekt kompleksowej przebudowy miasta Leszna: utworzenie nowych dróg przelotowych przez miasto oraz wyznaczenie stref pod przemysł, osiedla mieszkalne oraz tereny zielone.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stadtbaurat Rudolf Kühn w ArchINFORM (niem.). [dostęp 7 kwietnia 2009].
  2. Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Rudolf Kühn (niem.). [dostęp 7 kwietnia 2009].
  3. niem. Hochbauabteilung, co oznacza dosłownie dział budowli. Działy przekształcono w wydziały (Fakultät) dopiero w roku 1941.
  4. Spis doktorów Politechniki w Dreźnie (litera „K”) (niem.). [dostęp 7 kwietnia 2009].
  5. a b c d e f g h Annett Kaiser, Ines Nareike, Petra Ploschenz, Kaija Voss: Forst – ein «deutsches Manchester» in der Lausitz (niem.). 2/2002. [dostęp 7 kwietnia 2009].
  6. Jerzy Bogdanowicz. Jak wyglądałoby Leszno, gdyby Hitler wygrał wojnę (cz. 1). „Odkrywca”. 07 (2013), s. 50. Wrocław: Instytut Badań Historycznych i Krajoznawczych. ISSN 1505-6104. 
  7. Ostdeutsche Bauzeitung 12/1925
  8. Ostdeutsche Bauzeitung 37/1926
  9. Ostdeutsche Bauzeitung 45/1926
  10. Ostdeutsche Bauzeitung 97/1927
  11. Ostdeutsche Bauzeitung 12/1933

BibliografiaEdytuj

  • Bogusław Czechowicz, Gmach dawnych Urzędów Pracy, Skarbowego i Celnego (...) (w:) Jan Harasimowicz (red.), Atlas achitektury Wrocławia. Tom I. Budowle sakralne, Świeckie budowle publiczne, Wrocław, Wydawnictwo Dolnośląskie, 1997 ​ISBN 83-7023-592-1​, str. 120–121
  • Janusz Dobesz, Wrocławska architektura spod znaku swastyki na tle budownictwa III Rzeszy, Wrocław, Oficyna Wydawnicza PWr, 2005 ​ISBN 83-7085-911-9​, str. 11–13, 54–55
  • Lars Scharnholz, Institut für Neue Industriekultur INIK (wyd.), Die unbekannte Moderne, Berlin, Philo&Philo Fine Arts, 2001 ​ISBN 3-86572-389-6
  • Ostdeutsche Bau-Zeitung 1925,1926,1927,1929,1933

Linki zewnętrzneEdytuj