Rzeźnia miejska w Warszawie

Rzeźnia miejskarzeźnia, która funkcjonowała w latach 1840–1930 w Warszawie przy ul. Solec. Pod numerem 24 zachowały się dwa zabytkowe pawilony należące kiedyś do kompleksu rzeźni.

Południowy pawilon rzeźni miejskiej na tle apartamentowca Pacific Residence (2012)

Historia

edytuj

Rzeźnia powstała po 1840 roku[1]. Zabudowania murowane zostały wzniesione w latach 1853–1856 według projektu Piotra Frydrycha, który wcześniej, w 1849 roku, odbył podróż do Niemiec, Belgii i Paryża, aby zapoznać się z tamtejszymi wzorowymi rzeźniami[2].

Rzeźnia została zlokalizowana między ulicą Solec a ulicą Wioślarską i miała postać bardzo wydłużonego, parterowego budynku z arkadową fasadą i z nieco wyższym, dwuspadowo zwieńczonym środkowym ryzalitem. Ceglane lico muru kontrastowało z tynkowanym detalem. W skład zespołu wchodził budynek główny, dwa pawilony przy Solcu, dom (mieszkalny?) i mniejsze zabudowania na terenie całej posesji[1].

Rzeźnia została zlikwidowana około 1930 roku w związku z pracami regulacyjnymi brzegu Wisły[3]. Większość zabudowań zniszczono w czasie II wojny światowej. W czasie powstania warszawskiego ich tereny zostały obsadzone, a później dzielnie bronione przez 1140 pluton (pod dowództwem plut. pchor. Zdzisława Gatkowskiego „Prusa”) 3 kompanii III zgrupowania porucznika Juliusza Szawdyna „Konrada”[4]. Stąd 1 sierpnia 1944 zaatakował on most Poniatowskiego[5] (to wydarzenie upamiętnia tablica umieszczona na zachowanym budynku rzeźni)[6].

Wypalony obiekt zburzono w 1952 roku, wbrew ustaleniom konserwatorskim. Pozostały dwa kwadratowe, narożne budynki (pawilony), które zostały wyremontowane w latach 60., a staranniej w latach 80. Przywrócono (ze zmianami) detale usunięte po wojnie, ale zmieniono zwieńczenie, wprowadzając wysokie poddasza, których wcześniej nie było, a sam dach miał wyraźne okapy.

Oba domki wpisano do rejestru zabytków 1 lipca 1965 roku (pod numerem 648).

Ocalałe pawilony przy Solcu od 1983 roku mieszczą Muzeum Azji i Pacyfiku.

W 2014 na terenie dawnej rzeźni zakończono budowę apartamentowca Pacific Residence, którego parter został przeznaczony na nową siedzibę muzeum[7].

Zobacz też

edytuj

Przypisy

edytuj
  1. a b Rzeźnia Miejska w Warszawie na stronie Warszawa 1939. [dostęp 2012-10-20].
  2. Julian Samujłło: Frydrych Piotr. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 7: Firlej Jan – Girdwoyń Kazimierz. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948–1958, s. 173. Reprint wydany przez Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, 1990, ISBN 83-04-03490-5.
  3. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 758. ISBN 83-01-08836-2.
  4. Jerzy Stanisław Majewski, Tomasz Urzykowski: Przewodnik po powstańczej Warszawie. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego i Weltbild Polska Sp. z o.o., 2012, s. 186. ISBN 978-83-273-0091-1.
  5. Janusz Dereziński: Pamiętne miejsca Czerniakowa. Ząbki: Apostolicum Wydawnictwo Księży Pallotynów, 2004, s. 20. ISBN 83-7031-445-7.
  6. Janusz Dereziński: Pamiętne miejsca Czerniakowa. Ząbki: Apostolicum Wydawnictwo Księży Pallotynów, 2004, s. 23. ISBN 83-7031-445-7.
  7. 8. Pacyficzny kolos. [dostęp 2018-04-03].