Rusiec (województwo łódzkie)

wieś w województwie łódzkim
Zobacz też: Rusiec w innych znaczeniach tej nazwy.

Rusiec (dawne miasto) – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie bełchatowskim, w gminie Rusiec[2][3]. Siedziba gminy Rusiec.

Rusiec
wieś
Ilustracja
Rusiec, ul. Wieluńska, Urząd Gminy i szkoła podstawowa
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat bełchatowski
Gmina Rusiec
Liczba ludności (2011) 1640
Strefa numeracyjna 43
Kod pocztowy 97-438[1]
Tablice rejestracyjne EBE
SIMC 0711860
Położenie na mapie gminy Rusiec
Mapa konturowa gminy Rusiec, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rusiec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Rusiec”
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Rusiec”
Położenie na mapie powiatu bełchatowskiego
Mapa konturowa powiatu bełchatowskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Rusiec”
Ziemia51°19′28″N 18°59′08″E/51,324444 18,985556

W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie sieradzkim.

Rusiec uzyskał lokację miejską przed 1609 rokiem, zdegradowany w 1741 roku[4].

W 1943 Niemcy wprowadzili nazwę okupacyjną Rustitz[5].

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Rusiec[2][3]
części wsi Gidze, Kamionna, Kliny, Koszary, Krasowa, Łęg, Maliniec, Okręg, Orzeł, Rusiec-Cegielnia, Rusiec-Kolonia, Zolowy, Żary

ToponimiaEdytuj

Nazwa miejscowości pochodzi od rudej gleby, rusej, pierwszy raz wzmiankowana w 1389 jako Ruszyecz. W 1483 Russyecz a w XVI wieku Rusyecz albo Ruszczs[6].

HistoriaEdytuj

Rusiec w zachowanych źródłach pisanych odnotowano po raz pierwszy w 1386 r. (jako Russzyecz), przy okazji nadania przez króla Władysława Jagiełłę tej wsi oraz innych posiadłości na terenie Wielkopolski Sędziwojowi Pałuce z Szubina, wojewodzie kaliskiemu i staroście łęczyckiemu. Praktycznie aż do 1864 r. miejscowość pozostawała w rękach prywatnych, chociaż dość często zmieniali się jej właściciele. W 1452 r. z rąk Borka z Ruśca trafiła ona na kilkanaście lat w posiadanie znanego rodu Koniecpolskich, zakupiona przez ówczesnego kanclerza Królestwa Polskiego Jana Koniecpolskiego, który już w 1467 r. zbył ją na rzecz Jana Zaremby (Zaręby) z Kalinowej. Po 1555 r. Rusiec trafił we władanie Toporczyków Korycińskich, którzy utrzymywali się tutaj do roku 1569. W XVII w. właścicielami majętności zostali ponownie Koniecpolscy (w latach 1603-1676), a następnie trafiła ona w ręce Walewskich. Po roku 1864 Rusiec został wsią rządową.

Miejscowa parafia została erygowana, na prośbę miejscowego dziedzica i kasztelana sieradzkiego Jana Koniecpolskiego, dopiero 8 lipca 1643 r. przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Macieja Łubieńskiego. Do tego czasu Rusiec należał do parafii w Restarzewie, znajdującej się w dekanacie szadkowskim archidiakonu uniejowskiego.

Niekiedy Rusiec bywa odnotowany w części opracowań jako wieś, a następnie miasteczko o nazwie Toporów (w posiadaniu Starżów Toporczyków), chociaż ta wersja nie znajduje potwierdzenia źródłowego, podobnie jak przypisywania przynależność miejscowości w latach 1555-1596 do Zebrzydowskich, herbu Radwan.

Zapewne w II poł. XVI wieku Korycińscy, wznieśli tutaj obronny murowany dwór wieżowy (porównywany niekiedy formalnie do nieco starszej, królewskiej siedziby Zygmunta Starego w Piotrkowie Trybunalskim), przy którym, po 1603 r., prowadził najprawdopodobniej jakieś prace również wojewoda Aleksander Koniecpolski. Obiekt ten, został rozebrany w 1911 r., a stał w miejscu obecnego placu pana Włodzimierza Kałuziaka. Materiał z baszty wykorzystany został do budowy murowanego ogrodzenia wokół kościoła.

W Ruścu urodził się 12 listopada 1894 r. w rodzinie miejscowego organisty Edmund Krysiak. W 1918 r. jako "Sokół" był zastępcą dowódcy kompanii POW liczącej 150 żołnierzy. W 1920 r. walczył w szeregach 26 pp. przeciwko bolszewikom, został ciężko ranny. Po wojnie na stanowisku kierownika szkoły pracował do 1939 r. w Dąbrowie Górniczej. Został osadzony przez Niemców w Mauthausen, gdzie zmarł 31 sierpnia 1945 r.

W latach 1988–1990 w parafii Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Ruścu, jako wikariusz pracował kardynał Konrad Krajewski.

PołożenieEdytuj

Rusiec położony jest w centralnej Polsce, w pasie Nizin Środkowopolskich, makroregionie Niziny Południowowielkopolskiej, mezoregionalnie Wyżyny Wieluńskiej i Kotliny Szczercowskiej. Leży w zachodniej części powiatu bełchatowskiego, w dorzeczu rzeki Nieciecz i Krasówki.

Bezpośrednio graniczy z powiatem wieluńskim, łaskim i pajęczańskim.

Położona jest na szlaku 74 WieluńKielce.

Ogólna powierzchnia gminy Rusiec wynosi 9897,08 ha. Grunty orne zajmują powierzchnię 5 100 ha, co stanowi 51% ogólnej powierzchni gminy.

W Gminie Rusiec znajduje się stacja przeładunkowa magistrali węglowej z Dąbrowy Górniczej i Katowic do Gdyni, o możliwościach przeładunkowych 200 t/dobę.

Odległość gminy od wielkomiejskich ośrodków przemysłowych i regionalnych ośrodków wzrostu wynosi: od Warszawy – 200 km, od Wrocławia 150 km, od Łodzi – 80 km, od Częstochowy – 70 km, od Wielunia – 35 km, od Bełchatowa – 30 km.

Gmina charakteryzuje się dobrym stopniem skomunikowania się z resztą kraju jak i najbliższymi aglomeracjami oraz ośrodkami miejskimi.

ZabytkiEdytuj

  • Neogotycki kościół parafialny pw. Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny z 1912 r.
 
Neogotycki kościół parafialny

KulturaEdytuj

  • Gminny Ośrodek Kultury w Ruścu
  • Gminna Biblioteka Publiczna w Ruścu
  • Amatorska Orkiestra Dęta im. K. Namysłowskiego w Ruścu [1]

LegendyEdytuj

Według jednej z miejscowych legend na terenie Ruśca podczas któregoś z powstań narodowych (listopadowego lub styczniowego) miała stoczyć się bitwa między Kozakami z Rosji a miejscową ludnością. Krew ofiar miała ponoć spłynąć do stawu, który znajdował się na terenie, gdzie rozegrano bitwę. Od tamtego czasu miejsce, gdzie stoczono pojedynek było nazywane Krewnym Stawem.

Również pochodzenie mieszkańców Ruśca jest owiane legendą. Mianowicie po powstaniu Chmielnickiego na Ukrainie, niektórzy z Kozaków mieli być za karę przesiedleni w głąb Rzeczypospolitej, w tym do Ruśca. Ludzie z okolicznych miejscowości na rodowitych mieszkańców Ruśca nadal wołają "Kozacy".

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1100 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66-67.
  5. [Vgl. "Anordnung über Ortsnamenänderung im Reichsgau Wartheland, Nr.62" vom 18. Mai 1943]
  6. Stanisław Rospond, Słownik etymologiczny miast i gmin PRL, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo, Wrocław 1984, s. 200

Linki zewnętrzneEdytuj