San Escobar

fikcyjne państwo

San Escobar – nazwa nieistniejącego państwa użyta przez ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego w wywiadzie dla mediów 10 stycznia 2017, po powrocie z obrad Rady Bezpieczeństwa ONZ w Nowym Jorku[1]. Wypowiedź ta była komentowana w Polsce i na świecie. Na jej podstawie powstało wiele memów oraz fałszywych wiadomości o humorystycznym charakterze. Według oświadczeń złożonych później przez Witolda Waszczykowskiego oraz rzecznik MSZ Joannę Wajdę chodziło o Saint Kitts i Nevis.

Fikcyjna flaga San Escobar, stworzona przez internautów

Kontekst i sprostowaniaEdytuj

W 2009 Polska zgłosiła swoją kandydaturę na niestałego członka Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych. W styczniu 2017 Polska była reprezentowana na obradach RB ONZ przez ministra spraw zagranicznych Witolda Waszczykowskiego, który po szczycie miał spotkać się z ministrami spraw zagranicznych Belize oraz Saint Kitts i Nevis celem uzyskania poparcia wśród innych państw członkowskich[2].

Po powrocie z Nowego Jorku Witold Waszczykowski udzielił wywiadu dla mediów na temat obrad RB ONZ:

W każdym takim spotkaniu, chociaż trwa ono dzień, czy dwa, mamy okazję, no, prawie do 20 spotkań odbyć się z różnymi ministrami. Z niektórymi, jak na przykład na Karaibach, po raz pierwszy chyba w historii naszej dyplomacji – na przykład z takimi krajami jak San Escobar albo Belize. No a każdy z tych krajów to jest jeden głos w Radzie, w Zgromadzeniu Ogólnym tutaj w ONZ-ecie[3].

Ministerstwo Spraw Zagranicznych opublikowało wypowiedź ministra na swojej stronie internetowej oraz na oficjalnym kanale ministerstwa na YouTube, wycinając jedynie fragment wypowiedzi z „San Escobar albo Belize”[4]. W Internecie pojawiły się później memy wyśmiewające ministra i jego pomyłkę[5].

10 stycznia 2017 na Twitterze Joanna Wajda, rzecznik prasowy MSZ, wydała oświadczenie, że w swojej wypowiedzi minister Waszczykowski przejęzyczył się, mając na myśli rozmowę z ministrem spraw zagranicznych państwa San Cristóbal y Nieves. Następnego dnia Witold Waszczykowski, w udzielonym wywiadzie dla telewizji, sprostował swoje słowa, twierdząc, że miał na myśli państwo znane pod dwoma nazwami: St. Kitts and Nevis i San Cristobal albo Christopher, a użycie niefortunnej nazwy tłumaczył przejęzyczeniem spowodowanym długim czasem podróży[6].

Nazwa państwa Saint Kitts i Nevis faktycznie pochodzi od imienia świętego Krzysztofa, co po hiszpańsku brzmi San Cristóbal, a po angielsku Saint Christopher. Urzędowym językiem tego państwa jest jednak angielski, a nie hiszpański. Obie nazwy są zatwierdzone przez konstytucję Saint Kitts i Nevis z 1983, jednak oficjalna nazwa używana przez ONZ to „Saint Kitts and Nevis” (a nie „San Christopher and Nevis”)[6].

Skutki wypowiedziEdytuj

Wypowiedź była szeroko komentowana w Polsce i na świecie. O wpadce polskiego ministra spraw zagranicznych informowały media w Europie Zachodniej i Stanach Zjednoczonych, w tym The New York Times[7], BBC[8] oraz The Washington Post, gdzie pojawił się artykuł z wieloma dowcipami na temat „nowo powstałego” państwa[9].

Profile San Escobar zostały utworzone w serwisach społecznościowych Twitter i Facebook – ten ostatni przez Jarosława Kubickiego, działacza Partii Razem[10]. Publikowano na nich memy dotyczące tego państwa[7]. Paulina Młynarska i Julia Chmielnik, jako efemeryczny zespół Chicas de San Escobar[11], nagrały piosenkę o San Escobar zatytułowaną Słodki presidente[12]. W Internecie pojawił się także fragment utworu śpiewany przez Młynarską i Michała Szpaka[11]. Zespół Big Cyc nagrał z kolei utwór Viva San Escobar[13]. Zdaniem Krzysztofa Skiby odtworzenie tej piosenki na antenie Radia Gdańsk było przyczyną zdjęcia z anteny audycji prowadzonej przez muzyka i dziennikarza Jarosława Janiszewskiego[14][15]. Wzmianka o San Escobar pojawiła się również w refrenie piosenki pt. Polskie Mexico, nagranej przez Cleo duecie z Lexy Chaplin[16]. Drugi odcinek, drugiego sezonu programu Kabaret na żywo, nadany w marcu 2017, zatytułowany był Igrzyska w San Escobar[17], a w Opolu[18] oraz w Świdnicy[19] powstały lokale o nazwie „San Escobar”.

Sam minister Waszczykowski w wywiadzie dla RMF FM przyznał, że śmieszy go ten temat, i zażartował:

Wczoraj nawet na przyjęciu u prezydenta z posłami Prawa i Sprawiedliwości zakładaliśmy, że trzeba stworzyć grupę parlamentarną polsko-escobarską. (...) [Będziemy jeździli na San Escobar bez wizy?] Bez wizy. Oczywiście, tak jest. [...jak tam dotrzeć?] Tramwajem, tramwajem[20].

 
„Ambasada San EscoBAR”, piwiarnia otwarta w sierpniu 2017 w Świdnicy

Memy powstałe w oparciu o wypowiedź Waszczykowskiego wykorzystują głównie znane nazwy brzmiące w egzotyczny sposób i nadają im znaczenie różnych elementów państwowości San Escobar. Stwierdzono, że stolicą jest Santo Subito (wł. „święty natychmiast” – hasło towarzyszące pogrzebowi św. Jana Pawła II), jednym z głównych miast jest Al Pacino (aktor o takim nazwisku), które leży w okręgu De Niro (nawiązanie do aktora i reżysera Roberta De Niro). Śmigłowce bojowe San Escobar noszą nazwę Desperados (marka piwa), a zamontowano w nich rakiety Jalapeño (jedna z odmian papryki chilli). Inne memy mówią o Lechu Kaczyńskim i Jarosławie Kaczyńskim jako bohaterach narodowych San Escobar[21][22].

Także w grach komputerowych umieszczono San Escobar i możliwość nawiązania z nim stosunków dyplomatycznych, na przykład w Realpolitiks[23].

Artykuł stylizowany na naukowy poświęcony geografii osadnictwa San Escobar i jej porównaniu z inną fikcyjną krainą – Śródziemiem – opublikowano w Journal of Earth and Atmospheric Sciences. Autor korespondencyjny podał afiliację instytucji z Santo Subito[24]. Nagranie z wypowiedzią kreującą San Escobar wygrało sondę na najlepsze wideo w tvn24.pl w 2017 roku, uzyskując 34% spośród 1346 oddanych głosów[25], samo zaś wyrażenie San Escobar było w Polsce jedną z dziesięciu najczęściej wyszukiwanych fraz w Google[26]. W Internecie pojawiło się w sprzedaży wiele gadżetów związanych z San Escobar, pizze o tej nazwie znalazły się w menu różnych pizzerii, a wniosek o rejestrację nazwy jako znaku towarowego złożyło od stycznia do marca 2017 pięć podmiotów gospodarczych[27].

Podmiot przejęzyczenia ministra Waszczykowskiego stał się podstawą do napisania pracy naukowej przez dr hab. Ewę Badydę i dr hab. Lucynę Wardę-Radys, zatytułowanej Santo Subito, Bimberro Grande i Pico de Waszczykowski (2017 m) – wykreowany w przestrzeni Internetu fikcyjny kraj San Escobar (wpływ kontekstu na strukturę pojęcia), która ukazała się w 2017 roku w publikacji „Media, biznes, kultura. Dziennikarstwo i komunikacja społeczna”[28].

Adam Traczyk  wskazywał z kolei, że jakkolwiek wpadka Waszczykowskiego była zabawna, dyskusja wokół niej, w której zupełnie pomijano cel wizyty Waszczykowskiego (tj. członkostwo w Radzie Bezpieczeństwa ONZ), ujawniła wysoki poziom infantylizacji debaty publicznej w Polsce[29].

Za wypowiedź o nieistniejącym państwie San Escobar Witold Waszczykowski został laureatem plebiscytu Srebrne Usta 2017, prowadzonego przez Program III Polskiego Radia[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Oryginalna wypowiedź w serwisie YouTube. [dostęp 2018-02-28].
  2. Polska wybrana na niestałego członka RB ONZ. Byliśmy jedynym kandydatem z Europy Wschodniej, wiadomosci.dziennik.pl [dostęp 2017-12-29].
  3. a b Triumf San Escobar. Rozdano „Srebrne Usta” za 2017 rok. tvn24.pl, 5 kwietnia 2018. [dostęp 2018-04-07].
  4. San Escobar. Waszczykowski rozmawiał z dyplomatami nieistniejącego państwa. A MSZ ocenzurowało jego wypowiedź, Newsweek.pl, 10 stycznia 2017 [dostęp 2017-12-21].
  5. San Escobar – Waszczykowski odkrył nowy kraj, internet oszalał [dostęp 2017-12-21].
  6. a b Waszczykowski tłumaczy się z „San Escobar”: miałem na myśli San Cristobal albo Christopher, TVN24.pl [dostęp 2017-12-21].
  7. a b Jakub Bojakowski Wprost.pl, „A słowo stało się ciałem”. Świat uznał fakt istnienia San Escobar, WPROST.pl, 12 stycznia 2017 [dostęp 2017-12-21].
  8. Polish minister’s slip invents a country, BBC News, 2017 [dostęp 2017-12-29] (ang.).
  9. Adam Taylor, San Escobar: How Poland’s foreign minister helped create a fake country, Washington Post, 11 stycznia 2017, ISSN 0190-8286 [dostęp 2017-12-21] (ang.).
  10. „Nie jestem Kijowskim partii Razem”. To on stoi za profilem państwa San Escobar. wp.pl. [dostęp 2018-01-16].
  11. a b San Escobar – Michał Szpak śpiewa ‘Słodki presidente’!. eska.pl. [dostęp 2018-01-08].
  12. „Słodki presidente”. Ognista salsa Pauliny Młynarskiej dla Witolda Waszczykowskiego. Newsweek, 2017-01-13. [dostęp 2017-12-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-05-15)].
  13. Big Cyc – „Viva San Escobar”. Kultura Onet.pl, 2017-05-05. [dostęp 2019-12-20].
  14. Jarosław Janiszewski traci audycję w Radiu Gdańsk. rp.pl. [dostęp 2018-01-08].
  15. Krzysztof Skiba: PiS to jest taki gang Olsena, co to koniec końców przewróci się o własne sznurowadła. trojmiasto.onet.pl. [dostęp 2018-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-08)].
  16. Cleo (PL) feat. Lexy Chaplin - Polskie Mexico [tekst, tłumaczenie i interpretacja piosenki]. groove.pl. [dostęp 2021-11-27].
  17. Kabaret na żywo 2 – Igrzyska w San Escobar. ipla.tv. [dostęp 2017-12-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-30)].
  18. San Escobar – nowy lokal w centrum Opola. Co go wyróżnia oprócz nazwy?. opole.wyborcza.pl. [dostęp 2018-01-08].
  19. Ambasada San Escobar została otwarta w Świdnicy. wyborcza.pl. [dostęp 2018-01-08].
  20. Witold Waszczykowski: Na San Escobar bez wizy, tramwajem, RMF 24, 13 stycznia 2017 [dostęp 2018-05-13].
  21. Po wpadce ministra Waszczykowskiego – Nowy kraj, San Escobar święci triumfy w sieci, Party.pl [dostęp 2017-12-21].
  22. Al Pacino stolicą okręgu De Niro i rakiety jalapeno. Internauci odpowiadają na wpadkę z San Escobar, TVN24.pl [dostęp 2017-12-21].
  23. Realpolitiks: San Escobar wchodzi do gry, gra.pl [dostęp 2018-01-19] [zarchiwizowane z adresu 2018-01-18].
  24. Polip Rangpur, John Shepard, Implementation of GIS Analysis, Remote Sensing and Data Mining for Modelling and Retrodiction of Settlements Networks: Case Study of San Escobar [pdf], „Journal of Earth and Atmospheric Sciences”, 2 (2), 2017, s. 17–23 (ang.).
  25. Wygrała wpadka Waszczykowskiego. Najciekawsze wideo roku 2017. TVN / TVN Media, 2018-01-02. [dostęp 2018-01-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-08)].
  26. Najpopularniejsze hasła wyszukiwane w Internecie w 2017 roku. rmfmaxxx.pl. [dostęp 2018-01-08].
  27. San Escobar już nie dla wszystkich. Trwa walkę o markę. dziennik.pl. [dostęp 2018-01-08].
  28. Ewa Badyda, Lucyna Warda-Radys. Santo Subito, Bimberro Grande i Pico de Waszczykowski (2017 m) – wykreowany w przestrzeni Internetu fikcyjny kraj San Escobar (...). „Media, biznes, kultura. Dziennikarstwo i komunikacja społeczna”, s. 93–106, 2017. Uniwersytet Gdański. ISSN 2451-1986. OCLC 971410888. 
  29. Adam Traczyk, Traczyk o San Escobar: Nic śmiesznego, KrytykaPolityczna.pl, 11 stycznia 2017 [dostęp 2022-05-15] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-11].

Linki zewnętrzneEdytuj