Rząska

wieś w województwie małopolskim

Rząskawieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów[2][3], przy linii kolejowej nr 133 Dąbrowa Górnicza ZąbkowiceKraków Główny.

Artykuł 50°05'50"N 19°50'25"E
- błąd 39 m
WD 50°6'0.0"N, 19°49'59.9"E
- błąd 14 m
Odległość 617 m
Rząska
wieś
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zabierzów
Liczba ludności (2019) 2431
Strefa numeracyjna 12
Kod pocztowy 30-199[1]
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0343912
Położenie na mapie gminy Zabierzów
Mapa lokalizacyjna gminy Zabierzów
Rząska
Rząska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rząska
Rząska
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Rząska
Rząska
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Rząska
Rząska
Ziemia50°05′50″N 19°50′25″E/50,097222 19,840278

W latach 1975–1998 Rząska administracyjnie znajdowała się w województwie krakowskim.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Rząska[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0343929 Podkamyk część wsi
0343935 Za Gajem część wsi

HistoriaEdytuj

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1388 roku, gdy właścicielami osady byli Sułek i Nawoj, rycerze z rodu Toporczyków, a także Mikołaj syn Salomona z Krakowa[4].

Wzmianka o wsi z 1523 roku: „Zygmunt I król polski stwierdza, że Stanisław ze Sprowy, kasztelan żarnowski, wypożyczył 400 złotych od mniszek klasztoru św Agnieszki na Stradomiu i ubezpieczył pożyczkę na wsi Rząska”[5].

Rząska należała do parafii św. Szczepana w Krakowie. W 1887 roku wybudowano małą kaplicę. Po wojnie przypisano Rząskę do parafii pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy w sąsiednich Mydlnikach.

We wrześniu 1976 r. Rząskę wizytował ksiądz kardynał Karol Wojtyła, który wygłosił wówczas uroczystą homilię[6].

W 1979 r. ksiądz kardynał Franciszek Macharski erygował parafię pw. św. Antoniego z Padwy w Rząsce. 31 października 1981 wmurowano kamień węgielny pod świątynię i rozpoczęto budowę, która trwała do 1984 roku[7].

ZabytkiEdytuj

Figury:

  • św. Jana Nepomucena z przełomu XVIII / XIX wieku,
  • Chrystus Ecce Homo i Matka Boska Bolesna z XVIII wieku.

Ochrona przyrodyEdytuj

Uroczysko w Rząsce, częściowo położone w Rząsce, a częściowo w gminie Kraków, zajmuje około 59 ha. Celem jego utworzenia była ochrona fiołka bagiennego – gatunku zagrożonego wyginięciem, który w roku 2001 został wpisany na listę Polskiej Czerwonej Księgi Roślin. Użytek chroni także pozostałość ekosystemów leśnych oraz wodnych na tym terenie.

SportEdytuj

Klub piłkarski LKS Wisła Rząska założony w 1925 roku[8].

W Rząsce mieszczą się również dwie stadniny koni Uniwersytetu Rolniczego[9].

KomunikacjaEdytuj

Do centrum wsi można dojechać autobusami aglomeracyjnymi obsługiwanymi przez MPK S.A. w Krakowie:

Na obrzeże (Podkamycze, ul. Balicka) można dojechać autobusami aglomeracyjnymi:

  • 208 na trasie Dworzec Główny Wschód – Rząska, ul. Balicka – Kraków Airport
  • 218 na trasie Bronowice Małe – Rząska, ul. Balicka – Zabierzów Młyn
  • 228 na trasie Bronowice Małe – Rząska, ul. Balicka – Chrosna pętla

Dojazd umożliwia również kolej, poprzez przystanki kolejowe znajdujące się na granicy z Rząską: Kraków Mydlniki-Wapiennik oraz zabierzowski Kraków Business Park.

Osoby związane z wsiąEdytuj

Mieszkańcami wsi są m.in. Anna Dymna[10] i Tomasz Frankowski. Czesław Dźwigaj ma w Rząsce pracownię rzeźbiarską[11].

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b GUS. Rejestr TERYT
  4. Monografia Gminy Zabierzów s. 111
  5. Projekt Dziedzictwo kulturowe po klasztorach skasowanych na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej oraz na Śląsku w XVIII i XIX w.: losy, znaczenie, inwentaryzacja
  6. Parafia św. Antoniego z Padwy w Rząsce, www.antonirzaska.pl [dostęp 2019-11-17].
  7. Parafia św. Antoniego z Padwy w Rząsce, antonirzaska.pl [dostęp 2019-11-17].
  8. Ludowy Klub Sportowy Wisła Rząska. oficjalna strona
  9. Konne przejażdżki po Rząsce - dziennikpolski24.pl, www.dziennikpolski24.pl [dostęp 2018-07-25] (pol.).
  10. Anna Dymna. polki.pl. [dostęp 2016-03-08].
  11. W sąsiedztwie sławnych ludzi, dziennikpolskie24.pl [dostęp 2016-07-23].

BibliografiaEdytuj

  • Marian Kornecki, Sztuka sakralna, Natura i kultura w krajobrazie Jury, Wydawnictwo Zarządu Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1993.
  • Historia wsi

Linki zewnętrzneEdytuj