Rusyfikacja Białorusi

Rusyfikacja Białorusi (biał. Расеізацыя Беларусі, Rasieizacyja Biełarusi) – polityka prowadzona najpierw przez władze Imperium Rosyjskiego, później ZSRR[1]. Od 1994 roku, kiedy władzę na Białorusi objął uważany za prorosyjskiego prezydent Alaksandr Łukaszenka, powrócono do rusyfikacji[2]. Celem takiej polityki jest wyeliminowanie języka białoruskiego z życia publicznego, a zastąpienia jego rosyjskim i wynarodowienia Białorusinów.

Rusyfikacja na Białorusi to proces złożοny z kilku elementów:

  • Rusyfikacja szkoły:
  • nauka w szkołach po rosyjsku, zamiast po białorusku[3].
  • nauczanie poprzez paradygmaty rosyjskiej mentalności[4]
  • Represje elit białoruskich:
  • Sowieckie represje na Białorusi (historyczne)
  • podległość białoruskich prawosławnych bezpośrednio wobec Patriarchatu Moskiewskiego[5].
  • narzucenie kultury rosyjskiej[6]
  • narzucenie rosyjskiej mentalności, nastrojów antyzachodnich i odrzucenie wartości państwa demokratycznego[7]
  • sztuczna deformacja języka białoruskiego, aby upodobnić go do języka rosyjskiego
  • zniszczenie lub modyfikacja kultury narodowej[8]
  • budowanie pomników Rosjanom
  • zmiana nazw obiektów geograficznych, np. ulic na cześć zasłużonych Rosjan
  • dominacja rosyjskiej telewizji na Białorusi[9]

Rusyfikacja Białorusi za prezydentury ŁukaszenkiEdytuj

Przykładem obecnie prowadzonej rusyfikacji na Białorusi jest edukacja. W roku szkolnym 1994/1995 58% pierwszoklasistów szkół w Mińsku było uczonych w języku białoruskim. W pierwszych latach prezydentury Łukaszenki liczba klas z tym językiem została zmniejszona. W związku z tym w 1999 roku w Mińsku zaledwie 5,3% uczniów klas pierwszych uczyło się po białorusku[10]. W roku szkolnym 2016/2017 na całej Białorusi uczyło się 128 tys. uczniów w szkołach białoruskojęzycznych, co stanowi 13,3% ogółu. Większość szkół prowadzonych w tym języku znajduje się na obszarach wiejskich, które są często zamykane w związku z emigracją rodzin uczniów do dużych miast. Jeśli chodzi szkoły białoruskojęzyczne w miastach, to znajduje się ich tylko siedem w całym kraju. Większość (sześć) mieści się w Mińsku[11].

Liczba białoruskojęzycznych szkół na Białorusi (stan na 2018 rok)
miasto liczba szkół białoruskojęzycznych liczba wszystkich szkół procent szkół białoruskojęzycznych
Mińsk 6 277 2,17%
Brześć nad Bugiem 0 37 0%
Witebsk 0 48 0%
Grodno 0 42 0%
Homel 0 53 0%
Mohylew 0 47 0%
inne miasta w sumie 1 (Janów Poleski) 920 0,11%

PrzypisyEdytuj

  1. Why Belarusians Don’t Speak Their Native Language? (ang.). s. belarusfeed.com. [dostęp 2020-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-28)].
  2. Нацыянальная катастрофа на тле мяккай беларусізацыі (biał.). s. novychas.by. [dostęp 2020-09-10].
  3. Zagrożony język białoruski: Łukaszenka wybrał rosyjski. s. polskieradio.pl. [dostęp 2020-09-10].
  4. National identity as a necessity for democracy (ang.). s. eesc.lt. [dostęp 2020-09-10].
  5. National identity as a necessity for democracy, eesc.lt [dostęp 2020-09-10] (ang.).
  6. Vadzim Smok, Belarusian Identity: the Impact of Lukashenka’s Rule, belarusdigest.com, 9 grudnia 2013 [dostęp 2020-09-10] [zarchiwizowane z adresu 2021-04-18] (ang.).
  7. Yuliya Brel, The Failure of the Language Policy in Belarus, „New Vision for Public Affairs”, 9, University of Delaware, wiosna 2017 [dostęp 2020-09-10] (ang.).
  8. В. Волкава: Мінск 21 лютага 1918 г. вачыма нямецкага салдата (па матэрыялах газеты „Zeitung der 10. Armee”) // Беларускі гістарычны часопіс..
  9. Belarusian Identity: the Impact of Lukashenka’s Rule. s. belarusgidest.com. [dostęp 2020-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-04-18)].
  10. Антонава Т.: Моўныя пытаньні ў Беларусі // Зьвязда. 10 красавіка 1999.
  11. Вучыцца на роднай мове. 8 фактаў пра беларускія школы (biał.). s. svaboda.org. [dostęp 2020-09-12].