Słupiec (Nowa Ruda)

Słupiec (niem. Schlegel[2]) – część miasta Nowa Ruda w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim. Połączona w 1973 roku z miastem Nowa Ruda, w latach 1967–1973 samodzielne miasto. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Słupiec
Część miasta Nowej Rudy
Ilustracja
Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Słupcu
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Nowa Ruda
Prawa miejskie 1967-1972
W granicach Nowej Rudy 1 stycznia 1973[1]
SIMC 0984344
Wysokość 400–470 m n.p.m.
Kod pocztowy 57-402
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie Nowej Rudy
Mapa konturowa Nowej Rudy, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Słupiec”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Słupiec”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Słupiec”
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa konturowa powiatu kłodzkiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Słupiec”
Ziemia50°32′46″N 16°33′06″E/50,546111 16,551667
Portal Polska
Kamieniołom gabra w Słupcu

Obecnie Słupiec jako część miasta Nowa Ruda liczy około 12 000 mieszkańców.

PołożenieEdytuj

Słupiec to dawna wieś łańcuchowa o długości około 3,3 km, położona pomiędzy Wzgórzami Włodzickimi a Garbem Dzikowca, na południowy wschód od centrum Nowej Rudy[3]. Przez osiedle prowadzi droga wojewódzka nr 381[3]. Słupiec położony jest na wysokości 400–470 m n.p.m.[4]

HistoriaEdytuj

Stara wieś łańcuchowa, wymieniana w dokumentach z 1327[5] roku jako Slegelonis villa – zapewne nazwa ta pochodzi od nazwiska kłodzkiej rodziny Schlegel, domniemanych założycieli Słupca (miejscowość do 1945 nosiła nazwę Schlegel). W 1607 roku w Słupcu odkryto złoża złota, a w roku 1620 zaczęto wydobywać węgiel kamienny, jednak rozwojowi górnictwa przeszkodziła szalejąca wówczas wojna trzydziestoletnia, a później zaraza w roku 1680[5]. W roku 1708 Słupiec został kupiony przez pochodzącą z Włoch rodzinę Pilatich i zaczął się rozwijać gospodarczo, zwłaszcza w dziedzinie górnictwa, ale również tkactwa[5]. Szczególnie intensywny rozwój przemysłowy (głównie wydobycie węgla i łupków ogniotrwałych) przypada na wiek XVIII[5]. W tym okresie w miejscowości funkcjonowały dwie duże kopalnie węgla i około 250 warsztatów tkackich, wyrabiających tkaniny lniane i bawełniane[5]. W roku 1840 we wsi były: kościół, szkoła, szpital, gorzelnia, browar, cegielnia, cztery młyny wodne i dwie kopalnie węgla, do których wkrótce dołączyły kolejne[5]. Poza wydobyciem węgla w Słupcu uruchomiono kamieniołomy, w których wydobywano też czerwony piaskowiec i gabro[5]. W roku 1902 do miejscowości doprowadzono linię Kolei Sowiogórskiej, która usprawniła transport towarowy i przyczyniła się do rozwoju turystyki w regionie[5].

W roku 1945 po wkroczeniu Armii Czerwonej miejscowość poddała się bez walki. Po wysiedleniu Niemców przybyło do Słupca wielu polskich osadników, w tym również górników-reemigrantów z Francji[3]. Rozbudowano infrastrukturę i stworzono nowe osiedla (bloki mieszkaniowe), głównie na potrzeby pracowników kopalń[5]. W 1959 Słupiec otrzymał status osiedla, a w 1967 prawa miejskie. W 1973 liczba ludności Słupca przekroczyła 7700 i miasto zostało włączone administracyjnie do sąsiedniej Nowej Rudy[5].

Gospodarka i infrastrukturaEdytuj

W Słupcu funkcjonują liczne zakłady pracy i fabryki, m.in. ZPAS S.A., Orion, Eiffelwerk, Matplast, Faned, Plastitec. Poza tym znajdują się tam kamieniołomy, w których wydobywana jest skała bazaltowa (gabro), używana głównie przy budowie dróg[4]. Na terenie byłej kopalni węgla kamiennego uruchomiono Wałbrzyską Specjalną Strefę Ekonomiczną.
Na terenie Słupca znajduje się również kryta pływalnia z basenem rekreacyjnym i sportowym oraz boisko piłkarskie z oświetleniem[4].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[6]:

  • kościół parafialny św. Katarzyny Aleksandryjskiej z 1887 roku,
  • ogrodzenie kościoła św. Katarzyny Aleksandryjskiej, z początku XX w.,
  • dwór w Słupcu z 1685 r.
inne obiekty

Oświata i naukaEdytuj

W Słupcu znajduje się Szkoła Podstawowa nr 7 a dawniej również Gimnazjum nr 2, a w latach 2004–2015 Polsko-Czeska Wyższa Szkoła Biznesu i Sportu „Collegium Glacense"[3][7].

Szlaki turystyczneEdytuj

Przez Słupiec przebiega   Główny Szlak Sudecki, prowadzący ze Ścinawki Średniej do Srebrnej Góry[5].

Osoby związane ze SłupcemEdytuj

W Słupcu urodził się znany profesor teologii, ksiądz katolicki, badacz historii kościoła Joseph Wittig. W domu, w którym się urodził i spędził większość życia funkcjonuje obecnie poświęcone mu muzeum[5].

PrzypisyEdytuj

  1. Dz.U. z 1972 r. nr 50, poz. 327
  2. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
  3. a b c d Nowa Ruda - przewodnik historyczno turystyczny. [dostęp 2017-02-19].
  4. a b c Słownik geografii turystycznej Sudetów. redakcja Marek Staffa. T. 11: Góry Sowie, Wzgórza Włodzickie. Wrocław: I-Bis, 1994, s. 346-352. ISBN 83-85773-12-6.
  5. a b c d e f g h i j k l Waldemar Brygier, Tomasz Dudziak: Ziemia Kłodzka. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2010, s. 431, 432. ISBN 978-83-89188-95-3.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 80. [dostęp 19 lutego 2017].
  7. Collegium Glacense. [dostęp 2017-02-19].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj