Otwórz menu główne

Sawa, imię świeckie Jerzy Jewgieniewicz Sowietow, ros. Георгий Евгеньевич Советов – Gieorgij Jewgienjewicz Sowietow, (ur. 6 kwietnia 1898 w Petersburgu, zm. 21 maja 1951 w Londynie) – biskup Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, pełniący obowiązki wojskowego biskupa prawosławnego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, generał brygady na czas wojny Wojska Polskiego.

Sawa
Jerzy Sowietow
Arcybiskup grodzieński
Ilustracja
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 6 kwietnia 1898
Petersburg
Data i miejsce śmierci 21 maja 1951
Londyn
Arcybiskup grodzieński
Okres sprawowania 1937–1939
Prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
Okres sprawowania 1943–1951
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Śluby zakonne 1922
Prezbiterat 1925
Chirotonia biskupia 3 kwietnia 1932
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 3 kwietnia 1932
Konsekrator Dionizy (Waledyński)

ŻyciorysEdytuj

Po ukończeniu nauki w gimnazjum wstąpił do Korpusu Paziów. Po rewolucji październikowej ochotniczo dołączył do wojsk Białych. Jako kapitan sztabowy walczył pod rozkazami gen. Wrangla. W obliczu klęski Białych wyemigrował w 1920 do Belgradu. Tam ukończył studia teologiczne na Uniwersytecie Belgradzkim. W czasie ich trwania, w 1922, wstąpił do monasteru Peković, składając śluby wieczyste i przyjmując imię Sawa. W 1925 został hieromnichem. Jako Rosjanin z pochodzenia otrzymał pozwolenie na wyjazd do Bari, gdzie pracował w etnicznie rosyjskiej parafii prawosławnej. W 1926 zdecydował się na wyjazd do Polski i przejście pod jurysdykcję Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Pełnił funkcję dziekana klasztorów diecezji warszawsko-chełmskiej PAKP. W 1929 otrzymał godność archimandryty.

3 kwietnia 1932 miała miejsce jego chirotonia na biskupa lubelskiego, sufragana diecezji warszawsko-chełmskiej. Jako biskup lubelski Sawa popierał działania na rzecz polonizacji Kościoła prawosławnego w Polsce i wspierania ruchu prawosławnych Polaków. Przewodniczył komisji, która przetłumaczyła na język polski ryt panichidy oraz Świętą Liturgię św. Jana Chryzostoma. W 1936 mianowany dodatkowo locum tenens diecezji grodzieńskiej, której ordynariuszem został w roku następnym. Pracując w Grodnie rozwinął działalność wydawniczą diecezji.

Po agresji ZSRR na Polskę zdołał wyjechać z Grodna na Litwę, korzystając z posiadanego paszportu jugosłowiańskiego. Następnie udał się do Berlina, gdzie spotkał się z arcybiskupem Serafinem (Lade), od którego otrzymał propozycję przejęcia zarządu Kościoła prawosławnego w Generalnej Guberni, której nie przyjął. W latach 1940–1943 złożył wizyty u patriarchów Konstantynopola, Serbii i Antiochii, chcąc zdobyć u nich poparcie dla Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego i zachowania przezeń przedwojennego terytorium kanonicznego. Ukończył również w Waszyngtonie studia teologiczne w zakresie teologii anglikańskiej.

W 1943 udał się do Londynu, gdzie 29 listopada został mianowany pełniącym obowiązki wojskowego biskupa prawosławnego w stopniu generała brygady na czas wojny[1]. Był zwierzchnikiem prawosławnego duchowieństwa Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Była to pierwsza w historii Wojska Polskiego nominacja wojskowego biskupa prawosławnego. Z żołnierzami II Korpusu przeszedł cały szlak bojowy. Przygotował również polskojęzyczny Modlitewnik dla prawosławnych żołnierzy i był pomysłodawcą pisma „Polski Żołnierz Prawosławny”. Po zakończeniu działań wojennych pozostał w Londynie jako administrator polskojęzycznych parafii prawosławnych. W 1947 podniesiony do godności arcybiskupiej.

 
Trumny Sawy (Sowietowa) i Mateusza (Siemaszki) podczas ponownego pogrzebu w Warszawie (31 grudnia 2012)

Za swoją działalność wojenną został w 1944 odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, zaś pośmiertnie – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł w 1951 w Londynie. Został pochowany na Cmentarzu Brompton w Londynie. W 2012 jego szczątki zostały ekshumowane i sprowadzone do Polski. Uroczysty pogrzeb odbył się 31 grudnia 2012 na cmentarzu prawosławnym w Warszawie[2].

PrzypisyEdytuj

  1. Janusz Odziemkowski, Służba Duszpasterska ... s. 208. Natomiast Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej s. 160 podali, że był tytularnym generałem brygady.
  2. Prochy arcybiskupa Sawy powróciły do Polski

BibliografiaEdytuj

  • G.J. Pelica: Kościół prawosławny w województwie lubelskim (1918–1939). Lublin: Fundacja Dialog Narodów, 2007. ISBN 978-83-925882-0-7.
  • Janusz Odziemkowski, Służba Duszpasterska Wojska Polskiego 1914–1945, Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 1998, ISBN 83-11-08814-4, OCLC 751468346.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione


Poprzednik
Ignacy (Ozierow)
Namiestnik monasteru św. Onufrego w Jabłecznej
1932 – 1937
Następca
Mitrofan (Gutowski)
Poprzednik
Michał (Jermakow)
Biskup grodzieński
1937 – 1939
Następca
Pantelejmon (Rożnowski)