Otwórz menu główne

Sąspów

wieś w województwie małopolskim

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Sąspów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0321425 Bukowiec część wsi
0321431 Dąbrówka część wsi
0321448 Gościniec część wsi
0321454 Kołowrót część wsi
0321460 Pieronka część wsi
0321477 Podkalinowie część wsi
0321483 Poręba część wsi
0321490 Rzeczki część wsi
0321508 Skotnica część wsi
0321514 Słupianka część wsi
0321520 Sokolec część wsi
0321537 Strona Góralska część wsi
0321543 Strona Kościelna część wsi
0321550 Wymysłów część wsi
0321566 Zabugaje część wsi

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1326 roku. Źródła notują, że znajdowała się ona w kluczu pieskoskalskim. W XV wieku notowana jako Sanspow[4]. Do XVII w. przetrwały działy, które należały do miejscowej szlachty zagrodowej: Jakuba i Stefana Załków oraz Krzysztofa Sąspowskiego. We wsi istniał folwark, 6 i 1/2 łanów kmiecych oraz 6 zagród, zamieszkałych przez 2 komorników. Stanisław Szafraniec, wojewoda, kasztelan, był rzecznikiem tolerancji religijnej i ograniczeniem uprawnień Kościoła katolickiego. Brał czynny udział w życiu małopolskiego kościoła protestanckiego. W latach 1550–1555 ufundował w swoich dobrach zbory kalwińskie m.in w Sąspowie. Kościół zamienił na zbór. Źródła z 1791 podają liczbę ludności: 436 osób. Na początku lat 60. XX w. we wsi odkryto neolityczne kopalnie i pracownie krzemieniarskie, pochodzące z ok. IV tys. lat p.n.e. Kopalnie były usytuowane na stoku, co w znacznej mierze pomagało w eksploatacji.

Demografia Sąspowa
1791 436
1827 625
2000 1329 +5
2001 1334 -3
2002 1331 -16
2003 1315 +2
2004 1317 +6
2005 1323 +20
2006 1343 +7
2007 1350 -3
2008 1347 +11
2009 1358 +3
2010 1361 -2
2011 1359 -1
2012 1358 +13
2013 1371 -4
2014 1367 +3
2015 1370 -6
2016 1364 -8
2017 1356 +1
2018 1357

OdkryciaEdytuj

W skalnym namulisku odkryto kości zwierząt z okresu ostatniego zlodowacenia m.in:

ZabytkiEdytuj

Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5].

InneEdytuj

  • Willa Koziarnia. Jest to jedyny dwór ziemiański, który występuje w gminie. Budynek ma charakterystyczną formę dla XX-lecia międzywojennego, który nawiązuje do tz. stylu dworkowego i narodowego. Za willą znajduje się Jaskinia Koziarnia, w której znajduje się Obserwatorium Sejsmologiczne PAN.

Legenda o kościele w SąspowieEdytuj

Pewnego dnia ludzie postanowili wybudować kościół naprzeciwko skały. Uważali, że to miejsce się nadaje, i że zbudują go w kręgu drzew, które tam stały. Zebrali potrzebne im materiały. Jednak kiedy przyszli tam następnego dnia zobaczyli, że nie ma tam wcześniej pozostawionych materiałów, ani drzew. Na skale zobaczyli wydeptaną wąską ścieżkę. Pewien człowiek w nocy widział coś świecącego, jakby niosącego to drzewo. Była to Maryja. Ludzie w końcu zbudowali kościół na skałce, ponieważ tak nakazała im Matka Boża. Kościół budowany był w sierpniu, ale mimo letniej pory, spadł śnieg. Między innymi dlatego w Sąspowie czczony jest w kościele obraz Matki Boskiej Śnieżnej[potrzebny przypis].

EdukacjaEdytuj

 
Budynek szkoły wraz z placem zabaw

Pierwsza wzmianka o szkole w Sąspowie pochodzi z 1518 roku, była to szkoła parafialna.
Obecna szkoła podstawowa w Sąspowie została wybudowana w latach 50. XX wieku. Jest ona usytuowana pod skałą, na której znajduje się kościół pw. św Katarzyny.

Instytucje publiczneEdytuj

W budynku remizy strażackiej OSP znajduje się biblioteka.

Szlak turystycznyEdytuj

Przez Sąspów prowadzi szlak :  – żółty z Wierzchowia przez Dolinę Prądnika i Dolinę Sąspowską do Pieskowej Skały.

Mrozy i powódź w 2010Edytuj

 
Sąspów – widok na ujście doliny w czasie zimy w 201

W styczniu 2010 roku w Sąspowie mieszkańcy pozbawieni byli prądu ok. 3 tygodnie[6]. Co jakiś czas były również przerywane dostawy wody. Oszronione drzewa łamały się, uszkadzając m.in: dach wiejskiej remizy strażackiej.

Dnia 12 maja 2010 roku lokalna rzeczka Sąspówka wystąpiła z brzegów wlewając się do pomieszczeń gospodarczych, zrywając asfalt z drogi, niszcząc uprawy[7][8].

Stosunki międzynarodoweEdytuj

Koło gospodyń wiejskich (KGW) w 2007 roku, zostało zaproszone przez władze niemieckiej miejscowości Chociebuż, ponieważ nazwy miejscowości są do siebie bliźniaczo podobne gdyż jedna z tamtejszych dzielnic nazywa się Saspow. Miejscowości nawiązały współpracę.[potrzebny przypis]

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. s. według wyboru. [dostęp 2014–03–09].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  4. Sąspów w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 2018-09-30.
  6. To już prawdziwa klęska żywiołowa (dziennik.krakow.pl)
  7. Po śniegu deszcz. Sąspów znów spustoszony (dziennik.krakow.pl)
  8. Gwałtowne burze i ulewy na południu Polski. Są podtopienia (gazeta.pl)

BibliografiaEdytuj

  • Katalog Diecezji Sosnowieckiej 2008, Sosnowiec 2008.