Sarcococca

Sarcococca Lindl. – rodzaj roślin należący do rodziny bukszpanowatych (Buxaceae). Obejmuje od 11[5][6] do ok. 20 gatunków[7]. Rośliny te występują naturalnie w Azji Południowo-Wschodniej[8] (centrum zróżnicowania jest w Chinach, gdzie rośnie 9 gatunków[7]). Jeden gatunek występuje w Ameryce Centralnej (S. conzattii rosnący w Gwatemali i południowym Meksyku)[7][4]. Jeden gatunek uprawiany (S. confusa) nie jest znany z natury, prawdopodobnie jest pochodzenia mieszańcowego[6]. Są to rośliny występujące w podszycie leśnym. Ich kwiaty zapylane są przez owady[6] (przy czym nektar wytwarzany jest tylko w kwiatach żeńskich)[5]. Rośliny zawierają alkaloidy[5].

Sarcococca
Ilustracja
Sarcococca coriacea
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd Buxanae
Rząd bukszpanowce
Rodzina bukszpanowate
Rodzaj Sarcococca
Nazwa systematyczna
Sarcococca Lindl.
Edwards's Bot. Reg. 1012. 1 Oct 1826[3]
Typ nomenklatoryczny

S. pruniformis Lindl[3].

Synonimy

Lepidopelma Klotzsch[4]

Sarcococca confusa

Różne gatunki uprawiane są jako ozdobne, głównie jako rośliny okrywowe[5]. Cenione są też ze względu na silnie aromatyczne kwiaty, a S. hookeriana jest opisywany jako jeden z efektowniej pachnących gatunków roślin[6].

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Zimozielone krzewy[5][7] osiągające do 1 m wysokości, rozrastające się za pomocą odrostów[6]. Pędy zwykle prosto wzniesione, nagie lub owłosione[7].
Liście
Skrętoległe, pojedyncze, krótkoogonkowe i skórzaste[7], całobrzegie, wąskolancetowate i długo zaostrzone na wierzchołku[6]. Użyłkowanie liścia pierzaste lub z nasady blaszki wychodzą trzy główne żyłki[7].
Kwiaty
Drobne, promieniste, rozdzielnopłciowe (rośliny jednopienne). Kwiaty wyrastają w kątach liści zebrane w luźne pęczki czasem z kwiatami tylko jednej płci, czasem obu. W kwiatach męskich występuje okwiat w postaci czterech działek oraz cztery pręciki[6][7]. W kwiatach żeńskich listków okwiatu jest 4–6. Zalążnia górna z dwoma lub trzema komorami i odpowiednio dwiema lub trzema rozchylonymi, krótkimi szyjkami słupka zwieńczonymi zbiegającym po nich znamieniem[7].
Owoce
Mięsiste (czasem zasychające), kuliste lub jajowate pestkowce barwy czerwonej, fioletowej lub czarnej, zawierające 1–2 półkuliste nasiona[7][6]. Na szczycie owocu zachowują się krótkie (do 2 mm) szyjki słupka[7].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna

Rodzaj z rodziny bukszpanowatych Buxaceae, w obrębie której należy do plemienia Sarcococceae[2] (tzn. jest bliżej spokrewniony z runianką Pachysandra i Styloceras, niż z bukszpanem Buxus[6]).

Wykaz gatunków[4]

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-05-04] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-05-04] (ang.).
  3. a b Sarcococca (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 7 października 2014].
  4. a b c Sarcococca Lindl.. W: Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-05-04].
  5. a b c d e D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Fourth Edition). Cambridge University Press, 2017, s. 826. ISBN 978-1-107-11502-6.
  6. a b c d e f g h i Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 1. Trees and shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 130. ISBN 0-333-73003-8.
  7. a b c d e f g h i j k Sarcococca Lindley. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2021-05-04].
  8. Klaus Kubitzki, C. Bayer, P.F. Stevens: Flowering Plants. Eudicots: Berberidopsidales, Buxales, Crossosomatales, Fabales p.p., Geraniales, Gunnerales, Myrtales p.p., Proteales, Saxifragales, Vitales, Zygophyllales, Clusiaceae Alliance, Passifloraceae Alliance, Dilleniaceae, Huaceae, Picramniaceae, Sabiaceae. Springer Science & Business Media, 2007, s. 46. ISBN 978-3-540-32219-1. (ang.)