Sąd okręgowy

Sąd okręgowy (SO, do 1998 wojewódzki, SW) – w Polsce sąd powszechny orzekający zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji.

Obszary właściwości sądów okręgowych

WłaściwośćEdytuj

W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy. W postępowaniu cywilnym procesowym sąd okręgowy orzeka w sprawach o roszczenia majątkowe przekraczające 75 tys. zł (z pewnymi wyjątkami), o roszczenia wynikające z Prawa prasowego, o ochronę praw niemajątkowych (z pewnymi wyjątkami), a także o wydanie orzeczenia zastępującego uchwałę o podziale spółdzielni, o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem oraz w pewnych innych sprawach dotyczących uchwał osób prawnych i jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, jak również rozpoznaje sprawy o roszczenia związane z naruszeniem przepisów o ochronie danych osobowych. Sąd okręgowy orzeka w sprawach własności intelektualnej w postępowaniu odrębnym (dotyczy to także zapobiegania i zwalczania nieuczciwej konkurencji, ochrony dóbr osobistych w zakresie, w jakim dotyczy ona wykorzystania dobra osobistego w celu indywidualizacji, reklamy lub promocji przedsiębiorcy, towarów lub usług, jak również ochrony dóbr osobistych w związku z działalnością naukową lub wynalazczą). Sąd okręgowy ponadto orzeka w postępowaniu nieprocesowym o ubezwłasnowolnieniu, a także separacji na żądanie jedno z małżonków i jej zniesieniu. W sprawach karnych sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki.

Ponadto na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy, zaś w sprawach cywilnych postanowienie o przekazaniu sprawy do sądu okręgowego wydaje sam sąd rejonowy. Sąd okręgowy uprawniony jest także do wydania listu żelaznego i europejskiego nakazu aresztowania. Instancją odwoławczą od orzeczeń tego sądu jest sąd apelacyjny – tylko wtedy, gdy sąd okręgowy był sądem I instancji w danej sprawie.

W drugiej instancji sąd okręgowy rozpoznaje apelacje i zażalenia od orzeczeń wydanych w pierwszej instancji przez sąd rejonowy.

Zgodnie z art. 20 ust. 1 Prawa prasowego wydawanie dziennika lub czasopisma wymaga rejestracji w sądzie okręgowym właściwym miejscowo dla siedziby wydawcy.

OrganizacjaEdytuj

Sądy okręgowe tworzy i znosi minister sprawiedliwości po uzyskaniu opinii Krajowej Rady Sądownictwa w drodze rozporządzenia. Obszar właściwości sądu okręgowego powinien obejmować obszary właściwości przynajmniej dwóch sądów rejonowych. Mogą również być powoływane ośrodki zamiejscowe i wydziały zamiejscowe sądów okręgowych. Choć obszar właściwości sądu oraz podział administracyjny są od siebie niezależne, to okręgi zasadniczo mieszczą się w granicach jednego województwa. Jedynym wyjątkiem jest obszar właściwości Sądu Okręgowego w Suwałkach, który obejmuje północny fragment województwa podlaskiego oraz kilka wschodnich powiatów województwa warmińsko-mazurskiego.

Lista sądówEdytuj

W Polsce istnieje 47 sądów okręgowych[1]:

Lp Sąd Okręgowy Budynek Zdjęcie
1 Sąd Okręgowy w Białymstoku  
2 Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej  
3 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy gmach przy ul. Wały Jagiellońskie  
4 Sąd Okręgowy w Częstochowie
5 Sąd Okręgowy w Elblągu  
6 Sąd Okręgowy w Gdańsku  
7 Sąd Okręgowy w Gliwicach
8 Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim  
9 Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze  
10 Sąd Okręgowy w Kaliszu pałac Trybunalski w Kaliszu  
11 Sąd Okręgowy w Katowicach gmach przy ul. Andrzeja  
12 Sąd Okręgowy w Kielcach  
13 Sąd Okręgowy w Koninie
14 Sąd Okręgowy w Koszalinie  
15 Sąd Okręgowy w Krakowie  
16 Sąd Okręgowy w Krośnie  
17 Sąd Okręgowy w Legnicy
18 Sąd Okręgowy w Lublinie  
19 Sąd Okręgowy w Łodzi gmach przy pl. Dąbrowskiego  
20 Sąd Okręgowy w Łomży  
21 Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
22 Sąd Okręgowy w Olsztynie
23 Sąd Okręgowy w Opolu  
24 Sąd Okręgowy w Ostrołęce
25 Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim budynek przy ul. Słowackiego  
26 Sąd Okręgowy w Płocku  
27 Sąd Okręgowy w Poznaniu gmach przy Al. Marcinkowskiego  
28 Sąd Okręgowy w Przemyślu
29 Sąd Okręgowy w Radomiu budynek przy ul. Piłsudskiego  
30 Sąd Okręgowy w Rybniku
31 Sąd Okręgowy w Rzeszowie zamek w Rzeszowie  
32 Sąd Okręgowy w Siedlcach  
33 Sąd Okręgowy w Sieradzu
34 Sąd Okręgowy w Słupsku
35 Sąd Okręgowy w Sosnowcu Gmach przy ul. Żeromskiego  
36 Sąd Okręgowy w Suwałkach
37 Sąd Okręgowy w Szczecinie  
38 Sąd Okręgowy w Świdnicy  
39 Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu  
40 Sąd Okręgowy w Tarnowie  
41 Sąd Okręgowy w Toruniu budynek przy ul. Piekary  
42 Sąd Okręgowy w Warszawie  
43 Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
44 Sąd Okręgowy we Włocławku
45 Sąd Okręgowy we Wrocławiu  
46 Sąd Okręgowy w Zamościu  
47 Sąd Okręgowy w Zielonej Górze  

Struktura sąduEdytuj

Sąd okręgowy dzieli się na wydziały:

  • cywilny (oddzielnie wydział cywilny oraz cywilny odwoławczy),
  • karny (oddzielnie wydział karny oraz karny odwoławczy),
  • penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń sądowych,
  • pracy,
  • ubezpieczeń społecznych (jeśli liczba spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, rozpatrywanych przez sąd okręgowy jest niewielka to zamiast tego wydziału i odrębnego wydziału pracy, tworzy się wspólny wydział pracy i ubezpieczeń społecznych),
  • gospodarczy.

W SO w Warszawie istnieje ponadto:

  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego (sąd ochrony konkurencji i konsumentów),
  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw rejestrowych powierzonych temu sądowi na podstawie odrębnych przepisów np. rejestr zawodowy, rejestr partii politycznych (Wydział VII),
  • odrębna jednostka organizacyjna do spraw z zakresu ochrony wspólnotowych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych (sąd wspólnotowych znaków towarowych i wzorów przemysłowych).

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 maja 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz zakresu rozpoznawanych przez nie spraw (Dz.U. z 2022 r. poz. 1102).

Zobacz teżEdytuj