Schemat orurowania i oprzyrządowania

Schemat orurowania i oprzyrządowania (schemat OO) (ang. piping and instrumentation diagram/drawing, P&ID) – jest schematem w procesie produkcyjnym (zob. proces technologiczny) pokazującym orurowanie pojedynczego systemu, jego części lub nawet konkretnego detalu wraz z urządzeniami i oprzyrządowaniem. Może również przedstawiać schemat połączeń dwóch i więcej różnych systemów.

Przykładowy Schemat OO – pompa ze zbiornikiem. Użyte symbole zgodne z EN ISO 10628[1] oraz EN 62424[2].

Zawartość schematu OOEdytuj

  • Oprzyrządowanie wraz z oznaczeniami
  • Urządzenia mechaniczne wraz z nazwami i numerami
  • Wszelkie zawory z identyfikatorami
  • Rury z podanymi wielkościami i innymi parametrami ułatwiającymi identyfikację
  • Inne elementy – odpowietrzniki, spusty, kształtki specjalne, próbniki, reduktory,
  • Kierunki przepływu
  • Odnośniki wskazujące miejsce (lub numer innego schematu) kontynuacji linii
  • Ustalona fizyczna kolejność i miejsce usytuowania urządzeń
  • Oznaczenia jednostek kontrolujących
  • Tabela zmian
  • Standard wykonania
  • Identyfikatory dostawcy i odbiorcy
  • Identyfikacja komponentów i podsystemów dostarczanych i/lub montowanych przez inne podmioty/dostawców

Schemat OO nie powinien zawierać takich danych jak: dane techniczne urządzeń oraz ich wewnętrznej instalacji; Określenia konkretnej lokalizacji przebiegu rurociągu, w tym kolanek, trójników, złączek i innej armatury; danych dotyczących ciśnienia, przepływu i temperatury; obszernych wyjaśnień[3].

Są to jednak tylko ogólne wytyczne, dostosowywane do własnych wymogów przez poszczególne branże, jako że wspólne i jednolite standardy do teraz nie zostały stworzone[4].

Funkcje i zawartośćEdytuj

Institute of Instrumentation and Control definiuje Schemat orurowania i oprzyrządowania następująco:

  1. schemat, który pokazuje wzajemne połączenia urządzeń procesowych i oprzyrządowania używanego do sterowania tymże procesem. W procesach przemysłowych, przy tworzeniu rysunków używany jest standardowy zestaw symboli, który zazwyczaj oparty jest na standardzie S5. 1 opracowanym przez International Society of Automation (ISA);
  2. podstawowy rysunek schematyczny instalacji obrazującym sterowanie procesem.

Schemat OO odgrywa istotną rolę w utrzymaniu i modyfikacji procesu, którego dotyczy. Najważniejszym w nim jest, aby ukazać fizyczną sekwencję urządzeń i systemów oraz jak są połączone. Na etapie projektowania, schemat zapewnia również podstawę do rozwoju wykresów kontroli systemu, co pozwala na dalsze badania operacyjne w zakresie bezpieczeństwa, takie jak analiza zagrożeń i zdolności operacyjnych wymawiane często jako HAZOP.

Do zakładów przetwórczych, jest obrazowym przedstawieniem:

  • Szczegółów kluczowych rurociągów i aparatury
  • Systemów sterowania i zasilania
  • Wymogów regulacyjnych i bezpieczeństwa
  • Podstawowych informacjach startowych i operacyjnych

Symbole urządzeń, aparatury i oprzyrządowaniaEdytuj

Poniżej przedstawiona jest lista niektórych symboli używanych w schematach OO zgodne z ISO 10628 oraz ISO 14617.

Symbole urządzeń, aparatury i oprzyrządowania
Rura Rura izolowana Rura w płaszczu lub kanale Chłodzona lub ogrzewana rura
Przewód giętki Zawór – ogólnie Zawór regulacyjny Zawór sterowany ręcznie
Zawór iglicowy Zawór motylkowy (przepustnica) Zawór membranowy Zawór kulowy
Zawór zwrotny Zawór zwrotny klapowy Zawór redukcji ciśnienia Zawór suwakowy (Zasuwa)
Kurek jednodrogowy Zawór trójdrożny Zawór bezpieczeństwa Zawór sterowany na odległość
Sterowanie zaworami automatyczne – ogólnie Zawór rozdzielający 3/2 normalnie zamknięty Zawór sterujący (rozdzielacz) trójpołożeniowy (pokazane przepływy przy każdym położeniu) Kryza
Dławienie czynnika Dławienie czynnika z przekrojem regulowanym Manometr Wziernik
kominek (odpowietrzenie) Odpowietrzenie zakończone łukiem Lejek Siatka filtracyjna
Zbiornik otwarty pionowy Zbiornik bezciśnieniowy zamknięty pionowy Zbiornik ciśnieniowy poziomy (leżący) Zbiornik ciśnieniowy pionowy (stojący)
Zbiornik pneumatyczny Chłodnica Nagrzewnica Filtr – ogólnie
Smarownica Osuszacz powietrza Pompa hydrauliczna Pompa hydrauliczna o jednym kierunku przepływu, stałej objętości roboczej i o jednym kierunku obrotów
Silnik hydrauliczny o stałej objętości roboczej Pompa Pompa próżniowa lub sprężarka Butla gazowa
Dmuchawa/Wentylator Dmuchawa osiowa/Wentylator osiowy Dmuchawa promieniowa/Wentylator promieniowy Odwadniacz
Wymiennik ciepła – ogólnie Wymiennik ciepła wężownicowy Wymiennik ciepła płytowy Wymiennik ciepła spiralny
Wymiennik ciepła dwukomorowy Wymiennik płaszczowo-rurowy Wymiennik ciepła z U-rurkami Urządzenie do przesiewania – ogólnie
Naczynie z elementami - ogólnie[a] Naczynie z wypełnieniem stałym[a] Naczynie z półkami[a] Naczynie z półkami kołpakowymi[a] (np. Kolumna rektyfikacyjna)
Naczynie z wypełnieniem zawiesinowym[a] Piec Suszarka Suszarka rozpryskowa
Maszyna krusząca – ogólnie Kruszarka – ogólnie Chłodnia kominowa/Wieża chłodnicza Worek
Mieszadło – ogólnie Mieszalnik ciśnieniowy z płaszczem (autoklaw) Mieszalnik
Cylinder (siłownik) jednostronnego działania pchający[b] Cylinder (siłownik) dwustronnego działania[b] Cylinder (siłownik) teleskopowy jednostronnego działania[b] Cylinder (siłownik) teleskopowy dwustronnego działania[b]

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. a b c d e Przedstawiona grupa symboli, w zależności od dodatkowego oznaczenia, może oznaczać: (B) urządzenia z elementami wewnętrznymi (K) kolumny z elementami wewnętrznymi (C) reaktory chemiczne z elementami wewnętrznymi.
  2. a b c d W zależności od tego czy (nie ukazana na rysunku) strzałka jest zaczerniona czy też nie, wskazuje odpowiednio czy siłownik jest hydrauliczny, czy też pneumatyczny. Strzałki powinny być na szczycie kresek znajdujących się u dołu (schematyczne ukazanie miejsca wlotu czynnika).

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj