SVO (Subject Verb Object)

Ten artykuł dotyczy typu zdania. Zobacz też: Port lotniczy Moskwa-Szeremietiewo.

SVO (Subject Verb Object) – skrót oznaczający typ zdania, w którym podmiot występuje przed orzeczeniem, a dopełnienie występuje na końcu oraz typ języka, w którym takie zdania są dominujące[1]. Jest to jeden z dwóch najpopularniejszych typów obok SOV, ten rodzaj składni jako podstawowy występuje w 41,79% języków[2].

Spis treści

Języki SVOEdytuj

Przykładowe zdanie SVOEdytuj

  • He (podmiot) ate (orzeczenie) an apple (dopełnienie)
  • Er (podmiot) (orzeczenie) einen Apfel (dopełnienie)
  • Il (podmiot) a mangé (orzeczenie) une pomme (dopełnienie)
  • Он (podmiot) съел (orzeczenie) яблоко (dopełnienie)
  • Hän (podmiot) söi (orzeczenie) omenan (dopełnienie)
  • On (podmiot) zjadł (orzeczenie) jabłko (dopełnienie)
  • Lui (podmiot) mangiò (orzeczenie) una mela (dopełnienie)

W językach pozycyjnych, np. w języku angielskim taki szyk jest w zdaniach orzekających konieczny, miejsce w ciągu determinuje tu równocześnie funkcję w zdaniu. Przestawienie członów powoduje zmianę znaczenia lub czyni zdanie bezsensownym[4], por.

  • Peter killed a lion. vs. A lion killed Peter.
  • Peter brachte einen Löwen um. vs. Ein Löwe brachte Peter um.
  • Pierre a tué un lion. vs. Un lion a tué Pierre.
  • Пётр убил льва. vs. Лев убил Пётра.
  • Pietari tappoi leijonan. vs. Leijona tappoi Pietarin.
  • Oślątko zjadło jabłko. vs. Jabłko zjadło oślątko
  • Pietro uccise un leone. vs. Un leone uccise Pietro.

W języku polskim, który dysponuje bogatym systemem form fleksyjnych informujących o funkcji składniowej, szyk SVO jest tylko jedną z możliwości uporządkowania wyrażeń, niemniej jednak w wyrażeniach o szyku neutralnym z reguły składniki występują w takiej właśnie kolejności.

Gdy formy mianownika i biernika odpowiednich rzeczowników są identyczne i semantyka czasownika (całego zdania) nie pozwala na jednoznaczne ustalenie funkcji składniowych, zdanie staje się dwuznaczne, np.:

Radość ze zwycięstwa przyćmiła mu śmierć przyjaciela (a także Śmierć przyjaciela przyćmiła mu radość ze zwycięstwa) można rozumieć dwojako:

  • Radość ze zwycięstwa zajęła miejsce smutku po stracie przyjaciela.
  • Śmierć przyjaciela odebrała radość ze zwycięstwa.

W tej sytuacji zaleca się właśnie użycie szyku SVO[5]. Dla uniknięcia nieporozumień w zdaniach tego typu najlepiej jednak użyć strony biernej[6].

PrzypisyEdytuj

  1. Majewicz 1999 ↓, s. 214.
  2. Luke Maurits: Why are some word orders more common than others? A uniform information density account. W: School of Psychology, University of Adelaide [on-line]. [dostęp 2017-12-07].
  3. Languages List. [dostęp 2017-12-07].
  4. Swan 2015 ↓, s. 497.
  5. Słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 1995, ​ISBN 83-01-03811-X​, s. 999
  6. Wielki słownik poprawnej polszczyzny, PWN, Warszawa 2004, str. 1559

BibliografiaEdytuj