Sąd Konstytucyjny (Albania)

Sąd Konstytucyjny w Albanii jest najwyższym organem państwowym, który zapewnia zgodność obowiązujących aktów prawnych, przestrzeganie Konstytucji Albanii z 21 października 1998 roku oraz dokonuje ostatecznej jej wykładni. Dodatkowo gwarantuje przestrzeganie praw i wolności wszystkich obywateli Albanii. Sąd Konstytucyjny podlega jedynie Konstytucji. Funkcjonowanie Sądu Konstytucyjnego reguluje ustawa o organizacji i działaniu Sądu Konstytucyjnego Albanii z 10 lutego 2000 r[1].

Albania
Godło Albanii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Albanii

Wikiprojekt Polityka

Pozycja ustrojowaEdytuj

Sąd Konstytucyjny jest najwyższym organem, która zapewnia zgodność obowiązujących aktów prawnych, przestrzeganie Konstytucji Albanii z 21 października 1998 roku oraz dokonuje ostatecznej jej wykładni[2]. Dodatkowo gwarantuje przestrzeganie praw i wolności wszystkich obywateli Albanii. Sąd Konstytucyjny podlega jedynie Konstytucji.Ma pełną organizacyjną, administracyjną i finansową niezależność do wykonywania konkretnych zadań przewidzianych w Konstytucji i ustawie. Sąd Konstytucyjny zarządza własnym budżetem, który w ramach budżetu państwa jest opracowywany przez sam Sąd i przedstawiany do zatwierdzenia przez Zgromadzenie Republiki Albanii. Działalność Sądu Konstytucyjnego jest nadzorowana i organizowana przez jej przewodniczącego lub w przypadku jego nieobecności, przez jednego z sędziów wyznaczonych przez Prezydenta.[potrzebny przypis]

Podstawy prawneEdytuj

Regulacje dotyczące funkcjonowania Sądu Konstytucyjnego określone są w Konstytucji Albanii[3] z 1998 r. oraz w ustawie o organizacji i działaniu Sądu Konstytucyjnego Albanii” z 2000 r[4].

KompetencjeEdytuj

Zgodnie z art. 131 Konstytucji Albanii orzeka o[5]:

  • zgodności ustawy z Konstytucją lub z umowami międzynarodowymi
  • zgodności umów międzynarodowych z Konstytucją przed ich ratyfikowaniem
  • zgodności aktów normatywnych organów centralnych i lokalnych z Konstytucją i z umowami międzynarodowymi
  • sporach kompetencyjnych między władzami, jak i między władzą centralną a samorządem terytorialnym
  • konstytucyjności partii i innych organizacji politycznych, jak też o ich działalności
  • odwołaniu z urzędu Prezydenta Republiki i potwierdzeniu niemożności wypełniania przez niego obowiązków
  • w sprawach związanych z wyborem i zakazem łączenia funkcji Prezydenta Republiki i deputowanych, jak i z potwierdzeniem ich wyboru konstytucyjności referendum i potwierdzenia jego wyników
  • ostatecznym rozstrzygnięciu skarg indywidualnych o naruszenie praw konstytucyjnych do zgodnego z prawem postępowania sądowego, po uprzednim wyczerpaniu wszystkich środków prawnych dla obrony tych praw[6].

SkładEdytuj

Na podstawie art. 125 Konstytucji Albanii[7]

  • składa się z dziewięciu członków, których powołuje Prezydent Republiki za zgodą Zgromadzenia[8];
  • Sędziowie powoływani są na dziewięć lat, bez prawa ponownego powołania;
  • Sędziowie są wybierani spośród prawników o wysokich kwalifikacjach i z doświadczeniem nie mniejszym niż 15 lat pracy w zawodzie;
  • Jedna trzecia członkostwa jest odnawiana co trzy lata w jednej trzeciej, zgodnie z trybem określonym w ustawie „Dotyczącej organizacji i działania Sądu Konstytucyjnego Albanii”;
  • Przewodniczący Sądu powoływany jest mianowany ze swego grona przez Prezydenta Republiki za zgodą Zgromadzenia na trzyletnią kadencję;
  • Mandat sędziego rozpoczyna się w dniu ślubowania i kończy się tego samego dnia tego samego miesiąca, chyba że Konstytucja stanowi inaczej;
  • Sędzia służy dalej, dopóki nie zostanie wyznaczony następca;
  • Stanowiska sędziego nie można łączyć z żadną inną działalnością państwową, polityczną lub prywatną;
  • Wynagrodzenie sędziego jest równe wynagrodzeniu Prezesa Sądu Najwyższego.

Wygaśnięcie mandatu sędziegoEdytuj

Zgodnie z art. 127 Konstytucji Albanii mandat sędziego Sądu Konstytucyjnego wygasa, jeśli sędzia[9]:

    • popełnił przestępstwo;
    • nie stawił się do służby bez powodu dłużej niż 6 miesięcy;
    • osiąga wiek 70 lat;
    • rezygnuje;
    • uznany jest za niezdolnego do działania w drodze ostatecznej decyzji sądu[10].
  • Wygaśnięcie mandatu sędziego stwierdza Sąd Konstytucyjny i ogłoszone jest orzeczeniem Sądu Konstytucyjnego.
  • Wniosek o wypowiedzenie mandatu sędziego składa Prezes Sądu Konstytucyjnego.
  • Jeżeli stanowisko sędziego jest nieobsadzone, Prezydent Rzeczypospolitej, za zgodą Zgromadzenia, wyznacza w ciągu miesiąca nowego sędziego, który pozostaje na stanowisku do końca mandatu zmarłego sędziego.
  • Sędzia Sądu Konstytucyjnego może zostać odwołany ze stanowiska przez Zgromadzenie przez dwie trzecie jego członków za naruszenie Konstytucji, popełnienie przestępstwa, niezdolności umysłowej lub fizycznej, lub działania i zachowanie, które poważnie dyskredytuje uczciwość i reputację sądową i osobę sędziego. Uchwała Zgromadzenia jest rozpatrywana przez Sąd Konstytucyjny, który po ustaleniu zaistnienia jednego z powyższych powodów stwierdza odwołanie sędziego Sądu Konstytucyjnego.

Odpowiedzialność sędziówEdytuj

Zgodnie z art. 128 Konstytucji Albanii[9]

  • Sędziowie cieszą się nienaruszalnością w wykonywaniu swoich czynności, mianowicie mają immunitet.
  • Sędziowie nie mogą być pociągnięci do odpowiedzialności prawnej za opinie i głosy za rozpatrywane sprawy.
  • Sędzia nie może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zgody Sądu Konstytucyjnego.
  • Sędzia może być zatrzymany lub aresztowany jedynie w razie ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa lub bezpośrednio po jego popełnieniu.
  • Właściwy organ powiadamia niezwłocznie Sąd Konstytucyjny.
  • Jeżeli Sąd Konstytucyjny w ciągu 24 godzin nie wyrazi zgody na postawienie przed sądem aresztowanego sędziego, właściwy organ jest zobowiązany do jego uwolnienia.
  • Decyzja Trybunału jest podejmowana większością głosów i musi być uzasadniona. Sędzia, od którego wymagana jest zgoda [do wniesienia oskarżenia], zostaje wysłuchany, ale nie bierze udziału w głosowaniu.

Składanie skargi do trybunałuEdytuj

Zgodnie z art. 134 Konstytucji Albanii

  • Liczbę sędziów decydujących o przyjęciu skargi indywidualnej do rozpatrzenia określa ustawa.
  • Sąd Konstytucyjny orzeka większością wszystkich swoich członków.
  • Postępowanie przed Sądem Konstytucyjnym rozpoczyna się jedynie na wniosek:
    • Prezydenta Republiki;
    • Prezesa Rady Ministrów;
    • nie mniej niż jednej piątej deputowanych;
    • Przewodniczącego Najwyższej Kontroli Państwa;
    • każdego sądu zgodnie z art. 145 ust. 2 Konstytucji;
    • Adwokata Ludu;
    • organów samorządu terytorialnego;
    • organów wspólnot religijnych;
    • partii politycznych i innych organizacji,
    • osób indywidualnych.

Adwokat Ludu, organy samorządu terytorialnego, organy wspólnot religijnych oraz osoby indywidualne mogą przedstawiać wnioski jedynie w sprawach, które wiążą się z ich interesami [11].

Orzeczenia Sądu i ich publikacjaEdytuj

Zgodnie z art. 132 Konstytucji Albanii

  • Sąd Konstytucyjny orzeka wspólnie. Decyzje podejmują tylko sędziowie, którzy uczestniczą w rozprawie.
  • Orzeczenia mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne[12].
  • Sąd Konstytucyjny ma prawo uchylania tylko tych aktów, które są przedmiotem jego badania.
  • Orzeczenia wchodzą w życie w dniu ich opublikowania.

Stanowisko Sekretarza GeneralnegoEdytuj

Art. 14 ustawy o organizacji i działaniu Sądu Konstytucyjnego Albanii z 2000 r. stanowi, iż Sekretarz Generalny jest najwyższym urzędnikiem Sądu Konstytucyjnego, mianowanym przez Zgromadzenie Sędziów Sądu Konstytucyjnego spośród doświadczonych prawników[13]. Prowadzi działalność administracyjną Trybunału Konstytucyjnego, z upoważnienia jego przewodniczącego. Jego prawa i obowiązki są określone w niniejszej ustawie i regulaminie wewnętrznym.

SiedzibaEdytuj

Siedziba Trybunału Konstytucyjnego znajduje się w stolicy Republiki Albanii w Tiranie.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Konstytucja Republiki Albanii z 1998 r. art. 124 - art. 134
  • Ustawa o organizacji i działaniu Sądu Konstytucyjnego Albanii z 2000 r.

Linki zewnętrzneEdytuj