Otwórz menu główne

Salome (gr. Σαλώμη, Salōmē, ur. 14 n.e., zm. między 62 a 71) – przedstawicielka dynastii herodiańskiej. Wnuczka Heroda Wielkiego. Córka Heroda III i Herodiady. Znana głównie z roli, jaką odegrała przy śmierci Jana Chrzciciela – zachwycony tańcem Salome Herod Antypas, tetrarcha Galilei i Perei, obiecał spełnić każde jej życzenie, a ta – na polecenie matki – zażądała głowy żydowskiego proroka.

Salome III
ilustracja
Królowa Armenii Mniejszej
Okres od 54
do śmierci
Jako żona Arystobul z Chalkis
Królowa Chalkis
Okres od 57
do śmierci
Jako żona Arystobul z Chalkis
Dane biograficzne
Dynastia Dynastia herodiańska
Data urodzenia 14 n.e.
Data śmierci między 62 a 71
Ojciec Herod III
Matka Herodiada
Dzieci Herod VII,
Agryppa IV,
Arystobul IV

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Była córką Heroda III (Heroda Boethosa, Heroda z Rzymu, Heroda Filipa I) i jego żony Herodiady. Jej dziadem ze strony ojca i pradziadem ze strony matki był Herod Wielki. Dokładna data urodzenia Salome nie jest znana. Badacze sądzą, że przyszła na świat prawdopodobnie na początku I wieku[1].

Jej matka porzuciła męża i między jesienią 27 a wiosną 30 roku poślubiła swojego stryja i szwagra – Heroda Antypasa, tetrarchę Galilei i Perei. Salome zamieszkała z matką i ojczymem.

Salome poślubiła swojego stryja Filipa, tetrarchę Batanei, Gaulanitydy, Trachonu i Paneas. Owdowiała w 34 roku. Zapewne w 53 roku poślubiła swojego innego krewnego Arystobula. Arystobul w tym czasie przebywał w Rzymie, dlatego sądzi się, że jego ślub mógł zbiec się z małżeństwem cesarza Nerona i Oktawii, którzy pobrali się w 53 roku[2]. Istnieje hipoteza, według której żoną Arystobula została nie Salome III, ale nieznana bliżej Salome, córka Heroda Antypasa. Opiera się na założeniu, że Arystobul nie poślubiłby kobiety około pięćdziesięcioletniej i nie miał z nią trzech synów. Z drugiej strony wskazuje się, że źródła wyraźnie określają żonę Arystobula, a data narodzenia Salome nie jest dokładnie znana[3].

Pod koniec 54 roku Salome została królową Armenii Mniejszej, ponieważ cesarz Neron nadał to królestwo jej mężowi Arystobulowi. Zachowały się monety przedstawiające Salome jako królową Armenii. Datowane są na „Rok 3”, czyli 56/57; wizerunek żydowskiej księżniczki znajdował się na rewersie.

W 57 roku Arystobul otrzymał Chalkis, dawniej należące do jego ojca. W ten sposób Salome została królową Chalkis. W połowie 71 roku utracił Armenię Mniejszą.

Salome z małżeństwa z Arystobulem miała trzech synów:

Wywód genealogicznyEdytuj

4. Herod Wielki
     
    2. Herod III
5. Mariamme II
       
      1. Salome
6. Arystobul I    
    3. Herodiada
   
7. Berenika I      
 

Rola przy śmierci Jana ChrzcicielaEdytuj

Kiedy oczarowany jej tańcem ojczym, Herod Antypas, przyrzekł spełnić każde jej życzenie, za namową matki Salome zażądała głowy Jana Chrzciciela, którą podano jej na tacy. Motyw Salome pojawia się często w malarstwie, muzyce i w literaturze jako biblijny motyw odnoszący się do krwawego erotyzmu i mrocznej zmysłowości.

Salome w literaturze pięknejEdytuj

Salome pojawia się w takich utworach literackich jak:

Salome w malarstwieEdytuj

Obraz Artysta Tytuł Rok Miejsce
  Spinello Aretino Uczta Heroda 1385 Muzeum Sztuk Pięknych – Budapeszt
  Masolino Uczta Heroda 1435 (fresk) Baptistery – Castiglione Olona
  Rogier van der Weyden Ścięcie Jana Chrzciciela 1446-53 Gemaeldegalerie – Berlin
  Filippo Lippi Uczta Heroda (fresk) 1460-64 Katedra – Prato
  Giovanni di Paolo Salome prosząca o głowę Jana Chrzciciela ok. 1450 Art of Institute – Chicago
  Giovanni di Paolo Uczta Heroda ok. 1453 National Gallery – Londyn
  Benozzo Gozzoli Taniec Salome 1461-2 National Gallery of Art – Waszyngton
  Hans Memling Ścięcie Jana Chrzciciela 1474-9 Memlingsmuseum – Brugia
  Sandro Botticelli Salome z głową św. Jana Chrzciciela ok. 1488 Uffizi – Florencja
  Andrea Solari Salome z głową św. Jana Chrzciciela 1507 Luwr – Paryż
  Sebastiano del Piombo Salome z głową Jana Chrzciciela 1510 National Gallery – Londyn
  Cesare da Sesto Salome 1510-20 National Gallery – Londyn
  Giampietrino Salome ok. 1510-30 National Gallery – Londyn
  Alonso Berruguete Salome 1512-6 Uffizi – Florencja
Hans Fries Ścięcie Jana Chrzciciela 1514 Kunstmuseum – Bazylea
  Tycjan Salome z głową Jana Chrzciciela 1515 Galleria Doria Pamphili – Rzym
  Tycjan Salome z głową Jana Chrzciciela ok. 1560 Prado – Madryt
  Tycjan Salome z głową Jana Chrzciciela ok. 1560-1570 National Museum of Western Art
  Bernardino Luini Salome z głową św. Jana Chrzciciela 1510-20 Museum of Fine Art – Boston
  Bernardino Luini Herodiada 1527-31 Uffizi – Florencja
  Lucas Cranach Starszy Salome ok. 1530 Muzeum Sztuk Pięknych – Budapeszt
Antonio Campi Ścięcie Jana Chrzciciela ok. 1571 San Paolo Converso – Mediolan
Joseph Heintz Salome z głową Jana Chrzciciela 1600-5 Kunsthistorisches Museum – Wiedeń
  Caravaggio Salome z głową św. Jana Chrzciciela ok. 1607 National Gallery – Londyn
  Caravaggio Salome z głową Jana Chrzciciela ok. 1609 Palazzo Real – Madryt
  Giovanni Battista Caracciolo Salome otrzymująca głowę Jana Chrzciciela 1617 Uffizi – Florencja
  Jacob Hogers Salome tańcząca przed Herodem 1630-55 Rijksmuseum – Amsterdam
  Leonaert Bramer Salome z głową św. Jana Chrzciciela 1630 Musee des Beaux-Arts – Nimes
  Peter Paul Rubens Uczta Heroda 1633 National Galleries of Scotland – Edynburg
Massimo Stanzione Ścięcie Jana Chrzciciela ok. 1634 Prado – Madryt
Massimo Stanzione Salome z głową Jana Chrzciciela Manchester City Galleries – Manchester
  Guido Reni Salome z głową św. Jana Chrzciciela 1639-1640 Art Institute of Chicago – Chicago
  Guido Reni Salome z głową św. Jana Chrzciciela 1630-1635 Galleria Nazionale d’Arte Antica – Rzym
  Bartłomiej Strobel Uczta u Heroda i ścięcie św. Jana Chrzciciela 1639-42 Prado – Madryt
Matthias Stomer Salome otrzymująca głowę Jana Chrzciciela ok. 1640 National Gallery – Londyn
Matthias Stomer Salome z głową Jana Chrzciciela Palazzo Ruspoli – Rzym
  Matthias Stomer Salome z głową Jana Chrzciciela Palazzo Bianco – Genua
  Carlo Dolci Salome z głową św. Jana Chrzciciela 1665-70 Royal Callection – Windsor
  Mattia Preti Salome z głową św. Jana Chrzciciela Ringling Museum of Art. – Sarasota
  Paul Delaroche Herodiada 1843 Wallraf-Richartz-Museum – Kolonia
  Henri Regnault Salome 1870 Metropolitan Museum of Art – Waszyngton
  Henry Lévy Herodiada 1872 Musée des Beaux-Arts – Nancy
  Gustave Moreau Salome z głową Jana Chrzciciela 1875 Musee Gustave Moreau – Paryż
  Maurycy Gottlieb Taniec Salome 1879 Muzeum Narodowe w Kielcach

Salome w muzyceEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Zob. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 132.
  2. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 157.
  3. Hipoteza greckiego badacza N. Kokkinosa; zob. J. Ciecieląg, Polityczne dziedzictwo Heroda Wielkiego, s. 157.
  4. „O sweet Salome I beckon thee
    Bring forth thy heinous offering
    Without your love
    So incomplete
    Corrupt me with your dignity”

BibliografiaEdytuj