Maska Rollera
Maska Schellera

Schemenlaufen także Fasnacht – pochód karnawałowy w Imst w Tyrolu, organizowany co cztery lata w niedzielę poprzedzającą ostatni czwartek karnawału – tłusty czwartek[1], trwający od 12:00 do godziny 18:00. Następny pochód będzie miał miejsce 9 lutego 2020 roku[2].

W 2012 roku Schemenlaufen został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO[3].

HistoriaEdytuj

Początki karnawałowych tradycji w Imst nie są dobrze udokumentowane. Wiadomo, że w 1597 roku wydano zakaz przebierania się i pochodów karnawałowych – obejmujący również Imst, ponieważ dzień Fasnacht zbiegł się ze świętem kościelnym[4]. Zakaz ten obowiązywał przez dłuższy czas, motywowany później zagrożeniem najazdami tureckimi i rozprzestrzenianiem się zarazy. Korowody przywrócono w XVII wieku i ponownie zakazano w wieku XVIII[4]. Zakaz był jednak łamany – w 1775 roku zorganizowano pochód w Pfunds, którego organizatorzy tłumaczyli się faktem, że podobny pochód miał mieć miejsce w Imst[4]. Pożar Imst w 1822 roku zniszczył wiele kostiumów i dokumentów[4]. W XIX wieku konflikt o karnawał z władzami świeckimi i kościelnymi trwał.

W połowie XIX wieku urzędnik z Imst Carl von Lutterotti sporządził dwa szkice i na ich podstawie namalował obraz pochodu w technice akwareli[4]. Z tego okresu pochodzą również wzmianki w literaturze i prasie (Innsbrucker Tagblatt), które jednak nie oddawały w pełni charakteru karnawału w Imst. W 1890 r. wykonano pierwsze fotografie Schemenlaufen[4]. Z 1908 r. pochodzą akty gminne dotyczące organizacji pochodu – jego ram czasowych od 12:00 do 18:00 i spraw porządkowych. W 1911 r. Schemenlaufen został wymieniony po raz pierwszy w przewodniku turystycznym, a w 1914 r. ukazała się dedykowana broszura autorstwa Kurda Eichhorna[4].

Pochód został zawieszony na czas I wojny światowej i wznowiony w 1922 roku. W 1933 roku pochód miał miejsce po raz pierwszy w niedziele, ponieważ trudna sytuacja ekonomiczna uniemożliwiła jego organizacje w tygodniu pracy[4]. Ostatni pochód przed II wojną światową odbył się w 1938 r. – próba organizacji pochodu na cześć Adolfa Hitlera w 1939 r. nie powiodła się z powodu pasywnego oporu mieszkańców Imst[4].

Do tradycji karnawałowej powrócono w 1949 roku przy wsparciu francuskich władz okupacyjnych. Pierwszy powojenny pochód miał miejsce 20 lutego 1949 przy udziale 30-tysiecznej publiczności, wśród której znaleźli się książę holenderski Bernhard i księżniczki Beatrycze i Irena[4].

UczestnicyEdytuj

Uczestnikami pochodu mogą być wyłącznie mężczyźni z Imst powyżej 16 roku życia[1]. W 2009 roku w pochodzie uczestniczyło 900 osób – 10% populacji miasta, a w przygotowaniach pomagało kolejnych 150 osób[1].

Centralne postaci karnawału to Roller i Scheller – 55 par Roller-ów i Scheller-ów przebranych w kostiumy zdobione dzwonkami wykonuje taniec karnawałowy z podskokami i ukłonami przy dźwiękach dzwonków. Dzwonki Roller-ów wirują wokół talii, a Scheller-owie dźwigają dzwony ważące nawet 35 kg[1]. Podczas tańca dzwonki wydają dźwięki niskie i wysokie.

Para w maskach karykaturalnych, przedrzeźniająca Roller-ów i Scheller-ów, tzw. Laggepaare, wykonuje ten sam taniec w zwolnionym tempie[1].

W pochodzie biorą udział również tzw. Sackner-owie i Spritzer-owie odpowiedzialni za utrzymanie porządku podczas pochodu, którzy rozdają klapsy i pryskają w publiczność wodą, gdy ta wchodzi na trasę pochodu[1].

W korowodzie wyróżniają się również[1]:

  • Kübelemai – dziewczynka obsypująca publiczność pachnącym pudrem
  • kominiarze – wdrapujący się na kominy i dachy domów stojących przy trasie pochodu
  • wiedźmy – pokrzykujące na publiczność przy dźwiękach kakofonicznej muzyki
  • białe i brązowe niedźwiedzie – dające pokaz siły

Kostiumy uczestników pochodu szyte są przez kobiety z Imst – nauka szycia kostiumów karnawałowych prowadzona jest w szkołach. Dzwony i dzwonki wytapiane są przez miejscowych kowali. Sztuka rzeźbienia drewnianych masek karnawałowych jest przekazywana z pokolenia na pokolenie, umiejętności te można też nabyć na specjalnych kursach[5].


PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g UNESCO: NOMINATION FILE NO. 00726 FOR INSCRIPTION ON THE REPRESENTATIVE LIST OF THE INTANGIBLE CULTURAL HERITAGE OF HUMANITY IN 2012 (ang.). [dostęp 2013-11-21].
  2. Schemenlaufen (niem.). Imster Fasnacht. [dostęp 2018-01-21].
  3. UNESCO ICH: Schemenlaufen, the carnival of Imst, Austria (ang.). [dostęp 2013-11-18].
  4. a b c d e f g h i j Verein zur Förderung des Imster Schemenlaufens: Ein Blick zurück. Die Imster Fasnacht historisch gesehen (niem.). [dostęp 2013-11-21].
  5. Polski Komitet ds. UNESCO: Lista Reprezentatywna Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości: Wpisane w 2008 r. (pol.). [dostęp 2013-11-20].