Otwórz menu główne
Sawanna w Tanzanii

Sawannaformacja trawiasta strefy międzyzwrotnikowej o klimacie gorącym z wyraźnie zaznaczoną porą suchą oraz porą deszczową.

W szacie roślinnej dominują kępy sucholubnych traw (np. afrykańska trawa słoniowa dochodząca do 5 m wysokości). Na niektórych sawannach rosną nieliczne drzewa, np. akacje, baobaby, palmy, które zwykle zrzucają liście w porze suchej. Większe skupiska drzew występują tylko nad ciekami wodnymi tworząc tzw. lasy galeriowe. W krajobrazie nie ma wyraźnej granicy między wilgotnym lasem równikowym a trawiastą sawanną. W strefie przejściowej w miarę posuwania się w stronę sawanny las staje się coraz rzadszy, a drzewa coraz niższe.

Sawanny występują na znacznych obszarach Afryki, pokrywają ponad 1/3 powierzchni Afryki[1], i Ameryki Południowej na północ i południe od strefy lasów równikowych, a także w Indiach, wschodniej Australii czy na pograniczu meksykańsko-amerykańskim. Sawanna nosi różne nazwy regionalne np. campo w Brazylii, czy llanos w Wenezueli.

Spis treści

FaunaEdytuj

Wśród wielu gatunków zwierząt zamieszkujących obszar sawanny powszechne jest zjawisko mimetyzmu, czyli upodobnienia się do podłoża lub innych gatunków[2].

FloraEdytuj

Roślinność sawann jest uboga. Jest to obszar obfitujący głównie w bujne sucholubne trawy. Przykładowo wysokość trawy słoniowej dochodzi do 5 m wysokości. Na niektórych sawannach występują nieliczne drzewa takie jak: akacje, baobaby czy palmy, które zrzucają liście na porę suchą. Ich większe skupiska zwane lasami galeriowymi występują tylko nad ciekami wodnymi. Rzadkie i równomierne rozmieszczenie drzew jest skutkiem konkurencji o wodę, eliminującej drzewa słabiej ukorzenione. Rośliny przystosowały się do skróconego okresu wegetacyjnego w okresie pory deszczowej. Gromadzą wodę (sukulenty) i mają wydłużony system korzeniowy, który ma zdolność do pobierania wody ze znacznej głębokości. Roślinność taka nie zajmuje jednak więcej niż 10% powierzchni. Większe płaty roślinności występują w oazach.

Las galeriowy występuje w strefie sawanny wzdłuż rzek, w dolinach zalewowych, czerpie wodę z płytko położonych wód gruntowych. Gdy rzeka jest wąska, korony drzew stykają się nad nią tworząc zacienioną galerię.

Baobaby, znane także pod nazwą "małpie drzewo chlebowe", radzą sobie z suszami poprzez przechowywanie wody w obrzmiałych pniach, których średnica może dochodzić do 11 metrów. Wszystkie występują na obszarach suchych i aby ograniczyć transpirację, zrzucają liście w czasie pory suchej. Niektóre okazy mogą mieć nawet kilka tysięcy lat, jednak ponieważ drewno baobabu nie wykazuje cyklicznych rocznych słojów, wiek tych drzew nie został zweryfikowany.

Sukulenty, rośliny gruboszowate - grupa kserofitów, czyli roślin, które przystosowały się do życia w warunkach bardzo gorących dzięki możliwości magazynowania wody w różnych tkankach. Rośliny gruboszowate odznaczają się mocno rozwiniętą tkanką magazynującą wodę w śluzowatym soku komórkowym, redukcją liści, małą transpiracją, ciśnieniem osmotycznym (2-3 atmosfer) oraz wolną produkcją materii organicznej. Przystosowane są do bezpośredniego pobierania wody deszczowej.

Warunki klimatyczneEdytuj

Na sawannach deszcze padają tylko latem (pora deszczowa), gdy słońce znajduje się wysoko na niebie, natomiast zima (pora sucha) jest bezdeszczowa. W porze suchej panuje bezchmurna, słoneczna pogoda i jest bardzo gorąco. W porze deszczowej temperatury powietrza są nieznacznie niższe. Im bliżej zwrotnika, tym krótsza jest pora deszczowa, a pora sucha dłuższa. Na sawannie wilgotnej pora sucha trwa od 3 do 5 miesięcy, na sawannie suchej susza trwa od 5 do 7 miesięcy. Na sawannie kolczastej pora sucha trwać może nierzadko kilka lat. Ilość opadów jest bardzo zróżnicowana, choć zasadniczo waha się od 200 do 500 mm na rok. W porze suchej częstym zjawiskiem są pożary.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Atlas Encyklopedyczny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 78. ISBN 83-01-12531-4.
  2. Atlas Encyklopedyczny PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 78. ISBN 83-01-12531-4.